demirbaş masrafı

Demirbaş masrafı, giderin türüne göre farklı biçimde yüklenir: kapıcı, ortak elektrik, temizlik ve yönetici aylığı gibi işletme giderlerinden (aidat) kat maliki ile bağımsız bölümden devamlı yararlanan kiracı birlikte sorumlu olabilir; çatı, mantolama, kazan ve asansör yenileme gibi esaslı yatırım giderleri ise Yargıtay uygulamasında iç ilişkide ağırlıkla kat malikine yüklenmektedir. Kat Mülkiyeti Kanunu “demirbaş” sözcüğünü tanımlamaz; ayrım 634 sayılı Kanun m.20 ve m.22, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay kararlarıyla çizilir. Bu rehber, kiracı ve ev sahibi sorumluluğunu, yönetim kararının geçerliliğini, aidat dışı para toplanmasını, yeni malikin durumunu ve ev demirbaş listesini kaynaklarıyla açıklar.

Okuma notu: Kanun maddeleri güncel konsolide metinlerinden, kararlar Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi karar metinlerinden aktarılmıştır. Bir kararın sonucu (onama, bozma, kanun yararına bozma) ile ilk derece mahkemesinin gerekçesi ayrı ayrı belirtilmiş; kısa gerekçeli kararlarda mahkeme gerekçesi Yargıtay’a atfedilmemiştir. Kanunda “demirbaş” kavramının tanımı, demirbaş parası ve giriş katılım bedeli gibi konularda yerleşik bir yüksek mahkeme ölçütü bulunmadığından bu başlıklar “Uygulama notu” ile işaretlenmiş ve yönetim planı ile kat malikleri kurulu kararlarından teyit edilmesi gereken bilgi olarak sunulmuştur.

Yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Kısa bir özet için tercih ettiğiniz asistanı seçin; yazı yeni sekmede özetlenir.

Özet yapay zekâ tarafından üretilir, hatalı olabilir ve hukuki tavsiye yerine geçmez; ayrıntılar için yazının tamamına bakın.

Av. Turgut EKREM – AEK Hukuk ve Danışmanlık

Demirbaş Ücreti Nedir? Kat Mülkiyeti Kanunu’nda Demirbaş Giderleri ve Demirbaş Alımı

“Demirbaş ücreti” günlük dilde, sitelerde ortak alana alınacak kalıcı ekipman veya yapılacak esaslı işler için kat maliklerinden toplanan tek seferlik bedeli anlatır. Kanun bu adlandırmayı kullanmaz; hukuki sonuç, kalemin adına değil niteliğine bağlanır. Demirbaş masrafı sorusunu cevaplamak için önce kalemin işletme, bakım, yenilik veya esaslı onarım olduğunu belirlemek, sonra karar yetkisine ve ödeme yükümlüsüne bakmak gerekir.

Kat Mülkiyeti Kanunu Demirbaş Kavramını Tanımlıyor mu? Site Demirbaş Giderleri Nelerdir?

Kısa cevap: Hayır; Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 1–74. maddelerinde ve ek maddelerinde “demirbaş” sözcüğü geçmez. Site demirbaş giderleri olarak anılan kalemler kanunda m.20/1 (işletme ve bakım), m.42 (yenilik ve ilaveler) ve m.19/2 (ortak yerde inşaat, onarım) hükümleriyle çözülür. Demirbaş masrafı sorusu bu nedenle her kalem için ayrı yanıtlanır.

Uygulamada “site demirbaş giderleri” denince akla gelen kalemler çok çeşitlidir; bunların hukuki sınıflandırması aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo genel bir haritadır, çünkü aynı kalem yönetim planına, kurul kararına ve işin ölçeğine göre farklı nitelendirilebilir.

Gider kalemi (örnek)Genel nitelikKanun dayanağı ve not
Asansör, hidrofor veya kazanın tümden yenilenmesiEsaslı onarım ve yatırımm.20/1-b ve m.42; karar nisabı ve yönetim planı belirleyicidir
Mantolama, çatı aktarımıEsaslı onarım ve yatırımm.42/4 (ısı yalıtımı) ve m.20/1-b; Yargıtay kararlarında kat maliklerine arsa payı oranında yüklenmiştir
Kamera sistemi, interkom, jeneratör, çöp konteyneri gibi yeni ekipmanYenilik ve ilavem.42/1; çok masraflı veya lüks nitelikteyse m.43 sınırı gündeme gelir
Mevcut ekipmanın tamiri, yedek parça, periyodik bakımBakım giderim.20/1-b; aidat içinde karşılanması olağandır
Kapıcı, bekçi, ortak elektrik, yönetici aylığıİşletme giderim.20/1-a ve b; aidat kalemidir
“Demirbaş” adıyla tahakkuk ettirilen görevli tazminatıAdı demirbaş, niteliği işletme gideri olabilirAdlandırma sonucu belirlemez; kalemin gerçek niteliğine bakılır

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, genel kurulun bakım onarım, demirbaş alımı ve görevli tazminatı için yönetim kuruluna yetki verdiği bir sitede, “demirbaş (görevli tazminatı)” adıyla aylık 100 TL istenen tutar bakımından, kat malikleri kurulunca ayrıca karar alınmamış olmasının, işletme projesinin tebliğ edilmemesinin veya malikin karara muhalif kalmasının onu ortak gider borcundan kurtarmayacağını belirtmiş ve davanın reddi yolundaki hükmü kanun yararına bozmuştur. Karar özeti Karar, “demirbaş” adıyla istenen bir kalemin yönetim planındaki ortak gider hükmü ve m.20/1 çerçevesinde değerlendirildiğini gösterir. Demirbaş masrafının tahsiline dair bu karar, adlandırmadan çok dayanağa bakıldığını gösterir.

Uygulama notu: Kamera, jeneratör, interkom gibi yeni ekipman alımlarının kiracıdan istenebilen “ortak gider” sayılıp sayılmadığı konusunda bu çalışmada yerleşik bir yüksek mahkeme ölçütü tespit edilmemiştir. Bir Yargıtay kararında demirbaş alımlarının kiracıya hesaplanmasına ilişkin bilirkişi raporunun yetersizliği bozma nedeni sayılmıştır. Karar özeti Tahakkukta yeni ekipman varsa kalem ve karar belgelerini isteyerek hukuki değerlendirme almanız yerinde olur. Demirbaş masrafı niteliğindeki ekipman alımlarında bu belgeler önemlidir.

Site Demirbaş Giderlerini Kim Öder? Malik, Kiracı ve Dükkan Sahibi İçin Özet

Bu yazıdaki bölümlerin sonucu aşağıdaki özet tabloda toplanmıştır. Tablo kural ve istisnaları kısaltır; somut olayda yönetim planı ve kararlar önceliklidir. Demirbaş masrafı sorumluluğu bu özet tabloda görülebilir.

KişiAidat (işletme gideri)Demirbaş ve yatırım gideri
Kat malikiArsa payı oranında öder (m.20/1-b)Arsa payı oranında öder; mantolama, asansör, çatı gibi kalemler iç ilişkide malike yüklenir
KiracıMalikle müteselsil sorumlu; sorumluluğu kira bedeliyle sınırlıdır (m.18/2 ve m.22/1)Esaslı onarım niteliğindeki tutarlar Yargıtay kararlarında kiracıdan istenebilecek ortak gider sayılmamıştır; sözleşme maddesi yönetimi bağlamaz
Zemin kat dükkân veya işyeri malikiPlan aksini söylemedikçe öder (m.20/1-c)Plandaki muafiyet bakım ve işletme ile sınırlı yorumlanır; yenileme gideri kapsam dışı kalabilir
Yeni malikMülkiyeti kazandığı tarihten sonra doğan dönemler içinGider kalemini doğuran karar veya sözleşme tarihine bakılır
Karara itiraz eden veya ret oyu veren malikKarar iptal edilmedikçe borç devam ederRet oyu borçtan kurtarmaz; sulh mahkemesinde süresinde iptal davası açılmalıdır (m.33/1)

Demirbaş Alımı İçin Hangi Karar Nisabı Gerekir? Yönetici Tek Başına Demirbaş Satın Alabilir mi?

Kısa cevap: Yeni ekipman alımı genellikle “yenilik ve ilave” niteliğinde olduğundan kat malikleri kurulunun sayı ve arsa payı çoğunluğuyla karar vermesi gerekir (m.42/1); yönetici ise kurul kararlarını yerine getirir ve bakım için gerekli tedbirleri alır (m.35/1). Yönetim planı farklı bir usul öngörüyorsa plan hükmü öncelikle incelenir.

Karar yetkisinin sınırı Yargıtay 20. Hukuk Dairesi’nin bir kararında da görülür: Daire, m.42 ve m.43 kapsamında ve davacının yetkili yönetici olmadığı bir dosyada, ana taşınmazın yönetimi için yapıldığı ileri sürülen harcamaların vekâletsiz iş görme kuralına göre, belgeli ve belgesiz olarak, karar ve işletme defterleriyle birlikte uzman bilirkişi kurulunca saptanmasını isteyerek hükmü bozmuştur. Karar özeti Yetkisiz harcamanın geri alınması bu nedenle ayrı bir ispat meselesidir ve belge ile karar defterinin tam tutulması önemlidir. Demirbaş masrafı harcamalarında karar defteri bu yüzden belirleyicidir.

Aidat (İşletme Gideri) ile Demirbaş (Yatırım Gideri) Arasındaki Fark Nedir?

Taşınmazın günlük işleyişine ilişkin giderler ile taşınmazın değerini veya ömrünü artıran yatırım giderleri arasındaki fark, demirbaş masrafı sorusunun merkezindedir. Kanun bu ayrımı “demirbaş” kelimesiyle değil, ortak giderleri sayarak yapar: m.20/1 (a) bendi kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderlerini, (b) bendi ise ortak yerlerin bakım, koruma, güçlendirme ve onarım giderleri ile yönetici aylığı ve ortak tesislerin işletme giderlerini sayar. Kanunun 1–74. maddeleri ile ek maddelerinde “demirbaş” sözcüğü geçmez; uygulamada bu ad çoğunlukla ortak alana alınan kalıcı ekipman ve yapılan esaslı işler için kullanılır.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.20/1: “Kat maliklerinden her biri aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça: a) Kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderlerine ve bunlar için toplanacak avansa eşit olarak; b) Anagayrimenkulün sigorta primlerine ve bütün ortak yerlerin bakım, koruma, güçlendirme ve onarım giderleri ile yönetici aylığı gibi diğer giderlere ve ortak tesislerin işletme giderlerine ve giderler için toplanacak avansa kendi arsa payı oranında; Katılmakla yükümlüdür.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Sayım, giderin kimden isteneceğini tek başına çözmez. Kat malikleri payına düşeni öder; bağımsız bölümden kira akdine dayanarak devamlı yararlanan kiracı ise m.18/2 ve m.22 uyarınca kat malikiyle birlikte müteselsil sorumlu olur. Ancak kiracının sorumluluğu ödemekle yükümlü olduğu kira miktarıyla sınırlıdır ve yaptığı ödeme kira borcundan düşülür. Demirbaş masrafı sorusunda ilk adım bu ayrımı yapmaktır.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.22/1: “Kat malikinin, 20 nci madde uyarınca payına düşecek gider ve avans borcundan ve gecikme tazminatından, bağımsız bölümlerin birinde kira akdine, oturma (sükna) hakkına veya başka bir sebebe dayanarak devamlı bir şekilde faydalananlar da müştereken ve müteselsilen sorumludur. Ancak, kiracının sorumluluğu ödemekle yükümlü olduğu kira miktarı ile sınırlı olup, yaptığı ödeme kira borcundan düşülür.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Dış ilişki ile iç ilişki ayrı katmanlardır. Dış ilişkide yönetim, ortak gider alacağı için malike, kiracıya ya da ikisine birden başvurabilir. İç ilişkide ise yükün kiracı ile ev sahibi arasında kimde kalacağı kira sözleşmesine, Türk Borçlar Kanunu’na ve gider kaleminin niteliğine bağlıdır. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, kira sözleşmesinde ortak gider aidatının kim tarafından ödeneceğinin kararlaştırılmasını “iç ilişkiden ibaret” saymış; aynı dosyada tadilat giderlerinden malikin, aidat giderlerinden ise kiracının kira miktarıyla sınırlı olarak sorumlu olduğunu belirtmiştir. Karar özeti

Gider kalemiGenel nitelikKiracıdan talep edilebilir mi?
Kapıcı, bekçi, bahçıvan, kaloriferci giderleriİşletme gideri (m.20/1-a)Evet; kiracı m.22 sınırıyla (kira miktarı) malikle müteselsil sorumludur
Ortak elektrik, su, temizlik, asansör bakım ve işletmeİşletme gideriEvet; m.22 sınırıyla ve yönetim planı ile karar defterindeki kayıtlara göre
Yönetici aylığı, sigorta primleriİşletme gideri (m.20/1-b)Evet; aynı sınırla
Küçük bakım ve olağan onarımBakım gideriGenellikle evet; belge ve karar kapsamı incelenir
Çatı aktarımı, dış cephe mantolamaEsaslı onarım ve yatırımYargıtay kararlarında iç ilişkide malike ait kabul edilmiştir
Asansörün komple yenilenmesiEsaslı onarım ve yatırımGenellikle malike aittir; bakım ve işletme gideri ayrıdır
Merkezi ısıtma kazanının tümden değiştirilmesiEsaslı onarım ve yatırımDaire kararları ayrışır; bir kararda malike ait kabul edilmiştir
Kamera, jeneratör, interkom gibi yeni ortak ekipman alımıYatırım (günlük “demirbaş alımı”)Tartışmalı; kararın içeriğine ve gider kaleminin niteliğine bağlıdır (Uygulama notu)

Tablo genel bir haritadır; somut olayda yönetim planı, kat malikleri kurulu kararı ve işletme projesi belirleyicidir. Çatı sorunları için ayrıca Apartman çatı onarımı: masraf paylaşımı ve tazminat davası rehberimize bakabilirsiniz. Demirbaş masrafı tahakkuklarında bu üç belgeye bakmak gerekir.

Kapıcı Maaşı, Güvenlik, Ortak Elektrik ve Temizlik Giderlerini Kim Öder? (Kiracı Sorumluluğu)

Kısa cevap: Kapıcı, bekçi, ortak elektrik ve temizlik gibi giderler işletme giderleridir; bunları kat malikleri öder, bağımsız bölümde kira akdine dayanarak devamlı oturan kiracı da malikle birlikte müteselsil sorumlu olur. Kiracının sorumluluğu ödemekle yükümlü olduğu kira miktarıyla sınırlıdır ve yaptığı ödeme kira borcundan düşülür. Demirbaş masrafı kalemleri arasında bu giderler en az tartışmalı olanlardır.

Kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderleri doğrudan m.20/1-a kapsamındadır; güvenlik hizmeti bedeli ile ortak elektrik ve temizlik giderleri ise uygulamada bekçi gideri ya da ortak tesislerin işletme gideri olarak aidata dâhil edilir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, m.18/2 ile m.20’yi birlikte anarak aidat ve yakıt gideri takibinde, kira sözleşmesine dayanılarak ödemeden kaçınılamayacağı yönündeki hükmü bilirkişi raporu denetime elverişli olduğundan onamıştır; bu dosyada davalı kat malikiydi. Karar özeti

Türk Borçlar Kanunu m.317, kiracıyı kiralananın olağan kullanımı için gerekli temizlik ve bakım giderlerini ödemekle yükümlü kılar ve bu konuda yerel âdete de bakılacağını söyler. Bu hüküm kiracının kiraya veren karşısındaki yükümlülüğüdür ve bağımsız bölümün kendi bakımına ilişkindir; apartman ortak giderlerinde ölçü m.20 ve m.22’dir. Sözleşmede “aidatlar kiracıya aittir” yazılması yönetimi bağlamaz, yalnızca malik ile kiracı arasındaki iç ilişkiyi düzenler. Karar özeti Bu yüzden demirbaş masrafı ile temizlik gideri aynı kategoride sayılmamalıdır.

Aidatın hangi kalemlerden oluştuğu ispat meselesidir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, genel kurulda aidatların harcama kalemleri ayrı ayrı gösterilmeden belirlendiği, kiracının ise harcamaların bir kısmının asansör bakım ve işletmesine, bir kısmının esaslı onarıma ilişkin olduğunu ileri sürdüğü bir dosyada, harcamaların neler olduğunun ve kiracının sorumlu olacağı miktarın yönetim planı ve Kanun’a göre açıkça belirlenmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Karar özeti Sınırın pratik sonucu da önemlidir: aynı Daire, bilirkişi raporunda anataşınmaza yapılan demirbaş alımlarına ilişkin harcamaların da kiracının sorumluluğunda düşünülerek hesaplama yapılmasını, raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığını gösteren hususlar arasında saymıştır. Karar özeti Demirbaş masrafının hangi kalemlerden oluştuğunu belgelerle göstermek gerekir.

Çatı Aktarımı, Mantolama (Dış Cephe) ve Asansör Yenileme Masrafları Kime Aittir? (Ev Sahibi Sorumluluğu)

Kısa cevap: Çatı aktarımı, dış cephe mantolaması ve asansörün tümden yenilenmesi gibi esaslı işler ortak yerlere ilişkindir ve kat malikleri tarafından arsa payı oranında karşılanır; kiracıdan talep edilmesi ise Yargıtay uygulamasında dar yorumlanmış, bu giderler iç ilişkide malike yüklenmiştir. Demirbaş masrafı olarak anılan bu işlerde ödeme yükü ağırlıkla malike düşer.

Bu kalemler m.20/1-b’deki “güçlendirme ve onarım giderleri” kapsamında kat malikleri arasında arsa payına göre paylaştırılır. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, mantolama bedelinin takibine ilişkin bir dosyada, ana taşınmazın dış cephesinin ortak yer olduğunu ve bedelin bütün bağımsız bölüm maliklerinden arsa payları oranında tahsil edilmesi gerektiğini belirterek hükmü onamıştır; ilk derece mahkemesi mantolamanın lüks nitelik taşımadığını ve ana yapıyı koruma amacı güttüğünü saptamıştı. Karar özeti Demirbaş masrafı niteliğindeki çatı ve cephe işleri bu nedenle malik payına yazılır.

Kiracı yönünden tablo farklıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, kira sözleşmesinde yönetim giderlerinin kiracıya ait olduğunun yazılı olduğu bir dosyada, malikin Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan bütün yükümlülüklerinin kiracıya devredildiğinin kabul edilemeyeceğini, esaslı tamir giderlerinin kiralayana ait olduğunu belirtmiş; kiracının, aylık normal aidatı ödediğini ve kalan tutarın trafo merkezi ile asansör sisteminin yenilenmesi ve binanın komple boyanmasına ilişkin olduğunu savunmasını araştırılması gereken bir husus saymıştır. Karar özeti

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi de bodrum katta yapılan tadilatlar nedeniyle bağımsız bölüme düşen tutarın esaslı onarım gideri olduğunu, bu giderlerin Kanun’un 20. maddesinde yazılı gider ve avanslarla ilgisi bulunmadığını belirterek hükmü bozmuştur. Karar özeti Demirbaş masrafında esaslı onarım ayrımı böylece 18. Hukuk Dairesi’ne de dayanır.

Uygulama notu: “Asansör yenileme” ile “asansör bakım ve işletmesi” ayrı kalemlerdir. Bakım ve işletme gideri aidat içinde kiracıdan talep edilebilirken, asansörün tümden yenilenmesi ayrı bir karara ve ödeme planına bağlanır; bu kalemi kiracıya yansıtan bir yönetim talebinde kararın tarihi, kapsamı ve kira dönemiyle ilişkisi incelenmelidir. Demirbaş masrafı planlanırken bu ayrım ödeme planını belirler.

Merkezi Sistem Kazan (Kombi) Değişimi veya Doğalgaz Dönüşüm Masrafı Demirbaş mıdır?

Kısa cevap: Ortak kazanın tümden değiştirilmesi veya merkezi sistemin doğalgaza dönüştürülmesi Kanun’da “demirbaş” diye adlandırılmamıştır; Yargıtay’ın bir kararında kazan değişimi gideri doğrudan kat malikine ait sayılmış, aynı Dairenin başka bir kararında yönetimin kiracıya da başvurabileceği vurgulanmıştır. Bu nedenle kalemin niteliği ve karar dayanağı somut olayda araştırılmalıdır.

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, anataşınmazın kalorifer kazanının patlaması üzerine değiştirildiği ve yönetimin, malikin adresinin saptanamadığını ileri sürerek kiracıya icra takibi yaptığı bir dosyada, m.20’de sayılan ortak giderler arasında süreklilik arz eden esaslı tamirata ilişkin olanların bulunmadığını, kazanın tümden değiştirilmesi giderinin doğrudan kat maliki tarafından karşılanması gerektiğini belirterek itirazın iptali kararını bozmuştur. Karar özeti Demirbaş masrafının kiracıya yöneltilmesi bu dosyada kabul edilmemiştir.

Aynı Dairenin 2009 tarihli bir kararında ise ortak kalorifer kazanının yenilenmesi giderinden bağımsız bölüme düşen payın ödenmediği iddiası üzerine, davalının malik olup olmadığı, değilse kira akdine dayanarak devamlı yararlanıp yararlanmadığı araştırılmadan pasif husumet ehliyeti yokluğundan davanın reddedilmesi doğru bulunmamıştır; Daire, yönetici veya kat maliklerinden her birinin malike, yararlanan kişiye ya da ikisine birlikte takip yapabileceğini belirtmiştir. Karar özeti Bu karar, demirbaş masrafı bakımından dış ilişkide kiracıya başvurulabileceğini kabul eden yönüyle öne çıkar.

İki karar birlikte okunduğunda, yönetimin kiracıya başvurabilmesi (dış ilişki) ile giderin esaslı onarım niteliği nedeniyle malike yüklenmesi (iç ilişki) arasındaki farkın önemi görülür. Isıtma sisteminin dönüşümü ise ayrıca Kanun m.42/4’e tabidir: ısı yalıtımı, yakıt dönüşümü ve merkezi sistemden ferdi sisteme (veya tersine) geçiş kararı kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğuyla verilir; toplam inşaat alanı 2000 m² ve üzeri binalarda merkezi sistemin ferdi sisteme dönüştürülmesi için oybirliği aranır.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.42/4: “Kat maliklerinden birinin isteği üzerine ısı yalıtımı, ısıtma sisteminin yakıt dönüşümü ve ısıtma sisteminin merkezi sistemden ferdi sisteme veya ferdi sistemden merkezi sisteme dönüştürülmesi, kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğu ile verecekleri karar üzerine yapılır.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Doğalgaz geçişiyle ilgili tahsilatın dayanağı kat malikleri kurulu kararıdır. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, kat malikleri kurulu kararlarıyla belirlenen aidat ve avansların işletme projesi niteliğinde olduğunu, doğalgaz tesis katılım bedelinin de bu kararlar kapsamında davalıdan istenebileceğini belirterek, fatura mahsubu yapılarak hesaplanan raporu ve icra inkâr tazminatının reddini isabetsiz bulmuştur. Karar özeti Demirbaş masrafı ve katılım bedeli tahsilatlarında kurul kararı bu yüzden önemlidir.

Uygulama notu: Yazının başlığındaki “kombi” ifadesi, bağımsız bölümün kendi ısıtma cihazını anlatır; bu cihazın arızası ortak gider değil, kira sözleşmesi ve Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabidir. Bireysel kombi değişimine ilişkin yerleşik bir yüksek mahkeme kararı bu çalışmada tespit edilmemiştir; sözleşme ve teslim tutanağındaki cihaz kaydı belirleyici olur. Demirbaş masrafı sorusunda bağımsız bölümün kendi cihazı ayrı değerlendirilir.

Kiracı Ortak Alan Demirbaş Masrafını (Mantolama, Çatı) Ödemek Zorunda mıdır?

Kiracının durumu iki ayrı soruya bölünür. Birincisi, yönetimin kiracıya karşı bir alacak hakkı olup olmadığıdır; bu soru m.18/2 ve m.22 ile çözülür. İkincisi, ödenen tutarın sonunda kimin üzerinde kalacağıdır; bu soru kira sözleşmesi, Türk Borçlar Kanunu ve giderin niteliğiyle çözülür. Demirbaş masrafı tartışmalarının çoğu bu iki sorunun karıştırılmasından doğar. Aşağıdaki başlıklar sözleşmedeki “tüm giderler kiracıya aittir” kaydının sınırını, yönetimin takip yetkisini ve kiracının mahsup hakkını sırasıyla ele alır.

Kira Sözleşmesinde Yazan “Tüm Apartman Giderleri Kiracıya Aittir” Maddesi Hukuken Geçerli midir?

Kısa cevap: Böyle bir madde kiracı ile ev sahibi arasındaki iç ilişkiyi düzenler ve yönetimi bağlamaz; Yargıtay ayrıca, “yönetim giderleri kiracıya aittir” kaydının malikin Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan bütün yükümlülüklerinin kiracıya devredildiği anlamına gelmediğini, esaslı tamir giderlerinin kiralayana ait olmayı sürdürdüğünü belirtmiştir. Demirbaş masrafında sözleşme maddesinin etkisi bu şekilde sınırlıdır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, kira sözleşmesinin özel şartında yönetim giderlerinin kiracıya ait olacağının açık olduğunu, buna karşın malikin ortak giderlere ilişkin bütün yükümlülüklerinin kiracıya devredildiğinin kabul edilmemesi gerektiğini belirtmiştir. Daire, mülga Borçlar Kanunu’nun 258/2. maddesi uyarınca kiralananın alelade kullanılmasıyla ilgili giderlerin kiracıya, esaslı tamir giderlerinin kiralayana ait olduğunu hatırlatmıştır. Karar özeti Aynı ilke 20. Hukuk Dairesi’nin 2017 tarihli kararında da yinelenmiştir. Karar özeti

Türk Borçlar Kanunu da çerçeveyi çizer: kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemişse, kiraya veren katlanır (m.302). Dolayısıyla sözleşmede bu konuda kiracı lehine ya da aleyhine açık bir düzenleme varsa önce o hükme, yoksa kanundaki kurala bakılır. Demirbaş masrafında kanundaki kural bu şekilde işler.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.302: “Kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemiş ise, kiraya veren katlanır.” (6098 sayılı Kanun’u görüntüle)

Pratikte sorun, geniş ve belirsiz bir “tüm giderler” ifadesinin hangi kalemleri kapsadığıdır. Sözleşme yazımında, aidat ve işletme giderlerinin kiracıya, esaslı onarım, çatı, cephe, asansör ve kazan yenileme gibi yatırım kalemlerinin kiraya verene ait olduğunu ayrı ayrı belirtmek, hem yönetime karşı hem de iç ilişkide ileride doğabilecek uyuşmazlığı azaltır. Demirbaş masrafı kalemlerinin sözleşmede ayrı yazılması bu nedenle önerilir.

Uygulama notu: Konut kiralarında sözleşme hükümlerinin kiracı aleyhine genel işlem koşuluyla düzenlenmesine ilişkin ayrı sınırlar bulunabilir; bu çalışmada madde bazında geçerlilik denetimine ilişkin ayrıca karar araştırılmamıştır. Sözleşmenizdeki ifade belirsizse, yönetimin tahakkukunu ve ev sahibinin talebini birlikte ele alan bir hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.

Site Yönetimi Demirbaş Parası İçin Kiracıya İcra Takibi (Haciz) Başlatabilir mi?

Kısa cevap: Yönetim, ortak gider alacağı için kiracıya da icra takibi başlatabilir; ancak kiracının sorumluluğu ödemekle yükümlü olduğu kira miktarıyla sınırlıdır ve esaslı onarım niteliğindeki tutarlar Yargıtay uygulamasında kiracıdan istenebilecek ortak gider sayılmamaktadır.

Kanun, gider veya avans payını ödemeyen kat maliki hakkında dava açılabileceğini ve icra takibi yapılabileceğini öngörür (m.20/2); m.22/1 ise bağımsız bölümden devamlı yararlananı malikle birlikte müteselsil sorumlu kılar. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, yönetici veya kat maliklerinden her birinin alacağı tahsil için malike, bağımsız bölümden sürekli yararlanan kişiye ya da her ikisine birlikte dava açabileceğini veya icra takibi yapabileceğini belirtmiş ve bağımsız bölümde yararlanan diğer davalının da sorumlu olduğunu kabul ederek hükmü bozmuştur. Karar özeti Demirbaş masrafının tahsili için de aynı hükümler işler.

Takibe itiraz edilirse takip durur ve alacaklı itirazın iptali davası açmak zorunda kalır. Kanun, kesinleşen işletme projelerini ve kat malikleri kurulunun işletme giderleriyle ilgili kararlarını İcra ve İflas Kanunu m.68/1’de belirtilen belgelerden saymıştır (m.37). Bu nedenle yönetimin elinde usulüne uygun karar ve işletme projesi varsa itirazın kaldırılması yolu da gündeme gelebilir. Aidat takibinin aşamaları için Aidat Ödenmezse Ne Olur? Aidat Borcu İcra Takibi ve İtiraz Davaları yazımıza bakabilirsiniz. Demirbaş masrafı takibinde itiraz süresi ve belge niteliği bu nedenle belirleyicidir.

Takibin kiracıya yöneltilebilmesi için kiracı sıfatının bulunması gerekir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, malikin ortak gider alacağı için kiracıya karşı takip yapabileceğini belirtmiş, ancak takip tarihi itibarıyla davalının kiracı sıfatı bulunmadığı dosyada davanın reddi gerektiğini vurgulayarak hükmü bozmuştur. Karar özeti Kiracılık sona ermiş ve bağımsız bölümden yararlanma bitmişse, bu itirazı takip öncesi yazıyla kayda geçirmek yararlı olur.

Esaslı onarım niteliğindeki tutarlar bakımından Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, bu giderlerin m.20’de yazılı gider ve avanslarla ilgisi bulunmadığını belirtmiştir. Karar özeti Yargıtay 20. Hukuk Dairesi ise, kiracıya yöneltilen aidat takibindeki borcun “mülk sahibini ilgilendiren demirbaş borcu” olduğuna dair kat malikleri kurulu kararının iptalinin istendiği bir dosyada, kat malikinin sorumluluğunun ortak yerlere yönelik bakım ve onarım giderlerini, kiracının sorumluluğunun ise ortak gider avanslarını kapsadığını belirtmiş; borcun dayanağının aidat mı, kalıcı masraf mı olduğu belgelerle araştırılmadan karar verilmesini bozma sebebi saymıştır. Karar özeti Demirbaş masrafının kiracıdan istenebilmesi bu iki kararda sınırlandırılmıştır.

Kiracının Acil Durumlarda Ödediği Demirbaş Masrafını Kira Bedelinden (Kiradan) Düşme Hakkı

Kısa cevap: Kiracı, ortak gider olarak yönetime yaptığı ödemeyi kira borcundan düşebilir (m.22/1); bağımsız bölümdeki ayıp için ise ayıbı giderilmesi için süre vererek kiraya veren hesabına gidertebilir ve alacağını kira bedelinden indirebilir (TBK m.306). Bu yolların dışındaki masrafların kiradan mahsubu için kural olarak sözleşmede ya da yazılı bir anlaşmada dayanak aranır.

Yönetime yapılan ödeme bakımından kural açıktır: kiracının yaptığı ödeme kira borcundan düşülür (m.22/1). Bağımsız bölümün içindeki bir ayıp için ise Türk Borçlar Kanunu’nun ayıp hükümleri devreye girer. Demirbaş masrafı ödemesinin hangi yola girdiği bu nedenle önemlidir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.306/1: “Kiracı, kiraya verenden kiralanandaki ayıbın uygun bir sürede giderilmesini isteyebilir; bu sürede ayıp giderilmezse kiracı, ayıbı kiraya veren hesabına gidertebilir ve bundan doğan alacağını kira bedelinden indirebilir veya kiralananın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteyebilir.” (6098 sayılı Kanun’u görüntüle)

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, kiracının doğalgaz tesisatı için “demirbaş gideri” yaptığını ve bunun kiradan mahsubu konusunda kiraya verenle anlaştıklarını savunduğu bir dosyada, mülga Borçlar Kanunu’nun ayıp hükümlerine atıf yaparak, kiracının yaptığı giderlerin zorunlu gider kapsamında kalıp kalmadığının tespit edilmesi gerektiğini belirtmiş ve alacağa ilişkin kısmı bozmuştur. Karar özeti Demirbaş masrafında kiracının mahsup savunması bu kararda araştırma konusu yapılmıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ise kiracının değer artırıcı masraflarını akdi ilişki sürerken kira bedelinden mahsup edebilmesi için sözleşmede ayrıca bir düzenleme bulunması gerektiğini, bulunmuyorsa kiracının faydalı ve zorunlu masrafları ancak tahliyeden sonra, vekâletsiz iş görme ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyebileceğini belirtmiştir. Karar özeti Bu karar işyeri kirasına ilişkindir; ilke olarak yaklaşım konut kirasında da gündeme gelebilir, ancak konuya özgü bir konut kararı bu çalışmada tespit edilmemiştir.

Ev Demirbaş Listesi Örneği: Kiralık Evde Demirbaş Eşyalar ve Kiracının Sorumluluğu

Aynı sözcük kiralık evlerde bambaşka bir anlam taşır: evin içinde bulunan beyaz eşya, mobilya, ankastre cihaz ve tesisat parçalarının kiracıya listeyle teslim edilmesi. Bu bölüm apartman ortak gideri değil, kiracının kiraya verene karşı iade yükümlülüğüdür. Kanunda “demirbaş listesi” zorunlu değildir; ancak ispat bakımından yazılı liste en güvenli yoldur. Demirbaş masrafı deyimi kiralık evde bu farklı anlamıyla kullanılır.

Kiralık Ev İçin Demirbaş Listesi Nasıl Hazırlanır? (Örnek Tablo)

Liste, teslim anında iki tarafça imzalanmalı, her kalem için durum ve fotoğraf numarası yazılmalı ve kira sözleşmesine ek olarak saklanmalıdır. Aşağıdaki tablo bir örnektir; eve göre uyarlanmalıdır. Bu liste ev içi eşyayı gösterir; demirbaş masrafı ise ortak gider kalemidir.

BölümKalemAdet ve markaTeslim durumuNot
MutfakAnkastre fırın, ocak, davlumbaz1 takım, marka ve seri no yazılırÇalışır, çizik yokFotoğraf no
MutfakBuzdolabı, bulaşık makinesiAdet, markaÇalışırGaranti belgesi varsa eklenir
Salon ve odalarDolap, perde, klima, ışık armatürüAdet ve konumÇiziksiz, yıkık yokDuvar ve zemin durumu da yazılır
BanyoBanyo dolabı, lavabo, batarya, şofbenAdetSızıntı yokŞofben ve kombi bakım tarihi
Kapı ve pencerelerAnahtar sayısı, kapı kilitleri, pencere kollarıAnahtar adediEksiksizAnahtar teslim tutanağıyla birlikte tutulur
SayaçlarElektrik, su, doğalgazSayaç no ve endeksTeslim tarihli okumaAbonelik devri belgeleri

Teslimde bir tutanak düzenlemek için anahtar teslim tutanağı örneği sayfasındaki yapıdan yararlanabilirsiniz; tahliyeye ilişkin yazılı taahhütlerde geçerlilik şartları için ise Tahliye taahhütnamesi geçerlilik şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Kiracı Demirbaş Eşyaların Bozulmasından veya Eksikliğinden Sorumlu mu? (TBK m.334 ve m.335)

Kısa cevap: Kiracı, kiralananı teslim aldığı durumda geri vermekle yükümlüdür; sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir (TBK m.334). Kiraya veren, iade sırasında kiralananı gözden geçirmeli ve eksiklikleri kiracıya hemen yazılı bildirmelidir; aksi halde kiracı, olağan incelemeyle belirlenemeyenler dışındaki eksikliklerden sorumluluktan kurtulur (TBK m.335). Demirbaş masrafı ile iade yükümlülüğü ayrı kavramlardır.

Bu iki hüküm demirbaş listesinin hukuki işlevini ortaya koyar: liste, “aldığı durumda” ölçüsünün ispat aracıdır. Kiralananın eskimesi veya normal kullanım izleri kiracıdan istenemez; hor kullanma, kırılma veya eksiklik ise listeyle karşılaştırılarak ortaya konur. Kiracının olağan kullanım için gerekli temizlik ve bakım giderlerini ödemesi de ayrıca TBK m.317’de düzenlenmiştir. Böylece demirbaş masrafı ile ev eşyası listesi arasındaki fark da görülür.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bir fabrika kirasına ilişkin tazminat dosyasında, TBK m.316 ve m.334’e değinerek kiracının yalnızca kötü kullanımdan doğan zarardan sorumlu olduğunu, sözleşmedeki demirbaş eşya beyanı ile kiralananda var olduğu bildirilen eşyaların karşılaştırılmasını ve hor kullanma zararının uzman bilirkişi raporuyla belirlenmesini isteyerek hükmü bozmuştur. Karar özeti Kiracının kiralanana yaptığı değer artırıcı masrafların kiradan mahsubu için sözleşmede ayrıca düzenleme aranması gerektiğine dair karar da işyeri kirasına ilişkindir. Karar özeti Her iki karar işyeri kirasına ilişkin olduğundan, konut kirasına doğrudan uygulanacak bir ölçüt olarak sunulmamıştır.

Uygulama notu: Konut kirasında demirbaş listesi ve iade sırasında eksiklik bildirimi bakımından yerleşik bir konut kirası kararı bu çalışmada derlenmemiştir. Teslimde listeyi imzalatmak, iade günü kiraya verene eksiklikleri yazılı bildirme süresi içinde tutanak tutmak ve fotoğraf ile desteklemek, TBK m.335’in öngördüğü bildirimin ispatı bakımından uygulamada en güvenli yoldur. Bu liste demirbaş masrafı için değil, kiralanan eşyaların iadesi içindir.

Sitede Demirbaş Parası Toplamak İçin Yönetim Kararı Yeterli mi? Aidat Dışı Para Toplaması Normal mi?

Aidat dışında para toplanması, kanunda yasaklanmış bir uygulama değildir; ancak her toplama geçerli bir karara, işletme projesine veya yönetim planı hükmüne dayanmalıdır. Sorunun iki yönü vardır: yetkinin kimde olduğu ve toplanan paranın hangi gider kalemi için hangi usulle istendiği. Aşağıda yönetim kurulu kararı, ek avans ve katılım bedeli ayrı ayrı ele alınmıştır.

Yönetim Kurulu veya Yönetici Kararıyla Demirbaş Parası Toplanabilir mi?

Kısa cevap: Kat malikleri kurulu veya yönetim planı yönetim kuruluna yetki vermişse ve karar işletme projesi niteliğindeyse toplanan tutar bağlayıcı olabilir; böyle bir yetki yoksa kat malikleri kurulu kararı gerekir. Kararın geçerliliği, toplantı usulü ve kararın niteliği kadar karar defterine yazılmasına da bağlıdır (m.32). Demirbaş masrafı parası toplanmadan önce karar defterindeki yetki hükmü kontrol edilmelidir.

Kanun, yöneticinin görevlerini yönetim planında belirtilen hükümlerle birlikte sayar ve avansın yönetim planında gösterilen zamanda, gösterilmemişse her takvim yılının ilk ayı içinde, işletme projesi onaylanıncaya kadar toplanacağını belirtir (m.35/1-d). Karar defterinin noter onaylı olması, kararın aykırı oy verenler dâhil toplantıdaki bütün kat maliklerince imzalanması ve aynı konuda önceki bir karar varsa buna göre çözülmesi de m.32’de düzenlenmiştir. Bu nedenle demirbaş parası için yalnızca yöneticinin veya bir WhatsApp grubunun duyurusu yeterli kabul edilmemelidir. Demirbaş masrafının tahsili için kararın usulüne uygun yazılması bu nedenle gereklidir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, iskân için gereken asansör, yangın merdiveni, hidrofor, jeneratör, sığınak ve kapıcı dairesi gibi işler için genel kurulun yönetim kurulunu yetkilendirdiği, yönetim planının tapuda tescilli olduğu ve apartman tadilat bedeli için ek avans istendiği bir dosyada, itirazın iptaline ilişkin hükmü onamıştır; ilk derece mahkemesinin gerekçesinde, bilirkişi raporuna dayanılarak m.33 sürelerinin geçtiği ve kararın iptal edilmediği de belirtilmiştir. Karar özeti Aynı yönde Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, doğalgaz katılım bedeline ilişkin kurul kararlarının işletme projesi niteliğinde olduğunu, kararın tebliğ edilmemiş olmasının veya malikin karara muhalif kalmasının onu borçtan kurtarmayacağını belirterek hükmü bozmuş, icra inkâr tazminatına da değinmiştir. Karar özeti

Uygulama notu: “Demirbaş parası” veya “giriş katılım bedeli” adıyla toplanan ve yönetim planında açık dayanağı bulunmayan tutarlar bakımından, yüksek mahkeme düzeyinde yerleşik bir ölçüt bu çalışmada tespit edilmemiştir. Yukarıdaki iki karar, kararın işletme projesi niteliği taşıdığı ve yetkinin açıkça verildiği somut olaylara ilişkindir; bunlar her tür aidat dışı toplamayı geçerli kılan genel bir kural olarak okunmamalıdır. Demirbaş masrafı ve katılım bedeli tahsilatlarında bu belirsizlik önemli bir risktir.

Site Yönetimi Aidat Dışı Para Toplaması Normal mi? Ek Avans, Katkı Payı ve Giriş Bedeli Farkı

Aidat dışı toplanan paralar, hukuki dayanakları açısından farklı gruplara ayrılır. Hangi grup olduğu, itiraz yolunu ve ispat yükünü belirler.

Toplanan paraGenel dayanakDikkat edilecek nokta
Ek avans veya olağanüstü gider payıKurul kararı ve işletme projesi (m.20, m.35/1-d)Gider kalemlerinin ve hesaplama ölçüsünün karar defterinden görülmesi
Mantolama, asansör, kazan gibi yatırım için toplanan payKurul kararı (m.42/1 ve m.42/4), arsa payı oranıKarar nisabı ve itiraz süresi (m.33/1: kararı öğrenmeden veya karar tarihinden itibaren bir ay, her halde karar tarihinden altı ay)
Yeni malike “giriş” veya “katılım” bedeli olarak istenen tutarYönetim planı hükmü veya kurul kararı gerekirYönetim planında açık hüküm yoksa tahsilin dayanağı tartışmalıdır
Yönetici veya yönetim kurulu üyelerinin kişisel hesaba toplattığı paraYetkilendirme ve hesap açma kuralı (m.35/1-j)Para anagayrimenkulün yönetici sıfatıyla açılan hesapta tutulmalıdır

Kanun, yöneticinin topladığı paraları ve avansları yatırmak üzere kendi adına, ancak anagayrimenkulün yönetici sıfatı gösterilerek muteber bir bankada hesap açtırmasını öngörür (m.35/1-j). Toplanan paranın şeffaf bir hesapta tutulması, hem hesap verme yükümlülüğünün yerine getirilmesi hem de itiraz hâlinde dayanağın gösterilmesi bakımından önemlidir. Defter ve belge teslimi sorunları için ayrıca Apartman Yöneticisi Defter Teslim Etmezse Ne Olur? yazımıza bakabilirsiniz. Demirbaş masrafı paralarının şeffaf bir hesapta tutulması bu nedenle gereklidir.

Eski Demirbaş Borçları, Dükkanlar ve Yeni Ev Sahiplerinin Sorumluluğu

Ortak gider borcu kişiye değil, malikin sıfatına bağlıdır; bu nedenle mülkiyetin el değiştirmesi, dükkân ve konut ayrımı ve borcun ödenmemesi hâlinde başvurulacak yaptırımlar demirbaş masrafı tartışmalarının ayrı bir alanını oluşturur. Aşağıdaki başlıklar yeni malikin eski dönem borcundan sorumluluğunu, borcun ödenmemesinin kanuni ipotek ve mülkiyet devri gibi sonuçlarını ve zemin kat dükkân sahiplerinin asansör gibi kalemlere katılma yükümlülüğünü ele alır.

Yeni Ev Alan Kişi, Evi Satın Almadan Önce Yapılan Mantolama veya Çatı Borcunu Öder mi?

Kısa cevap: Evi satın alan kişi, ortak gider borçlarından kural olarak mülkiyeti kazandığı tarihten itibaren doğan dönemler için sorumludur; önceki dönemin borcu eski malikte kalır. Yargıtay, eski malikin satış tarihine kadar aidat ve ortak giderlerden sorumlu olduğunu, bu tarihten sonra sorumluluğun yeni malike ait olacağını belirtmiştir. Demirbaş masrafında sorumluluğun başlangıcı bu şekilde belirlenir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, mantolama ortak giderine ilişkin bir icra takibinde, bağımsız bölümünü 24.11.2011 tarihinde satan eski malikin yalnızca satış tarihine kadar sorumlu olduğunu, mantolama yapım sözleşmesi 2012 tarihli olduğundan eski malikin bu giderden sorumlu tutulmasının doğru olmadığını belirterek hükmü bozmuştur. Karar özeti Kararın ölçütü, borcun hangi tarihte doğduğudur: gider kalemini doğuran karar veya sözleşme satıştan önceyse eski malikin payı, sonraysa yeni malikin payı gündeme gelir.

Yönetimin eski dönem borcunu yeni malikten tahsil etmesi bu nedenle riskli bir uygulamadır. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, bağımsız bölümü satın aldıktan sonra elektrik bağlantısı için site yönetiminin isteğiyle eski malikin elektrik borcu olan 3.155 TL’yi ödeyen yeni malikin, bu tutarı site yönetiminden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsiline ilişkin hükmü, ödenen döneme ilişkin ortak gider bedelinden eski malikin sorumlu olduğunu gözeterek onamıştır. Karar özeti Demirbaş masrafı borcu ödenmeden devralınan dairelerde bu risk görülür.

Yönetim planı ise yeni malikin tapuya girişiyle birlikte onu bağlar: Kanun, planın ve değişikliklerin bütün kat malikleriyle külli ve cüzi haleflerini bağladığını söyler (m.28/4), planın tarihi de kat mülkiyeti kütüğünün beyanlar hanesinde gösterilir (m.28/5). Satın almadan önce yönetim planını, son karar defteri kayıtlarını ve borç durumunu yazılı olarak istemek, sonradan çıkabilecek sorunları azaltır. Taşınmaz üzerinde kanuni ipotek tescil edilmiş olup olmadığı da tapu kaydından görülür. Demirbaş masrafını devralan malik için plan hükümleri ayrıca önem taşır.

Uygulama notu: Yönetimin eski dönem borcunu yeni malikten isteyebildiği veya bina hizmetlerini bu borca bağlayabildiği hâller (yönetim planında ayrı hüküm bulunması gibi) bakımından yerleşik bir yüksek mahkeme kararı bu çalışmada derlenmemiştir. Satış sözleşmesine “satış tarihine kadar doğan ortak gider ve demirbaş borçlarının satıcıya ait olduğu” şeklinde açık bir hüküm koymak ve yönetimden borcu yoktur yazısı almak, uygulamada yaygın bir önlemdir.

Demirbaş Borcu Ödenmezse Apartman Yönetimi Dairenin Satışını İsteyebilir mi? (Kanuni İpotek Hakkı)

Kısa cevap: Kanun yönetime doğrudan satış hakkı vermez; iki ayrı yol öngörür: mahkemece tespit edilen borç için bağımsız bölüm üzerine diğer kat malikleri lehine kanuni ipotek tescili (m.22/2) ve borç ödenmemesi diğer kat maliklerinin haklarını çekilmez hâle gelecek derecede ihlal ederse mülkiyetin devri davası (m.25). Ayrıca genel hükümlere göre yapılan icra takibi cebri satışa kadar gidebilir.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.22/2: “Kat malikinin borcu bu yolla da alınamazsa, mahkemece tesbit edilen borcunu ödemiyen kat malikinin bağımsız bölümü üzerine, varsa yöneticinin yoksa kat maliklerinden birinin yazılı istemiyle bu borç tutarı için, diğer kat malikleri lehine kanuni ipotek hakkı tescil edilir.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Yönetici, kat mülkiyetine ilişkin borç ve yükümlerini yerine getirmeyen kat maliklerine karşı dava ve icra takibi yapmak ve kanuni ipotek hakkını kütüğe tescil ettirmekle görevlidir (m.35/1-i). Kanun ayrıca kat maliklerinin gider borcunu ödemeyen kat maliki veya diğer sorumlulardan olan alacaklarının öncelikli olduğunu belirtir (m.22/3). Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, bu önceliğin kanuni ipoteğin tescilini istemekten ayrı bir hak olduğunu, ipotek tescil edilmemiş olsa bile ortak gider alacağının önceliğinin bulunduğunu belirtmiştir. Karar özeti Demirbaş masrafı alacağının önceliği bu hükümlere dayanır.

Mülkiyetin devri davası olağanüstü bir yoldur. Kanun, ortak giderlerden ve avanstan kendine düşen borçları ödemediği için hakkında iki takvim yılı içinde üç defa icra veya dava takibi yapılmasına sebep olunması hâlinde çekilmezliğin her halde mevcut farz edileceğini düzenler (m.25/3-a); davanın açılması da kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğuyla alınan karara bağlıdır, bağımsız bölümün hükme en yakın tarihteki değeri ise ilgili kat malikine ödenir (m.25/2). Dava hakkı, dava açma kararının öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her halde dava hakkının doğumundan itibaren beş yıl içinde kullanılmazsa düşer (m.25/4).

Zemin Kattaki Dükkan veya İşyeri Sahibi Asansör Yenileme Masrafına Katılmak Zorunda mıdır?

Kısa cevap: Kural olarak evet: kat malikleri ortak yer veya tesislerden yararlanmaya lüzum ve ihtiyaç bulunmadığını ileri sürerek gider ve avans payını ödemekten kaçınamaz (m.20/1-c). Yönetim planında zemin kat maliklerinin asansör giderlerine katılmayacağı açıkça yazılıysa, Yargıtay bu muafiyeti bakım ve işletme giderleriyle sınırlı yorumlamış, asansörün yenilenmesi veya yapımı giderini kapsamadığını kabul etmiştir. Demirbaş masrafında dükkân sahibinin katılım yükümlülüğü bu kuraldan doğar.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.20/1-c: “Kat malikleri ortak yer veya tesisler üzerindeki kullanma hakkından vazgeçmek veya kendi bağımsız bölümünün durumu dolayısıyla bunlardan faydalanmaya lüzum ve ihtiyaç bulunmadığını ileri sürmek suretiyle bu gider ve avans payını ödemekten kaçınamaz.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, A-8 numaralı dükkânın maliki olan davalının, binanın içiyle ilgisi bulunmadığı gerekçesiyle tadilat ve onarım giderlerinden kaçınamayacağını belirten ilk derece kararını, m.20 ve m.22’yi anarak ve gecikme tazminatının da ödenmesi gerektiğini belirterek onamıştır. Karar özeti Dükkân sahibi olmak, tek başına ortak gider payından kurtulma sebebi değildir. Demirbaş masrafından kaçınma gerekçesi olarak bina içiyle ilgisizlik bu kararda kabul edilmemiştir.

Yönetim planındaki muafiyet hükümleri ise yazıldığı kadar yorumlanır. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, planın zemin ve bodrum kat maliklerini asansöre ait bakım, tamir ve işletme masraflarından bağışık tuttuğunu, ancak yapımla ilgili olmadığını belirterek, projede olup sonradan yapılan asansörün yapım giderinin bu muafiyet kapsamında değerlendirilmesini bozma nedeni saymıştır. Karar özeti Yargıtay 20. Hukuk Dairesi de, planda ilgili kat ve zemin kat maliklerinin asansör bakım ve işletme giderine katılmayacağı yazılı olmasına rağmen, asansörün yenilenmesinin bu madde kapsamında değerlendirilemeyeceğini ve davacının asansör ve mantolama bedelinden arsa payı oranında sorumlu olduğunu belirten hükmü onamıştır. Karar özeti

Plandaki muafiyet bakım giderinde geçerlidir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, yönetim planı gereği zemin katta oturan davacının asansör bakım giderinden sorumlu olmadığının belirlendiği hükmü onamıştır; aynı dosyada yönetim planına aykırı bulunan kamera sistemi avansı kararının iptali yönündeki mahkeme hükmü de değişmemiştir. Karar özeti Demirbaş masrafında bakım ile yenileme ayrımı bu karardan da okunabilir.

Kat Malikleri Kurulunun Aldığı Lüks Demirbaş Masraflarına İtiraz Edilebilir mi?

Evet; ancak itiraz yolu ve süresi kararın niteliğine göre değişir. Kat malikleri kurulu kararlarına karşı kural olarak sulh mahkemesinde iptal davası açılır. Lüks veya çok masraflı yenilikler için ise Kanun, yararlanmak istemeyen kat malikini gidere katılmaktan ayrıca koruyabilir (m.43). Demirbaş masrafı nedeniyle kurul kararına itiraz edecek kişi, bu iki yolu birbirinden ayırmalı ve özellikle iptal davasının kısa hak düşürücü sürelere bağlı olduğunu unutmamalıdır.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.33/1: “Kat malikleri kurulunca verilen kararlar aleyhine, kurul toplantısına katılan ancak 32 nci madde hükmü gereğince aykırı oy kullanan her kat maliki karar tarihinden başlayarak bir ay içinde, toplantıya katılmayan her kat maliki kararı öğrenmesinden başlayarak bir ay içinde ve her halde karar tarihinden başlayarak altı ay içinde anagayrimenkulün bulunduğu yerdeki sulh mahkemesine iptal davası açabilir; kat malikleri kurulu kararlarının yok veya mutlak butlanla hükümsüz sayıldığı durumlarda süre koşulu aranmaz.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Alınan Demirbaş (Tadilat) Kararına Toplantıda “Ret” Oyu Veren Kat Maliki Masraftan Muaf Olur mu?

Kısa cevap: Hayır; kat malikleri kurulu kararları, aykırı oy verenler ve toplantıya katılmayanlar dâhil bütün kat maliklerini ve külli ve cüzi haleflerini bağlar (m.32/2). Karar hukuka aykırıysa, aykırı oy veren kat maliki karar tarihinden başlayarak bir ay içinde sulh mahkemesinde iptal davası açabilir; yok veya mutlak butlanla hükümsüz kararlarda süre koşulu aranmaz (m.33/1).

Kanun, kurul kararlarına uyma yükümlülüğünü açıkça düzenler: bütün kat malikleriyle külli ve cüzi halefleri, yönetici ve denetçiler kat malikleri kurulunun kararlarına uymakla yükümlüdür (m.32/2). Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, kat malikleri kurulunca tahsil için karar alınmamış, işletme projesi tebliğ edilip kesinleşmemiş veya hiç yapılmamış olmasının, davalının toplantıya katılmamasının ya da katılıp muhalif kalmasının, kat malikini ve bağımsız bölümde oturanları ortak gider borcunu ödeme sorumluluğundan kurtarmayacağını belirtmiştir. Karar özeti Demirbaş masrafında kurul kararına uyma yükümlülüğü bu kuraldan doğar.

İptal davasında husumet yöneticiye yöneltilir: kat malikleri kurulu kararlarının iptaline ilişkin davalar, kat maliklerini temsilen yöneticiye husumet yöneltilmesi suretiyle açılır; kurul kararının iptali hâlinde yargılama giderleri ortak giderlerden karşılanır (m.38/2). Kararın hangi nisapla alınması gerektiği iptal gerekçelerinin başında gelir. Aşağıdaki tablo, demirbaş masrafı bakımından sık karşılaşılan karar türlerini özetler.

Karar konusuDayanakAranan çoğunluk
Toplantı için yeter sayım.30Kat maliklerinin sayı ve arsa payı bakımından yarısından fazlası; yeter sayı sağlanamazsa en geç on beş gün sonraki ikinci toplantıda katılanların salt çoğunluğu
Ortak yerlerde yenilik ve ilavelerm.42/1Kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğu
Isı yalıtımı, yakıt dönüşümü, merkezi veya ferdi sisteme geçişm.42/4Sayı ve arsa payı çoğunluğu; toplam inşaat alanı 2000 m² ve üzeri binalarda merkezi sistemin ferdi sisteme dönüşümünde oybirliği
Bir kat malikinin ortak yerde inşaat, onarım ve tesis yaptırmasım.19/2Bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası; acil onarım hâlinde mahkeme tespiti ile rıza aranmaz
Yönetim planının değiştirilmesim.28/3Bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyu

Yönetici, Genel Kurul Kararı (Onayı) Olmadan Kendi Başına Demirbaş Masrafı Yapabilir mi?

Kısa cevap: Kural olarak hayır; yönetici, kat malikleri kurulu kararlarını yerine getirir ve yönetim planındaki yetkiyle sınırlıdır. Ancak yönetim planında aksine hüküm yoksa binanın korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirleri alması ve avans toplaması görevi arasındadır (m.35); mahkemece tespit edilen acil onarımlarda ise kat maliklerinin rızası aranmaz (m.19/2).

Yöneticinin görevleri yönetim planında belirtilir; planda aksine hüküm olmadıkça yönetici, kat malikleri kurulunca verilen kararları yerine getirir, anagayrimenkulün korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirleri alır ve işletme projesi onaylanıncaya kadar avansı toplar (m.35/1-a, b, d). Yönetici kat maliklerine karşı aynen bir vekil gibi sorumludur (m.38/1) ve hesap vermekle yükümlüdür (m.39). Hesap verme sorunları için Apartman Yöneticisi Defter Teslim Etmeme ve Apartman Yöneticisinin İbra Edilmemesi yazılarımıza bakabilirsiniz. Demirbaş masrafı harcamalarında yetki sınırı bu hükümle çizilir.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.19/2: “Kat maliklerinden biri, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadıkça anagayrimenkulün ortak yerlerinde inşaat, onarım ve tesisler, değişik renkte dış badana veya boya yaptıramaz. Ancak, ortak yer ve tesislerdeki bir bozukluğun anayapıya veya bağımsız bir bölüme veya bölümlere zarar verdiğinin ve acilen onarılması gerektiğinin veya anayapının güçlendirilmesinin zorunlu olduğunun mahkemece tespit edilmiş olması halinde, bu onarım ve güçlendirmenin projesine ve tekniğine uygun biçimde yapılması konusunda kat maliklerinin rızası aranmaz.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, dış cephe betonunun döküldüğü ve mantolama ile çatı onarımının gerektiği bildirilen bir dosyada, acil onarım hâlinde kat malikleri kurulu kararına gerek olmaksızın yönetici ve kat maliklerinden birinin gerekli çalışmayı yapmaya yetkili ve görevli olduğunu belirtmiş; yine de bilirkişi tespitiyle belirlenecek masrafın m.20/b uyarınca avans olarak toplanmasını, onarım için önce yöneticiye yetki ve uygun süre verilmesini, yönetici yerine getirmezse davacının yetkili kılınması gerektiğini vurgulayarak hükmü bozmuştur. Karar özeti Demirbaş masrafı niteliğindeki acil işlerde bile süreç belgeli yürütülmelidir.

Bu yaklaşım, yöneticinin kendi inisiyatifiyle büyük çaplı bir yatırıma girmesinin aşamalı ve belgeli yapılması gerektiğini gösterir. Yetkisiz yapılan harcamalar bakımından 20. Hukuk Dairesi, davacının yetkili yönetici olmadığı durumda harcamaların vekâletsiz iş görme kuralına göre saptanacağını belirtmiştir. Karar özeti

Zaruri Olmayan, Lüks ve Şatafatlı Masraflar (Havuz, Sauna, Lüks Peyzaj) İçin Ödeme Zorunluluğu Var mıdır?

Kısa cevap: Yapılması arzu edilen yenilik ve ilaveler çok masraflıysa, yapının özel durumuna göre lüks nitelikteyse veya tüm kat malikleri tarafından kullanılması mutlaka gerekli yerlerde değilse, bunlardan yararlanmak istemeyen kat maliki gidere katılmak zorunda değildir; gideri karar veren kat malikleri öder (m.43). Zorunlu bakım ve onarım niteliğindeki işler ise bu korumadan yararlanmaz. Demirbaş masrafı niteliğindeki yenilikler bakımından bu iki ölçüt belirleyicidir.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.43/1: “Yapılması arzu edilen yenilik ve ilaveler çok masraflı ise veya yapının özel durumuna göre lüks bir nitelik taşıyorsa veya anagayrimenkulün bütün kat malikleri tarafından kullanılması mutlaka gerekli olan yerlerinde veya geçitlerinde bulunmıyorsa, bunlardan faydalanmak istemiyen kat maliki, gidere katılmak zorunda değildir; bu gibi yenilik ve ilavelerin giderini, onların yapılmasına karar vermiş olan kat malikleri öderler.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Ortak yerlerde daha rahat kullanım sağlayan veya faydayı artıran yenilik ve ilaveler kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğu ile alınan karara dayanır (m.42/1) ve bu işlerin giderlerini “yeniliklerden faydalananlar tarafından, faydalanma oranına göre” ödenir (m.42/3). Başlangıçta giderlere katılmayan kat maliki veya külli ya da cüzi halefi, yenilik ve ilavelerin yapılması ve korunması giderlerine sonradan arsa payı oranında katılırsa, lüks yenilik veya ilaveden faydalanma hakkını kazanır (m.43/2). Demirbaş masrafı kalemi yenilik sayılıyorsa bu nisap aranır.

Bir giderin zorunlu bakım mı, lüks yenilik mi olduğu uygulamada tartışmanın merkezindedir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, apartmanda kat malikleri kurulu kararlarıyla yapılan asansör yenilemesi ve mantolama hizmetlerinin ana taşınmazın zorunlu bakım, koruma ve onarım işleri kapsamında kaldığını, yenilik ve ilaveler kapsamında faydalı, çok masraflı ve lüks sayılamayacağını ve tüm kat maliklerinin arsa payı oranında katılması gerektiğini saptayan hükmü onamıştır. Bu tespitler mahkeme hükmünde yer almaktadır. Karar özeti

Aynı Daire, m.42 ve 43 kapsamında ve davacının yetkili yönetici olmadığı bir dosyada, ana taşınmazın yönetimi için yapıldığı ileri sürülen harcamaların vekâletsiz iş görme kuralına göre belgeli ve belgesiz olarak saptanmasını, karar ve işletme defterleriyle birlikte uzman bilirkişi kurulunca incelenmesini isteyerek hükmü bozmuştur. Karar özeti Demirbaş masrafının geri alınması bu nedenle ayrı bir ispat konusudur.

Uygulama notu: Havuz, sauna ve lüks peyzaj gibi kalemlerin “lüks” sayılıp sayılmayacağı yapının özel durumuna ve onaylı projedeki yerine göre belirlenir; bu çalışmada bu kalemlere özgü yerleşik bir yüksek mahkeme ölçütü tespit edilmemiştir. Projede yer alan ve ilk yapımda öngörülen bir tesis ile sonradan eklenen bir tesis farklı değerlendirilebileceğinden, karar tutanağı ve proje birlikte incelenmelidir. Demirbaş masrafı kalemlerinde lüks itirazı için bu yönden delil toplanmalıdır.

Apartman Demirbaş Giderleri Yönetmeliği ve Site Aidat Yönetmeliği Var mı?

Apartman ve sitelerde demirbaş giderlerini ve aidatı düzenleyen ayrı bir yönetmelik bu çalışmada tespit edilmemiştir. Düzenleme kaynakları üç katmandan oluşur: Kat Mülkiyeti Kanunu, her bina veya sitenin kendi yönetim planı ve kat malikleri kurulunun kararları. Toplu yapı niteliğindeki siteler bakımından kanunun 66–74. maddelerindeki ek kurallar da dikkate alınır.

Yönetim Planı Demirbaş ve Aidat Konusunda Nasıl Bir Bağlayıcılığa Sahiptir?

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.28/1: “Yönetim planı, bütün kat maliklerini bağlıyan bir sözleşme hükmündedir.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Yönetim planı yönetim tarzını, kullanma maksat ve şeklini, yönetici ve denetçilerin ücretini ve yönetime ait diğer hususları düzenler; planda hüküm bulunmayan hâllerde uyuşmazlıklar kanuna ve genel hükümlere göre çözülür (m.28/1–2). Planın değiştirilmesi bütün kat maliklerinin beşte dördünün oyunu gerektirir (m.28/3) ve plan külli ve cüzi haleflerini bağlar (m.28/4). Demirbaş gideri, ek avans ve muafiyet hükümleri için ilk bakılacak belge bu nedenle yönetim planıdır. Demirbaş masrafının belirlenmesinde plan hükmü bu şekilde bağlayıcıdır.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu Ek Madde 1: “Bu Kanunun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlık sulh mahkemelerinde çözümlenir.” (634 sayılı Kanun’u görüntüle)

Ek madde 1’e göre kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar sulh mahkemelerinde çözülür. İcra takibi ve itirazın iptali gibi yollarda hangi mahkemenin görevli olduğu, dava konusuna göre ayrıca değerlendirilir. Demirbaş masrafı davalarında görev bu hüküm çerçevesinde belirlenir.

Uygulama notu: “Yönetmelik” aramasında karşınıza çıkan bazı belgeler (örnek yönetim planı, site iç yönergeleri) kanun veya yönetmelik değildir; yalnızca tapuda tescilli ve usulüne uygun değiştirilmiş yönetim planı bağlayıcıdır. Toplu yapılarda ve sitelerde ek hükümler bulunabileceğinden, planın tescil tarihini kat mülkiyeti kütüğünün beyanlar hanesinden kontrol edin (m.28/5).

Özet: Demirbaş Masrafı Uyuşmazlığında Neler Yapmalısınız?

Aşağıdaki özet, yazının hukuki sonuçlarını iki gruba göre uygulanabilir adımlara çevirir. Her adım somut olaya göre değişebilir; belgelerinizi toplamadan ödeme veya itiraz kararı vermemeniz önerilir. Demirbaş masrafı uyuşmazlığında adımlar kiracı ve kat maliki konumuna göre ayrışır.

Demirbaş Masrafı İstenen Kiracı Olarak Neler Yapmalısınız?

  1. Yönetimin gönderdiği tahakkuk yazısında demirbaş masrafı olarak gösterilen kalemi ayrıştırın: aidat (kapıcı, ortak elektrik, temizlik, yönetici aylığı) ile çatı, mantolama, asansör veya kazan yenileme gibi yatırım kalemlerini ayrı ayrı yazılı isteyin.
  2. Yönetimden kalemin dayanağı olan kat malikleri kurulu kararını, işletme projesini ve gider belgelerini isteyin; kararın tarihini ve nisabını kontrol edin.
  3. Kira sözleşmesinde “giderler kiracıya aittir” gibi bir madde varsa onu okuyun; bu madde yönetimi bağlamaz, yalnızca sizinle ev sahibi arasındaki iç ilişkiyi düzenler.
  4. Sorumluluğunuzun kira miktarıyla sınırlı olduğunu (m.22/1) ve ödediğiniz tutarın kira borcundan düşüleceğini unutmayın; esaslı onarım niteliğindeki kalemler için ödeme yapmadan önce hukuki değerlendirme alın.
  5. Takip veya ödeme emri tebliğ edilirse yasal itiraz süresini kaçırmayın; kiracılığınız takip tarihinde sona ermişse bunu belgeyle bildirin.
  6. Acil bir arıza nedeniyle kendi cebinizden ödeme yaptıysanız önce ev sahibine ve yönetime yazılı bildirim yapıp uygun süre tanıyın, fatura ve fotoğrafları saklayın; mahsubu mümkünse ev sahibinin yazılı onayıyla yapın.

Kat Maliki, Yönetici veya Demirbaş Kararına İtiraz Eden Malik Olarak Neler Yapmalısınız?

  1. Yönetim planını, son kat malikleri kurulu karar defterini ve işletme projesini inceleyin; demirbaş masrafı kaleminin işletme, bakım, yenilik veya esaslı onarım olduğunu belirleyin.
  2. Kararın nisabını kontrol edin: ortak yerde yenilik ve ilave için sayı ve arsa payı çoğunluğu (m.42/1), toplantı yeter sayısı için m.30, plan değişikliği için beşte dört (m.28/3) aranır.
  3. Karara itiraz edecekseniz, karar tarihinden veya kararı öğrenmenizden itibaren bir ay ve her halde altı ay içinde sulh mahkemesinde iptal davası açın (m.33/1); ret oyu verip muhalefet şerhi koymak tek başına sizi borçtan kurtarmaz.
  4. Lüks veya çok masraflı yenilik iddiasında m.43 ölçütlerini, kararın gerekçesini ve gider tutarını belgeleyin; mantolama ve asansör yenileme gibi zorunlu bakım işlerinde Yargıtay’ın bu kalemleri lüks saymadığı kararlar bulunduğunu dikkate alın.
  5. Yöneticiyseniz kurul kararı olmadan yatırım harcaması yapmayın; acil onarım gerekiyorsa m.19/2’deki mahkeme tespiti yolunu ve belge düzenini gözetin, toplanan paraları yönetici sıfatıyla açılan hesapta tutun.
  6. Daire satacak veya satın alacaksanız yönetimden borç durumunu yazılı isteyin; tapu kaydında kanuni ipotek bulunup bulunmadığını kontrol edin ve satış sözleşmesine eski dönem ortak gider borçlarının kime ait olduğunu açıkça yazdırın.

Emsal Kararlar: Demirbaş Masrafı, Aidat ve Ortak Gider Uyuşmazlıklarında Yargıtay Kararları

Bu bölüm, makale boyunca anılan kararların künyelerini ve ayrıntılı özetlerini konuya göre toplar. Anlatımda her karar için kısa bir atıf ve bu bölümdeki kartına bağlantı bulunur. Her kartta kararın sonucu (onama, bozma, kanun yararına bozma) ile ilk derece mahkemesinin veya tarafların ileri sürdüğü gerekçeler ayrı ayrı belirtilmiştir. Yargıtay’ın kendi gerekçesi kısa olan kararlarda mahkeme gerekçesi Yargıtay’a atfedilmemiş, kararların çoğu 634 sayılı Kanun’un 2007 değişikliğinden sonraki metnine göre okunmuştur. Demirbaş masrafı bakımından hangi kararın hangi sonuca bağlandığı bu nedenle ayrı ayrı gösterilmiştir.

KararKonuSonuç ve not
Yargıtay 18. HD 2015/9305Tadilat gideri malike, aidat gideri kira miktarıyla sınırlı kiracıyaBozma
Yargıtay 18. HD 2014/19385Bodrum kat tadilatı esaslı onarım, m.20 dışıBozma; bozmaya uyma hükmü 20. HD tarafından onandı
Yargıtay 3. HD 2009/9043“Yönetim giderleri kiracıya aittir” kaydı, esaslı tamirBozma
Yargıtay 20. HD 2017/3359Dükkân kiracısı, aidat kalemlerinin ayrıştırılmasıBozma
Yargıtay 20. HD 2017/2405“Demirbaş borcu” kurul kararının iptaliBozma; borcun dayanağı araştırılmalı
Yargıtay 20. HD 2017/6529Kiracı sorumluluğu, bilirkişi raporu, demirbaş alımlarıBozma
Yargıtay 20. HD 2019/465Davalı kat maliki, aidat ve yakıt gideriOnama
Yargıtay 20. HD 2017/1717Takip tarihinde kiracı sıfatı yokBozma
Yargıtay 20. HD 2017/4360Yararlanan kişinin de sorumluluğuDavacı temyizi kabul, bozma
Yargıtay 18. HD 2008/9018Kazanın tümden değişimi, kiracıya takipBozma
Yargıtay 18. HD 2009/4477Kazan yenileme, husumet araştırmasıBozma
Yargıtay 20. HD 2017/3748Mantolama, dış cephe ortak yerOnama
Yargıtay 20. HD 2017/4433Asansör yenileme ve mantolama, lüks değilOnama
Yargıtay 18. HD 2010/6097Zemin kat muafiyeti, asansör yapım gideriBozma
Yargıtay 20. HD 2017/3695Dükkân maliki ve onarım gideriOnama
Yargıtay 20. HD 2017/3604Plan gereği zemin kat asansör bakımOnama
Yargıtay 5. HD 2022/14520Satış tarihine kadar eski malik, mantolamaBozma
Yargıtay 20. HD 2017/2182Yeni malik, eski malikin elektrik borcuOnama
Yargıtay 6. HD 2023/1145Ortak gider alacağının önceliği, sıra cetveliBozma
Yargıtay 18. HD 2015/1869Acil onarım, KMK m.19/2Bozma
Yargıtay 20. HD 2017/8980“Demirbaş (görevli tazminatı)” gideriKanun yararına bozma
Yargıtay 20. HD 2017/4593Ek avans, yönetim kurulunun yetkilendirilmesiOnama
Yargıtay 18. HD 2013/13636Doğalgaz katılım bedeli, kurul kararıBozma
Yargıtay 20. HD 2017/2971Yetkisiz yönetici harcaması, m.42-43Bozma
Yargıtay 6. HD 2013/5745Kiracının doğalgaz tesisatı gideri, mahsupTahliye onama, alacak bozma
Yargıtay 3. HD 2017/7430Değer artırıcı masraf, mahsup (işyeri)Bozma
Yargıtay 3. HD 2021/423Demirbaş listesi, hor kullanma (fabrika)Bozma

Demirbaş masrafında Kiracı ve Kat Maliki Sorumluluğu Kararları

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2015/9305, K. 2016/5763, T. 06.04.2016 (BOZMA)

Davacı, aidat ve dış cephe boyası katkı payı için başlattığı takibe itirazın iptalini istemiş; ilk derece mahkemesi davalıların kiracı olduklarının ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay, davalıların kiracı ve devamlı yararlanan olduğunu belirtmiş; tadilat giderlerinden malikin sorumlu olduğunu, aidat giderlerinden ise kiracıların kira miktarıyla sınırlı sorumlu tutulması gerektiğini söylemiş ve kira sözleşmesindeki ödeme kaydını iç ilişki saymıştır. Demirbaş masrafı ayrımının dayanağı bu karardır.

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2014/19385, K. 2015/6839, T. 27.04.2015 (BOZMA)

Aidat ve yönetim gideri takibine itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Yargıtay, m.20’deki giderlerin yönetime ilişkin olduğunu, bodrum katındaki tadilatlardan kiracısı bulunduğu daireye düşen 1.148,40 TL’nin ise esaslı onarım gideri olup m.20 kapsamında olmadığını belirtmiştir. Bu tutarın kiracının sorumlu olduğu miktardan mahsup edilerek tahsiline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesini hatalı bularak hükmü bozmuştur. Bozmaya uyularak verilen hüküm, 20. Hukuk Dairesi’nin E. 2017/1061, K. 2018/4791, T. 25.06.2018 sayılı kararıyla onanmıştır. Demirbaş masrafı sınırı bu karardan okunabilir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2009/9043, K. 2009/10720, T. 22.06.2009 (BOZMA)

Kira sözleşmesinin özel şartında yönetim giderlerinin kiracıya ait olduğu yazılıdır. Yargıtay, malikin Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan bütün yükümlülüklerinin kiracıya devredilmiş sayılmaması gerektiğini; mülga BK m.258/2 uyarınca alelade kullanım giderlerinin kiracıya, esaslı tamir giderlerinin kiralayana ait olduğunu belirtmiştir. Kiracının, kalan tutarın trafo merkezi ve asansör yenilemesi ile binanın komple boyanmasına ilişkin olduğu savunmasının araştırılmasını isteyerek hükmü bozmuştur. Demirbaş masrafı sözleşme maddesinin sınırı bu kararla çizilmiştir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/3359, K. 2017/10440, T. 12.12.2017 (BOZMA)

Dükkân kiracısı davalı hakkında aidat takibi yapılmış; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Genel kurulda aidatların harcama kalemleri ayrı ayrı gösterilmeden belirlendiği ve harcamaların bir kısmının asansör bakım ve işletmesine, bir kısmının esaslı onarıma ilişkin olduğu ileri sürüldüğünden Yargıtay, harcamaların ve davalının sorumlu olacağı miktarın yönetim planı ve Kanun’a göre belirlenmesini istemiştir. Malikin yükümlülüklerinin kiracıya devredilmiş sayılmaması gerektiğini ve esaslı tamir giderlerinin kiralayana ait olduğunu belirterek hükmü bozmuştur. Demirbaş masrafı kalemlerinin ayrıştırılması bu kararda aranmıştır.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/2405, K. 2018/2562, T. 03.04.2018 (BOZMA)

Kat maliki davacı, kiracısı hakkındaki aidat takibindeki borcun genel kurulda “mülk sahibini ilgilendiren demirbaş borcu” sayılmasına ilişkin kararın iptalini istemiş; ilk derece mahkemesi bu kararı iptal etmiştir. Yargıtay, malikin sorumluluğunun ortak yerlere yönelik bakım ve onarım giderlerini, kiracının sorumluluğunun ortak gider avanslarını kapsadığını belirtmiş; borcun dayanağının aidat mı, kalıcı masraf mı olduğu belgelerle araştırılmadan karar verilmesini bozma nedeni saymıştır. Demirbaş masrafı etiketi tek başına sonucu belirlemez.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/6529, K. 2018/1726, T. 13.03.2018 (BOZMA)

Site yönetimi, kiracı davalı hakkında 2011-2013 dönemi aidat alacağı için takip başlatmıştır. Yargıtay, davalının m.20 ve m.22 uyarınca sorumlu olduğunu, sorumluluğun kira miktarıyla sınırlı kaldığını belirtmiştir. Bilirkişi raporlarının ödenen ve ödenmeyen kısımları göstermediğini, anaparaya faiz işletildiğini ve anataşınmaza yapılan demirbaş alımlarının kiracının sorumluluğunda düşünülerek hesaplandığını tespit ederek hükmü bozmuş; yönetim planı, işletme projesi ve kurul kararlarının birlikte değerlendirilmesini istemiştir. Demirbaş masrafı hesabında demirbaş alımları bu kararda eksiklik sayılmıştır.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2019/465, K. 2019/1045, T. 18.02.2019 (ONAMA)

Aidat ve yakıt gideri takibine itirazın iptalinde ilk derece mahkemesi, davalının kat maliki olarak sorumlu olduğunu ve kiracıyla yaptığı kira sözleşmesine dayanarak ödemeden kaçınamayacağını belirterek davayı kabul etmiştir. Yargıtay, m.18/2 ve m.20’yi anarak, denetime elverişli bilirkişi raporuyla sorumlu olunan miktarın saptandığını belirtmiş ve hükmü onamıştır. Karar kiracıya değil kat malikine ilişkindir. Demirbaş masrafı bakımından kira sözleşmesi bu dosyada ödeme yükümlülüğünü kaldırmamıştır.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/1717, K. 2017/3826, T. 02.05.2017 (BOZMA)

Davacı, 2013 yılı aidat borcunu ödemeyen kiracı hakkında başlattığı takibe itirazın kaldırılmasını istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Yargıtay, malikin ortak aidat borcunu ödemeyen kiracıya karşı takip yapabileceğinin kuşkusuz olduğunu söylemiş, ancak takip tarihi itibarıyla davalının kiracı sıfatı bulunmadığından davanın reddi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Demirbaş masrafı takibinde kiracılık sıfatı takip tarihinde aranır.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/4360, K. 2017/7767, T. 16.10.2017 (DAVACI TEMYİZİ KABUL, BOZMA)

132 bağımsız bölümlü bir site yönetimi 23.705 TL ortak gider borcunu istemiş; mahkeme eş davalı yönünden husumet yokluğundan reddetmiş, tapu maliki davalı yönünden kabul etmiştir. Yargıtay, davalının temyizini reddetmiş, davacının temyizini kabul etmiştir. Genel giderlerden asıl sorumlunun kat malikleri olduğunu, ancak m.22 uyarınca bağımsız bölümden sürekli yararlananın da zincirleme sorumlu olduğunu ve yönetici veya kat maliklerinden her birinin malike, yararlanana ya da her ikisine karşı dava ve takip yapabileceğini belirterek hükmü bozmuştur. Demirbaş masrafı dahil ortak giderde yararlananın sorumluluğu bu karardan görülür.

Demirbaş masrafında Kazan, Mantolama, Asansör, Dükkân ve Yeni Malik Kararları

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2008/9018, K. 2008/13197, T. 25.12.2008 (BOZMA)

Site yönetimi, kalorifer kazanının patlaması üzerine değiştirildiğini, malikin adresinin saptanamaması nedeniyle payın kiracı davalıdan icra takibiyle istendiğini ileri sürmüş; ilk derece mahkemesi itirazın iptaline karar vermiştir. Yargıtay, m.20’de sayılan ortak giderler arasında süreklilik arz eden esaslı tamirata ilişkin olanların bulunmadığını, kazanın tümden değiştirilmesi giderinin doğrudan kat maliki tarafından karşılanması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Demirbaş masrafı içinde kazan değişiminin iç ilişkideki konumu bu karardan okunabilir.

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2009/4477, K. 2009/4803, T. 05.05.2009 (BOZMA)

Ortak kalorifer kazanının yenilenmesi giderinden bir bağımsız bölüme düşen pay için yapılan takibe itirazın iptali istenmiş; ilk derece mahkemesi, davalının malik olmaması nedeniyle pasif husumet ehliyeti yokluğundan davayı reddetmiştir. Yargıtay, yönetici veya kat maliklerinden her birinin malike, bağımsız bölümden sürekli yararlanana ya da her ikisine karşı takip yapıp dava açabileceğini belirtmiş; davalının malik olup olmadığının, değilse sürekli yararlanıp yararlanmadığının araştırılmasını isteyerek hükmü bozmuştur. Demirbaş masrafı bakımından dış ilişkide kiracıya başvurma imkânı bu kararla örtüşür.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/3748, K. 2017/8865, T. 06.11.2017 (ONAMA)

Mantolama bedeli takibine itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesi, mantolamanın lüks nitelik taşımadığını ve ana yapıyı koruma amacı güttüğünü saptamıştır. Yargıtay, ana taşınmazın dış cephesinin ortak yer olduğunu ve bedelin bağımsız bölüm maliklerinden arsa payları oranında tahsil edilmesi gerektiğini belirterek hükmü onamıştır. Demirbaş masrafı içinde mantolama giderinin kat maliklerine yüklenmesi bu karardan çıkar.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/4433, K. 2018/5072, T. 02.07.2018 (ONAMA)

Asansör yenilemesi ve mantolama bakımından planda ilgili kat ve zemin kat maliklerinin asansör bakım ve işletme giderine katılmayacağı yazılı olmasına rağmen davacı sorumlu tutulmuştur. İlk derece mahkemesi, bu işlerin zorunlu bakım, koruma ve onarım kapsamında kaldığını, lüks sayılamayacağını, muafiyetin bakım ve işletmeyle sınırlı olduğunu saptamıştır. Yargıtay hükmü onamıştır. Demirbaş masrafı bakımından muafiyetin sınırı bu kararda çizilmiştir.

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2010/6097, K. 2010/8413, T. 03.06.2010 (BOZMA)

Yönetim planı, zemin ve bodrum kat maliklerini asansöre ait bakım, tamir ve işletme masraflarından bağışık tutmuştur. Yargıtay, bu muafiyetin yapımla ilgili olmadığını belirtmiş; projede olup sonradan yapılan asansörün yapım giderinin muafiyet kapsamında değerlendirilmesini doğru bulmayarak hükmü bozmuştur. Karar, plandaki muafiyet hükmünün yazıldığı kadar yorumlanması gerektiğini gösterir. Demirbaş masrafı bakımından plandaki muafiyetin yapım giderini kapsamadığı bu kararda belirtilmiştir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/3695, K. 2017/9254, T. 09.11.2017 (ONAMA)

A-8 numaralı dükkânın maliki olan davalı, binanın içiyle ilgisi bulunmadığını ileri sürerek tadilat ve onarım giderlerinden kaçınabileceğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi bu savunmayı reddederek davayı kabul etmiştir. Yargıtay, m.20 ve m.22’yi anarak gecikme tazminatının da ödenmesi gerektiğini belirtmiş ve hükmü onamıştır. Gerekçe kısadır; Yargıtay dükkân sahibinin ortak gider payından kurtulamayacağı sonucunu onamıştır. Demirbaş masrafı bakımından dükkân sahibinin katılım yükümlülüğü bu kararla örtüşür.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/3604, K. 2018/6112, T. 01.10.2018 (ONAMA)

Yönetim planı gereği zemin katta oturan davacının asansör bakım giderinden sorumlu olmadığının belirlendiği hüküm Yargıtay tarafından onanmıştır. Aynı dosyada yönetim planına aykırı bulunan kamera sistemi avansı kararının iptali yönündeki mahkeme hükmü de değişmemiştir. Karar, plandaki muafiyetin bakım gideri bakımından uygulandığı ve planla çelişen bir avans kararının iptal edildiği bir örnektir. Demirbaş masrafı bakımından plan hükmünün öncelikli olduğu görülür.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/14520, K. 2023/8417, T. 04.10.2023 (BOZMA)

Mantolama ortak giderine ilişkin icra takibinde eski malik, bağımsız bölümü 24.11.2011 tarihinde sattığını savunmuştur. Yargıtay, eski malikin yalnızca satış tarihine kadar sorumlu olduğunu, mantolama yapım sözleşmesi 2012 tarihli olduğundan eski malikin bu giderden sorumlu tutulmasının doğru olmadığını belirterek hükmü bozmuştur. Karar, borcun doğduğu tarihin belirleyici olduğunu gösterir. Demirbaş masrafı bakımından satıştan önce ve sonra doğan kalemler bu ölçüyle ayrılır.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/2182, K. 2018/7269, T. 12.11.2018 (ONAMA)

Bağımsız bölümü satın alan davacı, elektrik bağlantısı için site yönetiminin isteğiyle eski malikin elektrik borcu olan 3.155 TL’yi ödemiş ve bu tutarı site yönetiminden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istemiştir. Yargıtay, ödenen döneme ilişkin ortak gider bedelinden eski malikin sorumlu olduğunu gözeterek davanın kabulüne ilişkin hükmü onamıştır. Demirbaş masrafı bakımından yeni malikten eski dönem borcu talep edilmesinin riski bu kararda görülür.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2023/1145, K. 2023/4121, T. 07.12.2023 (BOZMA)

Sıra cetveline ilişkin dosyada ipotek alacağı ilk sırada yer almış; bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış ve ilk derece hükmü bozulmuştur. Yargıtay, ortak gider alacağının önceliğinin kanuni ipoteğin tescilini istemekten ayrı bir hak olduğunu, ipotek tescil edilmemiş olsa bile önceliğin bulunduğunu belirtmiş; ipotekten önce doğan ortak gider alacaklarının ipotek alacağından önce, sonra doğanların ise ipotekten sonra ancak diğer alacaklardan önce ödenmesi gerektiğini söylemiştir. Demirbaş masrafı borcunun cebri satışta önceliği bu karar ışığında incelenir.

Demirbaş masrafında Kurul Kararı, Yönetici Yetkisi ve Demirbaş Parası Kararları

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2015/1869, K. 2015/15709, T. 02.11.2015 (BOZMA)

Dış cephe betonunun döküldüğü ve mantolama ile çatı onarımının gerektiği bildirilen dosyada Yargıtay, acil onarım halinde kat malikleri kurulu kararına gerek olmaksızın yönetici ve kat maliklerinden birinin gerekli çalışmayı yapmaya yetkili ve görevli olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte bilirkişi tespitiyle belirlenecek masrafın m.20/b uyarınca avans olarak toplanmasını, onarım için önce yöneticiye yetki ve uygun süre verilmesini, yönetici yerine getirmezse davacının yetkili kılınmasını vurgulayarak hükmü bozmuştur. Demirbaş masrafı bakımından acil onarımın sınırı bu kararda gösterilmiştir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/8980, K. 2017/9136, T. 09.11.2017 (KANUN YARARINA BOZMA)

Site yönetimi, aylık 100 TL’den toplam 300 TL ortak gider alacağı için başlattığı takibe itirazın iptalini istemiştir. Genel kurul, bakım onarım, demirbaş alımı ve görevli tazminatı için yönetim kuruluna yetki vermiştir. İlk derece mahkemesi, yönetim kurulunun bu yönde karar almadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay, kat malikleri kurulunca karar alınmamış veya işletme projesi tebliğ edilmemiş olmasının ya da malikin muhalif kalmasının onu borçtan kurtarmayacağını belirtmiş; “demirbaş (görevli tazminatı)” giderinden malikin sorumlu olduğunu saptayarak hükmü kanun yararına bozmuştur. Demirbaş masrafı adıyla istenen kalem bu kararda ortak gider sayılmıştır.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/4593, K. 2017/9943, T. 23.11.2017 (ONAMA)

Site yönetimi, apartman tadilat bedeli için başlattığı takibe itirazın iptalini istemiştir. Genel kurul, iskân için asansör, yangın merdiveni, hidrofor, jeneratör, sığınak ve kapıcı dairesinin tamamlanmasına karar vermiş ve yönetim kurulunu yetkilendirmiştir; ödeme planı daire başına 2.643 TL’yi 9 taksitte öngörmüştür. İlk derece mahkemesi, planın tapuda tescilli olduğunu, bilirkişi raporuna göre m.33 sürelerinin geçtiğini ve kararın iptal edilmediğini belirterek davayı kısmen kabul etmiştir. Yargıtay temyizi reddederek hükmü onamıştır; gerekçesi kısadır. Demirbaş masrafı ve ek avansta kararın iptal edilmemesi bu dosyada belirleyicidir.

Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2013/13636, K. 2013/16590, T. 28.11.2013 (BOZMA)

Doğalgaz geçişiyle ilgili tahsilat istemli dosyada Yargıtay, kat malikleri kurulu kararlarıyla belirlenen aidat ve avansların işletme projesi niteliğinde olduğunu, doğalgaz tesis katılım bedelinin de bu kararlar kapsamında davalıdan istenebileceğini belirtmiştir. Kat malikleri kurulunca tahsil için karar alınmamış, işletme projesi tebliğ edilip kesinleşmemiş veya hiç yapılmamış olmasının, davalının toplantıya katılmamasının ya da muhalif kalmasının, kat malikini ve bağımsız bölümde oturanları ortak gider borcundan kurtarmayacağını söylemiştir. Fatura mahsubu yapılarak hesaplanan rapor ile icra inkâr tazminatının reddi isabetsiz bulunarak hüküm bozulmuştur. Demirbaş masrafı ve katılım bedeli bakımından kurul kararının önemi bu kararda görülür.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/2971, K. 2018/3385, T. 03.05.2018 (BOZMA)

Davacının yetkili yönetici olmadığı bir dosyada, ana taşınmazın yönetimi için yapıldığı ileri sürülen harcamalar istenmiştir. Yargıtay, m.42 ve m.43 kapsamında harcamaların vekâletsiz iş görme kuralına göre belgeli ve belgesiz olarak saptanmasını, karar ve işletme defterleriyle birlikte uzman bilirkişi kurulunca incelenmesini istemiş ve hükmü bozmuştur. Kararın gerekçesi, yetkisiz harcamanın geri alınmasında belgelerin ve defterlerin belirleyici olduğunu gösterir. Demirbaş masrafı bakımından yetkisiz yönetici harcamasının ispatı bu kararda gündeme gelmiştir.

Demirbaş masrafında Kiracının Giderleri, Mahsup ve Demirbaş Listesi Kararları

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2013/5745, K. 2013/7809, T. 02.05.2013 (TAHLİYE ONAMA, ALACAK KISMI BOZMA)

Kiracı, doğalgaz tesisatı için “demirbaş gideri” yaptığını ve bunun kiradan mahsubu konusunda kiraya verenle anlaştıklarını savunmuştur. Yargıtay, mülga Borçlar Kanunu’nun ayıp hükümlerine atıfla, kiracının yaptığı giderlerin zorunlu gider kapsamında kalıp kalmadığının tespit edilmesi gerektiğini belirtmiş; tahliyeye ilişkin kısmı onamış, alacağa ilişkin kısmı bozmuştur. Karar kiracının mahsup savunmasının nasıl incelendiğini gösterir; kiralananın konut veya işyeri olduğu karar özetinde ayrıca değerlendirilmemiştir. Demirbaş masrafı adıyla yapılan kiracı giderinde mahsup bu kararda araştırma konusu yapılmıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2017/7430, K. 2019/3928, T. 30.04.2019 (BOZMA)

İşyeri kirasına ilişkin dosyada Yargıtay, demirbaşların iadesinin ispat yükünün kiracıda olduğunu belirtmiştir. Daire ayrıca kiracının değer artırıcı masraflarını akdi ilişki sürerken kira bedelinden mahsup edebilmesi için sözleşmede ayrıca bir düzenleme bulunması gerektiğini, bulunmuyorsa kiracının faydalı ve zorunlu masrafları ancak tahliyeden sonra vekâletsiz iş görme ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyebileceğini belirtmiştir. Karar işyeri kirasına ilişkindir; konut kirasına doğrudan uygulanacak ölçüt olarak sunulmamıştır. Demirbaş masrafı bakımından kiracının mahsup hakkı bu kararda sözleşme dayanağına bağlanmıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2021/423, K. 2021/2832, T. 17.03.2021 (BOZMA)

Fabrika kiracısı hakkında tahliye sırasında taşınmaza zarar verildiği iddiasıyla tazminat davası açılmıştır; sözleşmenin 6. maddesi demirbaş eşyanın iadesini ve zayi olan veya kullanımdan eskiyenlerin tazminini düzenlemektedir. Bozmaya uyan ilk derece mahkemesi, zararın kiracının kullanımından kaynaklandığı ispatlanamadığından davayı reddetmiştir. Yargıtay, TBK m.316 ve m.334’e değinerek kiracının eskime ve bozulmalardan değil, yalnızca kötü kullanımdan doğan zarardan sorumlu olduğunu belirtmiş; demirbaş listesi ile kiralananda var olduğu bildirilen eşyaların karşılaştırılmasını ve hor kullanma zararının uzman bilirkişi raporuyla belirlenmesini isteyerek hükmü bozmuştur. Demirbaş masrafı değil, kiralanan eşyaların iadesi bu kararda tartışılmıştır.

Av. Turgut EKREM – AEK Hukuk ve Danışmanlık, kat mülkiyeti hukuku

Sık Sorulan Sorular

Demirbaş masrafı kime aittir?
Kanunda demirbaş tanımı olmadığından sonuç giderin niteliğine göre belirlenir. Kapıcı, ortak elektrik, temizlik ve yönetici aylığı gibi işletme giderlerinden kat maliki ve devamlı yararlanan kiracı müteselsil sorumlu olabilir; çatı, mantolama, asansör ve kazan yenileme gibi esaslı yatırım giderleri ise Yargıtay kararlarında iç ilişkide kat malikine yüklenmiştir. Demirbaş masrafı sorusunda yönetim planı ve kurul kararı da belirleyicidir.
Kiracı demirbaş giderlerini öder mi?
Kural olarak esaslı onarım ve yatırım niteliğindeki demirbaş giderlerini kiracı ödemez. Kiracı, m.18/2 ve m.22 gereği ortak gider ve avanstan malikle birlikte sorumlu olabilir; ancak sorumluluğu kira miktarıyla sınırlıdır ve ödemesi kira borcundan düşülür. Yargıtay, esaslı tamir giderlerinin kiralayana ait olduğunu belirtmiştir. Demirbaş masrafı sorusunda sözleşme maddesi yönetimi bağlamaz.
Demirbaş ücreti nedir?
Günlük dilde, ortak alana alınacak kalıcı ekipman veya yapılacak esaslı işler için kat maliklerinden toplanan tutarı ifade eder. Kanun bu adlandırmayı kullanmadığı için hukuki sonuç kalemin adına değil niteliğine bağlanır. Yönetim planında veya kurul kararında demirbaş ücretinin dayanağı gösterilmemişse tahsilatın dayanağı tartışmalı olabilir. Demirbaş masrafı bakımından önce kalemin dökümü istenmelidir.
Site demirbaş giderleri nelerdir?
Uygulamada asansör, jeneratör, hidrofor veya kazanın yenilenmesi, kamera ve interkom gibi yeni ekipman, mantolama ve çatı işleri sayılır. Bunların bir kısmı esaslı onarım ve yatırım, bir kısmı yenilik ve ilave, bir kısmı bakım gideri niteliğindedir. Aynı kalem plana ve karara göre farklı nitelendirilebilir. Demirbaş masrafı tablosu bu nedenle genel bir haritadır.
Site demirbaş giderlerini kim öder?
Kat malikleri arsa payı oranında öder; bağımsız bölümden sürekli yararlanan kiracı işletme giderlerinden kira miktarıyla sınırlı olarak sorumlu olabilir. Zemin kat dükkân malikleri, planda ayrı muafiyet yoksa katılır; muafiyet bulunsa bile Yargıtay bunu bakım ve işletmeyle sınırlı yorumlamıştır. Yeni malik, mülkiyeti kazandığı tarihten sonra doğan dönemlerden sorumludur. Demirbaş masrafı bakımından kişi grubu önemlidir.
Sitede demirbaş parası toplamak için yönetim kararı yeterli mi?
Yönetim planı veya kurul kararı yönetim kuruluna açıkça yetki vermişse, karar işletme projesi niteliğinde ise ve karar defterine usulüne uygun yazılmışsa Yargıtay tahsili onamıştır; yetki ve karar yoksa tahsilat tartışmalıdır. Yalnızca yöneticinin veya yönetim kurulunun duyurusu tek başına güvenli kabul edilmemelidir. Demirbaş masrafı için kararın dayanağı belgelenmelidir.
Site yönetimi aidat dışı para toplaması normal mi?
Kanunda yasaklanmış değildir; ancak ek avans, katılım bedeli veya olağanüstü gider payı geçerli bir karara, işletme projesine veya plan hükmüne dayanmalıdır. “Giriş katılım bedeli” gibi adlarla istenen ve plan dayanağı bulunmayan tutarlar bakımından bu çalışmada yerleşik bir yüksek mahkeme ölçütü tespit edilmemiştir. Demirbaş masrafı tahsilatında karar defteri incelenmelidir.
Ev demirbaş listesi örneği nasıl hazırlanır?
Kiralık evde liste, oda veya bölümlere göre kalem, adet, marka, teslim durumu ve fotoğraf numarasını içerir; sayaç endeksleri ve anahtar sayısı da yazılır ve iki tarafça imzalanır. Kanunda zorunlu bir liste biçimi yoktur ancak TBK m.334 uyarınca kiracı aldığı durumda iade edeceğinden liste ispat aracıdır. Yazının ilgili bölümünde örnek bir tablo bulunmaktadır. Apartman ortak demirbaşı ile kiralık ev demirbaş listesi ayrı kavramlardır; demirbaş masrafı sorusunda bunlar karıştırılmamalıdır.
Kat Mülkiyeti Kanunu’nda demirbaş geçer mi?
Hayır; Kanun’un 1–74. maddelerinde ve ek maddelerinde “demirbaş” sözcüğü yer almaz. Ortak giderler m.20’de, yenilik ve ilaveler m.42’de, ortak yerde inşaat ve onarım m.19/2’de düzenlenmiştir. Geçici maddeler bu çalışmada ayrıca taranmamıştır. Bu nedenle demirbaş masrafı uyuşmazlıkları bu maddelerin yorumuyla çözülür.
Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre demirbaş alımı için hangi nisap gerekir?
Yeni ekipman alımı çoğunlukla ortak yerde yenilik ve ilave niteliğinde olduğundan kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğu aranır (m.42/1). Isı yalıtımı ve yakıt dönüşümü için m.42/4, yönetim planının değiştirilmesi için bütün kat maliklerinin beşte dördü gerekir. Yönetim planı farklı usul öngörüyorsa plan hükmü öncelikle incelenir. Demirbaş masrafı alımında nisap kararın geçerliliğini belirler.
Apartman demirbaş listesi nasıl hazırlanır?
Kanunda zorunlu bir apartman demirbaş listesi şekli tespit edilmemiştir. Uygulamada ortak ekipman, tesis ve eşyaların cins, adet, alım tarihi, bedel ve bulunduğu yer ile birlikte yazıldığı bir envanter tutulması, yönetici değişiminde devir ve hesap verme bakımından yarar sağlar. Envanter karar defteri ve gider belgeleriyle desteklenmelidir. Demirbaş masrafı uyuşmazlığında liste ispat kolaylığı sağlar.
Apartman demirbaş giderleri yönetmeliği var mı?
Apartman veya site demirbaş giderlerini ayrıca düzenleyen bir yönetmelik bu çalışmada tespit edilmemiştir. Düzenleme kaynakları Kat Mülkiyeti Kanunu, tapuda tescilli yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararlarıdır; toplu yapılarda m.66–74 ek kurallar getirebilir. Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar Ek madde 1 uyarınca sulh mahkemelerinde çözülür. Demirbaş masrafı için yönetim planı ilk bakılacak belgedir.
Site aidat yönetmeliği veya kanunu hangisidir?
Aidat, Kat Mülkiyeti Kanunu’nun ortak giderlere katılma hükümleriyle (m.20 ve devamı) düzenlenir; site aidat yönetmeliği adıyla ayrı bir mevzuat bu çalışmada tespit edilmemiştir. Aidatın tutarı yönetim planı, işletme projesi ve kurul kararlarına göre belirlenir. Aidat takibi için icra yolu m.20/2’de gösterilmiştir. Demirbaş masrafı ile aidat ayrımı bu nedenle önemlidir.
Apartman ortak giderleri ile ilgili Yargıtay kararları var mı?
Evet; Yargıtay 18. ve 20. Hukuk Daireleri ortak gider, kiracı sorumluluğu, esaslı onarım, mantolama, asansör ve kurul kararlarına ilişkin çok sayıda karar vermiştir. Yazının Emsal Kararlar bölümünde 27 karar, künye ve sonuçlarıyla özetlenmiştir. Demirbaş masrafı konusunda yerleşik bir ölçüt olmayan başlıklar ise Uygulama notu ile ayrıca belirtilmiştir.

Demirbaş masrafı, aidat borcu veya kat malikleri kurulu kararı konusunda uyuşmazlık mı yaşıyorsunuz? Yönetim planı, karar defteri ve kira sözleşmesi incelemesiyle itiraz, takip ve dava yolunu birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Konuyla ilgili gayrimenkul hukuku ve kat mülkiyeti avukatı sayfalarımızı da inceleyebilirsiniz.

📞 Hemen Arayın: 0553 433 26 43💬 WhatsApp’tan Yazın

Yasal Uyarı: Bu makale, demirbaş masrafı, aidat, kiracı ve ev sahibi sorumluluğu ile kat mülkiyeti konularında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olayın özelliklerine göre hukuki sonuçlar değişebilir. Yargıtay içtihatları ile mevzuat hükümleri zaman içinde değişikliğe uğrayabileceğinden, güncel ve kişiye özel hukuki danışmanlık için bir avukata başvurulması tavsiye edilir. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve bağlayıcı hukuki görüş niteliği taşımaz. — Av. Turgut Ekrem — turgutekrem.av.tr

Paylaş: 𝕏

“Apartman ve Sitelerde Demirbaş Masrafları: Kiracı mı Öder Ev Sahibi mi?” için 2 yanıt

Bu konuda hukuki destek mi gerekiyor?

Davanızın özelliklerini değerlendirmek için randevu talebinizi gönderin.

Randevu Al