adli para cezasına çevrilmesi

Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi (TCK 50), hükmedilen bir yıl veya daha az hapis cezasının hâkimin takdiriyle ya da kanunun emriyle adli para cezasına dönüştürülmesidir. Taksirli suçlarda süre sınırı yoktur; yalnızca bilinçli taksir bu imkânın dışındadır. Otuz gün ve altındaki cezalar ile suç tarihinde 18 yaşından küçük veya 65 yaşını bitirmiş sabıkasız sanıkların kısa cezaları ise zorunlu çevrilir. Bu rehber, adli para cezasına çevrilmesi şartlarını, kapsamdaki suçları, 50 gün, 6 ay, 1 yıl, 2 yıl ve 1000 gün için hesabı, ödeme ve hapse dönüş riskini, sicil kaydını ve af iddialarını kanun metni ve seçilmiş Yargıtay kararlarıyla yanıtlar.

Okuma notu: Suç tiplerindeki ceza aralıkları ve günlük adli para cezası tutarı konsolide kanun metninden alınmıştır. Eski kararlarda görülen 20 TL gibi günlük tutarlar kanunun önceki alt sınırını yansıtır; bugünkü hesap 100 TL ile 500 TL arasındaki günlük tutarla yapılmalıdır. Tablodaki rakamlar örnektir; somut dosyada hâkimin takdirine göre değişir.

Hangi Suçlar Adli Para Cezasına Çevrilebilir? (Pratikte En Sık Karşılaşılanlar)

Kısa cevap: Kanunda çevrilebilecek suçları sayan bir liste yoktur. Belirleyici olan suç tipi değil, hükmedilen somut cezadır. Kasıtlı suçta bir yıl veya daha az hapis (m.49/2, m.50/1), taksirli suçta ise bilinçli taksir olmamak koşuluyla süre sınırı olmaksızın hapis adli para cezasına çevrilebilir (m.50/4). Suç tanımında hapis ve adli para seçimlikse ve hâkim hapsi seçmişse adli para cezasına çevrilmesi kapanır (m.50/2).

Kanunda çevrilebilecek suçları sayan bir liste yoktur. Belirleyici olan suç tipi değil, hükmedilen somut cezadır. Ceza bir yıl veya daha azsa hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkündür (TCK m.49/2 ve m.50/1). Taksirli suçlarda süre sınırı yoktur (m.50/4).

Aşağıdaki tabloda sık karşılaşılan suçlar, kanundaki ceza aralığı ve adli para cezasına çevrilmesi bakımından dikkat edilecek nokta görülmektedir. Suç “seçimlik” ise ve hâkim hapsi seçmişse, adli para cezasına çevrilmesi kural olarak kapanır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.50/2: “Suç tanımında hapis cezası ile adlî para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hallerde, hapis cezasına hükmedilmişse; bu ceza artık adlî para cezasına çevrilmez.” (5237 sayılı Kanun’u görüntüle)

SuçKanundaki cezaHapis ve para seçimlik mi?Çevirme bakımından not
Basit yaralama (m.86/2)6 ay – 1 yıl 6 ay hapis veya adli para cezası; kadına karşı alt sınır 9 aydırEvetHapis seçilmişse m.50/2 engeli işler
Taksirle yaralama (m.89/1)4 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezasıEvetBirden fazla kişi yaralanırsa (m.89/4) 9 ay – 5 yıl hapis, seçimlik değildir
Hakaret (m.125/1)3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezasıEvetHapis seçilmişse paraya çevrilmez; m.50/3 hâlleri saklıdır
Tehdit (m.106/1, birinci cümle)6 ay – 2 yıl hapis; kadına karşı alt sınır 9 aydırHayırSomut ceza bir yıl veya altındaysa çevrilebilir
Malvarlığına yönelik tehdit (m.106/1, ikinci cümle)2 – 6 ay hapis veya adli para cezası (şikâyete bağlı)EvetSeçimlik olduğundan m.50/2 gündeme gelir
Şantaj (m.107)1 – 3 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıHayır (birlikte)Alt sınır bir yıldır; indirimle bir yıla inmesi gerekir
Alkollü araç kullanma (m.179/3)6 ay – 2 yıl hapisHayırSomut ceza bir yıl veya altındaysa çevrilebilir
Mala zarar verme (m.151/1)4 ay – 3 yıl hapis veya adli para cezası (şikâyete bağlı)EvetHapis seçilmişse m.50/2 engeli işler
Güveni kötüye kullanma (m.155/1)6 ay – 2 yıl hapis ve adli para cezası (şikâyete bağlı)Hayır (birlikte)Çevirme hapis cezası için yapılır
Basit hırsızlık (m.141/1)1 – 3 yıl hapisHayırTeşebbüste ceza 1/4 ile 3/4 arasında indirilir (m.35/2)
Taksirle öldürme (m.85/1)2 – 6 yıl hapisHayırBasit taksirde uzun süreli ceza da adli para cezasına çevrilebilir (m.50/4); bilinçli taksirde çevrilemez
Kötü muamele (m.232/1)2 ay – 1 yıl hapisHayırCeza zaten kısa süreli sınırdadır
Aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlali (m.233/1)3 ay – 2 yıl hapis (şikâyete bağlı)HayırSomut ceza bir yıl veya altındaysa çevrilebilir

Vücut Dokunulmazlığına Karşı Suçlar: Basit Yaralama (TCK 86/2) ve Taksirle Yaralama (TCK 89) Trafik Kazası Dosyaları

Kısa cevap: Basit yaralama (m.86/2) ve taksirle yaralama (m.89/1) seçimlik cezalıdır: hâkim hapsi seçmişse adli para cezasına çevrilmesi kural olarak kapanır (m.50/2). Birden fazla kişinin yaralandığı trafik kazasında (m.89/4) ceza seçimlik değildir; taksir basitse ceza bir yılı aşsa bile adli para cezasına çevrilmesi mümkündür (m.50/4).

Trafik kazası dosyasında önce taksirin basit mi bilinçli mi olduğu belirlenir. Bilinçli taksirde ceza üçte birden yarıya kadar artırılır (m.22/3) ve uzun süreli ceza adli para cezasına çevrilemez.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, taksirle yaralama dosyasında sanığın sosyal ve ekonomik durumunu gözeterek hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesini onamıştır (E. 2022/7042, K. 2024/125, T. 11.01.2024). Basit yaralamada ise adli para cezasına çevrilmesi, hapis seçilmemişse zaten gündeme gelmez. Suçların ayrıntısı için taksirle yaralama (TCK 89), trafik kazasında taksirle yaralama ve kasten yaralama (TCK 86) sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

Şerefe Karşı Suçlar: İnternetten, Sosyal Medyadan veya Yüz Yüze Edilen Hakaret Suçu (TCK 125)

Kısa cevap: Hakaret (m.125/1) üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hâkim baştan adli para cezasını seçerse adli para cezasına çevrilmesi sorunu doğmaz. Hapsi seçerse bu ceza artık paraya çevrilemez (m.50/2). İstisna, adli para cezasına çevrilmesinin zorunlu olduğu m.50/3 hâlleridir.

Sosyal medya veya internet üzerinden hakaret de aynı maddeye tabidir; mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenen fiilde aynı ceza verilir (m.125/2). Hakaretin alenen işlenmesinde ceza altıda biri oranında artırılır (m.125/4).

Bu nedenle hakaret dosyasında savunmanın hedefi önce hapis verilip sonra adli para cezasına çevrilmesi değil, baştan adli para cezasının seçilmesidir. Seçimlik cezalı suçlarda savunmanın en kritik noktası budur: hapis verilip sonradan adli para cezasına çevrilmesinin istenmesi çoğu zaman m.50/2 engeline takılır.

Hürriyete Karşı Suçlar: Silahsız Basit Tehdit (TCK 106/1) ve Şantaj (TCK 107) İddiaları

Kısa cevap: Hayat veya vücut dokunulmazlığına yönelik tehdit (m.106/1, birinci cümle) 6 aydan 2 yıla kadar hapistir ve seçimlik değildir; somut ceza bir yıl veya altına inerse adli para cezasına çevrilebilir. Malvarlığına yönelik tehditte hapis veya adli para seçimlik, şantajda (m.107) hapis ve adli para birlikte öngörülmüştür.

Silahla veya birden fazla kişiyle tehdit (m.106/2) iki yıldan yedi yıla kadar hapistir; bu ceza bir yılın üzerinde kalacağından adli para cezasına çevrilmesi ancak indirimle ceza bir yıla inerse gündeme gelir.

Şantajda kanun bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörür. Alt sınırdan verilen bir yıllık hapis kısa süreli sayılır (m.49/2). Bir yıldan fazla hapis ise kasıtlı suçta adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir; savunma bu nedenle indirim nedenlerine odaklanır.

Trafik ve Kamu Düzeni: Alkollü Araç Kullanarak Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu (TCK 179)

Kısa cevap: Alkollü araç kullanma (m.179/3) 6 aydan 2 yıla kadar hapistir ve seçimlik değildir. Somut ceza bir yıl veya altındaysa hâkim hapsi adli para cezasına çevirebilir. Alkollü araçla yaralama veya ölüm ayrı suçtur; orada bilinçli taksir tartışması çıkar ve uzun süreli cezanın adli para cezasına çevrilmesi mümkün olmaz.

Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak işlenen suçlarda hâkim, adli para cezası yerine ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınması gibi tedbirlere de çevirebilir (m.50/1-e).

Genel Kurul, basit ve bilinçli taksiri failin neticeyi öngörüp öngörmemesine göre ayırmıştır (CGK E.2017/108, K.2017/311 (I)). Karar özeti

Doktrin notu: Doktrinde alkollü araç kullanımı sonucu yaralama bilinçli taksire örnek gösterilir ve bu hâlde cezanın bir yıl bir gün olmasının dahi adli para cezasına çevrilmesini kapattığı belirtilir. Bu, doktrinde aktarılan bir örnektir; her dosyada bilinçli taksir somut olgularla ayrıca tespit edilmelidir.

Malvarlığına Karşı Suçlar: Mala Zarar Verme (TCK 151), Güveni Kötüye Kullanma ve Basit Hırsızlık (Teşebbüs Aşamasında Kalan)

Kısa cevap: Mala zarar verme (m.151/1) hapis veya adli para seçimlidir; güveni kötüye kullanma (m.155/1) hapis ve adli para birlikte öngörülür; basit hırsızlık (m.141/1) 1 – 3 yıl hapistir. Teşebbüste ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirildiği için somut ceza bir yıla inebilir ve adli para cezasına çevrilmesi gündeme gelir (m.35/2).

Güveni kötüye kullanmada adli para cezası hapisle birlikte hükmedilir; adli para cezasına çevrilmesi hapis cezası bakımından yapılır. Konusu motorlu taşıt olan fiilde ceza bir kat artırılır (m.155/3), bu da bir yıllık sınırı aşabilir.

Mala zarar vermede hâkim hapsi seçmişse m.50/2 engeli devreye girer. Bu yüzden hırsızlık, mala zarar verme ve güveni kötüye kullanma dosyalarında önce somut cezanın kaç gün olduğu hesaplanmalıdır; adli para cezasına çevrilmesi ancak bundan sonra tartışılır.

Aile Düzenine Karşı Suçlar: Kötü Muamele (TCK 232) ve Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali

Kısa cevap: Kötü muamelede ceza iki aydan bir yıla kadar hapistir (m.232/1); idare altındaki kişiye karşı disiplin yetkisini kötüye kullanmada ise bir yıla kadardır (m.232/2). Aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlalinde (m.233/1) ceza 3 aydan 2 yıla kadar hapistir ve şikâyete bağlıdır. İkisi de seçimlik değildir.

Kötü muamelede ceza bir yılı aşamayacağından hapis kısa süreli sayılır ve adli para cezasına çevrilmesi hâkimin m.50/1’deki ölçütlere göre vereceği takdire kalır. Yükümlülüğün ihlalinde ise somut ceza bir yıl veya altındaysa aynı yol açıktır.

Bu dosyalarda sanığın kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, pişmanlığı ve suçun özellikleri belgelerle sunulmalıdır; çünkü adli para cezasına çevrilmesi talebi soyut bırakılırsa ret gerekçesi de soyut kalır.

Hapis Cezasının Paraya Çevrilmesinin Yasal Şartları ve 1 Yıl Sınırı

Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi iki aşamalı bir değerlendirmedir. Önce hükmedilen cezanın kısa süreli olup olmadığına, taksirli suçta ise bilinçli taksir bulunup bulunmadığına bakılır. Sonra hâkim, TCK m.50/1’deki dört ölçütü (kişilik, sosyal ve ekonomik durum, pişmanlık, suçun özellikleri) tartarak adli para cezasına çevrilmesi konusunda takdirini kullanır.

Bu bölümde dört soru yanıtlanır: bir yıl bir ay çevrilir mi, taksirde süre sınırı var mı, hâkim hangi gerekçeyle reddedebilir, sabıkalı sanık yararlanabilir mi. Ayrıntılı hukuki destek için ceza hukuku sayfamıza da göz atabilirsiniz.

“Kısa Süreli Hapis Cezası” Kuralı: Mahkemenin Verdiği Ceza 1 Yıl 1 Ay Olursa Adli Para Cezasına Çevrilebilir mi?

Kısa cevap: Kasıtlı suçta hayır. Bir yıl dâhil, bir yılın üzerindeki hapis cezası kısa süreli sayılmaz ve adli para cezasına çevrilemez (m.49/2). Ölçü, kanundaki ceza aralığı değil hâkimin hükmettiği somut cezadır. İstisna basit taksirdir; orada ceza uzun süreli olsa da adli para cezasına çevrilmesi mümkündür (m.50/4).

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.49/2: “Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır.” (5237 sayılı Kanun’u görüntüle)

Somut ceza, temel cezadan başlayarak tüm artırım ve indirimler yapıldıktan sonra belirlenir. Her suç için verilen ceza ayrı ayrı değerlendirilir; farklı suçlardan verilen cezalar toplanarak “kısa süreli” sınırı aşılmış sayılmaz.

Dolayısıyla savunmada hedef, cezayı bir yıl sınırının altına çekecek indirim nedenlerini (haksız tahrik, TCK m.62 takdiri indirimi, teşebbüs) gündeme getirmektir. Adli para cezasına çevrilmesi ancak ceza bu sınıra indikten sonra gündeme gelir. Bir yıl bir günlük ceza dahi, kasıtlı suçta adli para cezasına çevrilmesinin önünde kesin engeldir.

Aynı kararda 1 yıl 1 ay 10 günlük bilinçli taksir cezasının adli para cezasına çevrilmesi oybirliğiyle bozulmuştur (CGK E.2017/108, K.2017/311 (II)). Karar özeti

Taksirli Suç İstisnası (Büyük Avantaj): Trafik Kazasıyla Ölüme Sebebiyet Verme Geli Taksirli Suçlarda 1 Yıl Sınırı Neden Uygulanmaz?

Kısa cevap: Taksirli suçlarda hükmedilen hapis cezası uzun süreli de olsa, diğer koşullar varsa adli para cezasına çevrilebilir (m.50/4). Tek istisna bilinçli taksirdir. Taksirle öldürmenin temel cezası 2 – 6 yıl olduğundan (m.85/1) bu istisna, trafik kazası dosyalarında adli para cezasına çevrilmesi bakımından fiilen en önemli kapıdır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.50/4: “Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de olsa; bu ceza, diğer koşulların varlığı halinde, birinci fıkranın (a) bendine göre adlî para cezasına çevrilebilir. Ancak, bu hüküm, bilinçli taksir halinde uygulanmaz.” (5237 sayılı Kanun’u görüntüle)

Kanun yalnızca adli para cezasına çevrilmesine izin verir; taksirde diğer seçenek tedbirler bu fıkra kapsamında değildir. Adli para cezasına çevrilmesi yine otomatik değildir: hâkim m.50/1’deki ölçütleri değerlendirir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, taksirli suçta “kısa süreli olmadığından” gerekçesiyle çevirmemeyi yasal olmayan gerekçe saymıştır (E.2025/6743, K.2026/551). Karar özeti

12. Ceza Dairesi, taksirle öldürme ve yaralama dosyalarında uzun süreli hapislerin adli para cezasına çevrilmesini hukuka uygun bulmuştur (E.2020/4694, K.2023/78 ve üç karar daha). Karar özeti

Hakimin Takdir Yetkisi: Ceza 1 Yılın Altında Olmasına Rağmen Hakim “Sanığın Sabıkası veya Kötü Hali” Gerekçesiyle Paraya Çevirmeyi Reddedebilir mi?

Kısa cevap: Evet, ancak yalnızca gerekçeli biçimde. Adli para cezasına çevrilmesi sanığın hakkı değil hâkimin takdiridir; fakat ret gerekçesi dosya içeriğine uygun, kanuni ve yeterli olmalıdır. “Sanığın kötü hali” gibi soyut ifadeler yetmez; gerekçesiz ret CMK m.230/1-d bakımından bozma sebebidir.

Hâkim, adli para cezasına çevrilmesini reddederken m.50/1’deki dört ölçüte somut olgularla dayanmak zorundadır. Sabıka kaydı, tek başına her zaman yeterli ret nedeni değildir; hangi olgunun neden adli para cezasına çevrilmesine engel olduğu açıklanmalıdır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu bu iki yönü birlikte göstermiştir: gerekçesiz reddi bozmuş, somut gerekçeli reddi ise onamıştır.

Genel Kurul, soyut gerekçeyle çevirmemeyi hukuka aykırı bulmuştur (CGK E.2017/270, K.2017/230; oyçokluğu, üç karşı oy). Karar özeti

Genel Kurul, zararın giderilmemesi ve pişmanlık bulunmamasına dayanan somut gerekçeli reddi onamıştır (CGK E.2018/539, K.2021/694). Karar özeti

Aynı yönde, Genel Kurul 2017/751 sayılı kararında takdiri indirimde (m.62) sanığın sosyal durumunu lehe değerlendirip çevirmede aynı olguları yok sayan çelişkili gerekçeyi bozmuş (K.2022/517), 2017/459 sayılı kararda da çevrilmemesini isabetsiz bulmuştur (K.2020/120). 12. Ceza Dairesi ise salt ceza miktarına dayanan reddi hukuka aykırı görmüştür (E.2015/13059, K.2016/9805; E.2020/4957, K.2023/3421). Ortak mesaj şudur: hâkimin takdiri vardır, fakat gerekçesiz takdir yoktur.

Tekerrür Engeli: Daha Önceden Kesinleşmiş Sabıkası (Tekerrürü) Olan Mükerrir Sanıklar Para Cezasına Çevirme Hakkından Yararlanabilir mi?

Kısa cevap: Tekerrür tek başına her adli para cezasına çevrilmesi talebini engellemez. Seçimlik cezalı suçta tekerrür hâlinde hapis verilir (m.58/3) ve bu ceza artık paraya çevrilemez (m.50/2). Seçimlik olmayan suçta ise m.50 koşulları varsa adli para cezasına çevrilmesi mümkündür. Önceki mahkûmiyet adli para cezasıysa m.50/3’teki “daha önce hapis cezası” şartını bozmaz.

Bu nedenle önce suçun seçimlik olup olmadığına, sonra sanığın önceki kesinleşmiş hapis cezasının bulunup bulunmadığına bakılır. Adli para cezasına çevrilmesinin zorunlu olduğu hâllerde (m.50/3) önceki hapis mahkûmiyeti engeldir; takdirî adli para cezasına çevrilmesinde ise sabıka yalnızca değerlendirilecek olgulardan biridir.

Antalya BAM, tekerrüre esas sabıka bulunmasının m.50 şartları varken çevirmeye engel olmadığını kabul etmiştir (E.2018/2628, K.2019/1000; uygulama örneği). Karar özeti

Anayasa Mahkemesi, çevirmenin sanık için hak olmadığını, mahkemenin takdirinde olduğunu belirtmiştir (E.2006/107, K.2009/28). Karar özeti

8. Ceza Dairesi, çevrilen adli para cezası bakımından tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağını belirtmiştir (E.2024/24516, K.2025/837 (II)). Karar özeti

Doktrin ayrımı: Doktrinde “daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak” şartının kapsamı tartışmalıdır. Sınırlayıcı görüş şartı yalnızca m.50/3’teki adli para cezasına çevrilmesinin zorunlu olduğu hâllerle sınırlı tutar; genişletici görüş (Özgenç) ise önceki hapis mahkûmiyetini takdirî adli para cezasına çevrilmesinde de genel bir ön koşul sayar. Bu ayrım bağlayıcı içtihat değildir; somut dosyada sanığın önceki kararlarının türü ve kesinleşme tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Hakimin Paraya Çevirmek Zorunda Olduğu İstisnai Haller (Mecburi Çevirme)

Bazı hâllerde hâkimin takdir yetkisi tamamen kalkar. TCK m.50/3, şartlar varsa hapis cezasının adli para cezasına veya birinci fıkradaki diğer seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesini zorunlu kılar. Burada çevrilecek yaptırım adli para cezası olabileceği gibi başka bir seçenek tedbir de olabilir; hâkim çevirip çevirmeyeceğine değil, hangisine çevireceğine karar verir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.50/3: “Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir.” (5237 sayılı Kanun’u görüntüle)

30 Gün Kuralı: Daha Önce Sabıkası Olmayan Birine Verilen 30 Gün ve Altındaki Hapis Cezalarının Zorunlu Olarak Paraya Çevrilmesi

Kısa cevap: Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş sanığa verilen 30 gün ve altındaki hapis cezası zorunlu olarak seçenek yaptırıma çevrilir. Hâkimin takdiri yoktur. Suç seçimlik olsa ve hâkim hapsi seçmiş olsa bile m.50/2 yasağı bu zorunlu çevirmede işlemez; adli para cezasına çevrilmesi yine mümkündür.

Önemli olan, adli para cezasına çevrilmesinin (veya başka bir seçenek yaptırımın) “kural” olmasıdır. Mahkeme adli para cezasına çevrilmesini hiç değerlendirmemişse hüküm bozulur veya düzeltilir. Bu yüzden 30 gün veya altındaki cezalarda adli para cezasına çevrilmesi talebi, hâkimin takdirine bırakılmış bir istek değil, kanunun emrini hatırlatmaktır.

8. Ceza Dairesi, sabıkasız sanığa verilen 18 günlük hapsin çevrilmemesini hukuka aykırı bulmuş ve düzeltmiştir (E.2024/24516, K.2025/837 (I)). Karar özeti

Genel Kurul, 27 günlük basit yaralama cezasında seçimlik suçta hapis seçilmiş olsa da çevirmeyi yerinde bulmuştur (CGK E.2021/247, K.2021/635). Karar özeti

18 Yaş Altı (Çocuk) Sanıklar: Suç Tarihinde 18 Yaşını Doldurmamış Kişilere Verilen 1 Yılın Altındaki Cezalarda Hakimin Takdir Yetkisinin Kalkması

Kısa cevap: Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış ve önceden kesinleşmiş hapis cezası bulunmayan sanığa verilen bir yıl veya daha az (bir yıl dâhil) hapis cezası zorunlu olarak seçenek yaptırıma çevrilir. Yaş, suç tarihine göre belirlenir. Önceki mahkûmiyet şartı da suç tarihi itibarıyla aranır.

Kanun metni “bir yıl veya daha az” dediği için bir yıl dâhildir ve çocuk sanıkta adli para cezasına çevrilmesi bu sınıra kadar hâkimin takdirinde değildir. Çocuk sanıklarda ayrıca adli para cezası ödenmezse hapse çevrilemez; bu durumda tahsil mal memuru aracılığıyla yapılır (5275 m.106/4 ve 106/11).

Genel Kurul, suç tarihinde 17 yaşında olan sanığın 8’er aylık cezalarında çevirmeyi zorunlu saymış ve hükmü bozmuştur (CGK E.2019/243, K.2020/517). Karar özeti

65 Yaş Üstü Sanıklar: İleri Yaştaki Sanıklar İçin Uygulanan Hapis Cezasının Otomatik Olarak Adli Para Cezasına (veya Tedbire) Çevrilmesi Zorunluluğu

Kısa cevap: Suç tarihinde 65 yaşını bitirmiş ve önceden hapis cezasına mahkûm edilmemiş sanığa verilen bir yıl veya daha az hapis cezası da zorunlu olarak çevrilir. Seçimlik suçta hapis tercih edilmiş olsa bile adli para cezasına çevrilmesi mümkündür; ancak bu yönde karar oyçokluğuyla verilmiştir.

Genel Kurul, 65 yaşından büyük sanığın seçimlik suçta hapis cezasının çevrilebileceğini oyçokluğuyla kabul etmiştir (CGK E.2012/1528, K.2014/62). Karar özeti

Doktrin ayrımı: Doktrinde 65 yaş ölçütünde lafzi yaklaşım suç tarihini esas alır; amaçsal (teleolojik) yaklaşım ise infaz etkisini önleme amacıyla hüküm tarihinde 65 yaşın bitirilmiş olmasını yeterli görür (Bandır). Kanun metni “fiili işlediği tarihte” dediği için lafzi yorum esastır; amaçsal görüş doktrinde kalmaktadır.

Adli Para Cezasının Hesaplanması, Taksitlendirilmesi ve Ödenmemesi Riski

Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi kararı, hâkimin iki ayrı rakam belirlemesini gerektirir: tam gün sayısı ve bir günün parasal karşılığı. Ödeme biçimi (peşin, mehil, taksit) ve ödenmemenin sonuçları ise 5237 sayılı Kanun’un 52. maddesi ile 5275 sayılı Kanun’un 106. maddesinde düzenlenmiştir.

Günlük Para Cezası Nasıl Hesaplanır? 2026 Yılı İtibarıyla Hakimin Belirlediği Alt ve Üst Sınır Rakamları Nelerdir?

Kısa cevap: Adli para cezası, tam gün sayısı ile bir günün karşılığı olan tutarın çarpımıdır. Tam gün sayısı kural olarak en az 5, en çok 730’dur; kanun aksini öngörüyorsa bu sınır aşılabilir (m.52/1). Günlük tutar güncel kanun metnine göre 100 TL ile 500 TL arasında takdir edilir (m.52/2). Adli para cezasına çevrilmesinde hapis süresi gün olarak tam gün sayısını oluşturur; bir yıl 365 gün, bir ay 30 gün sayılır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.52/2: “En az yüz ve en fazla beşyüz Türk Lirası olan bir gün karşılığı adlî para cezasının miktarı, kişinin ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak takdir edilir.” (5237 sayılı Kanun’u görüntüle)

Günlük tutar 7499 sayılı Kanunun 9. maddesiyle (kabul 02.03.2024, Resmî Gazete 12.03.2024) “20 – 100 TL” aralığından “100 – 500 TL” aralığına çıkarılmıştır. Eski kararlarda görülen 20 TL’lik günlük tutarlar bu eski aralığın sonucudur ve bugünkü hesap için esas alınmamalıdır.

Örnek: 5 ay hapis, ay 30 gün sayıldığı için 150 tam güne denk gelir. Genel Kurul da 5 aylık cezanın adli para cezasına çevrilmesinde 150 tam gün esasını kullanmıştır (CGK E.2007/113, K.2007/127). Alt sınırdan 150 × 100 TL = 15.000 TL, üst sınırdan 150 × 500 TL = 75.000 TL olur. Günlük tutarın nerede belirleneceği, sanığın ekonomik ve şahsi hâllerine bağlıdır.

Kararda tam gün sayısı ile günlük tutar ayrı ayrı gösterilmelidir (m.52/3). Bu eksiklik tek başına hükmün bozulması yerine genellikle “düzeltilerek onama” sonucunu doğurur.

12. Ceza Dairesi, tam gün sayısının hükümde gösterilmemesini m.52/3’e aykırı saymış ve hükmü düzelterek onamıştır (E.2020/9220, K.2024/1934 ve E.2023/3871, K.2023/4134). Karar özeti

Ceza Taksitlendirilebilir mi? Hakim Kararıyla Hükmedilen Adli Para Cezasının 1 veya 2 Yıl İçinde (Aylık Taksitlerle) Ödenmesi

Kısa cevap: Evet. Hâkim, adli para cezasına çevrilmesi kararıyla birlikte sanığın ekonomik ve şahsi hâllerine göre hükmün kesinleşmesinden itibaren en çok bir yıl mehil verebilir veya cezayı taksitlendirebilir. Taksit süresi iki yılı aşamaz, taksit sayısı dörtten az olamaz. Kararda, bir taksitin ödenmemesi hâlinde kalan tutarın tamamının tahsil edileceği ve cezanın hapse çevrileceği yazılmalıdır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.52/4: “Hakim, ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurarak, kişiye adlî para cezasını ödemesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebileceği gibi, bu cezanın belirli taksitler halinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz. Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adlî para cezasının hapse çevrileceği belirtilir.” (5237 sayılı Kanun’u görüntüle)

Hâkim taksit kararı vermemişse hükümlü, 5275 sayılı Kanun m.106/6’ya göre bir ay içinde cezanın üçte birini ödeyerek kalanı birer ay arayla iki eşit taksitte ödemek için talepte bulunabilir. İlk taksit süresinde ödenmezse ikinci taksit izni hükümsüz kalır.

Taksit kararı hâkimin takdirindedir; sanığın gelir ve giderlerini gösteren belgeleri duruşmada sunması, uygun bir ödeme planının belirlenmesini kolaylaştırır.

Konya BAM, 24 eşit taksitle ödemeye bağlanan çevirme kararında hapse dönüş ihtarını yeterli bulmuştur (E.2023/1537, K.2023/1549; uygulama örneği). Karar özeti

En Büyük Tehlike (Hapse Dönüş): Taksitlendirilmiş veya Peşin Adli Para Cezası Zamanında Ödenmezse Savcılık Tarafından Doğrudan Hapse (Yakalamaya) Çevrilir mi?

Kısa cevap: Hayır, doğrudan hapse atılmaz. Önce Cumhuriyet savcısı 30 gün içinde ödeme emri tebliğ eder. Ödenmezse ödenmeyen kısım hapse çevrilir, ancak hükümlünün kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir (iki saat çalışma bir gün). Programa uyulmazsa kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir. Çocuklarda adli para cezası hapse çevrilemez.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.106/3: “Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir. Hükümlünün, hakkında hazırlanan programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin bu kapsamdaki uyarı ve önerilerine uymaması hâlinde, çalıştığı günler hapis cezasından mahsup edilerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)

  1. Cumhuriyet savcısı, otuz gün içinde ödenmesi için hükümlüye ödeme emri tebliğ eder (m.106/2)
  2. Ödeme yapılmazsa ödenmeyen kısma karşılık gelen gün hapse çevrilir ve hükümlü, denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenen programla kamuya yararlı işte çalıştırılır (m.106/3)
  3. Programa uyulmazsa çalışılan günler mahsup edilir ve kalan ceza açık ceza infaz kurumunda çektirilir
  4. Hükümlü, hapis yattığı veya çalıştığı günler dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkar veya çalışma sona erer (m.106/8)

Çevrilen hapis süresi bir adli para cezası için üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez (m.106/7). Bu hapis ertelenemez ve infazında koşullu salıverilme uygulanmaz; ancak hak yoksunlukları bakımından esas alınan ceza adli para cezasıdır (m.106/9).

Kalan tutar infaz edilen süre veya çalışma ile karşılanmazsa, ilam mal memuruna verilir ve kalan para 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (m.106/11). Bu yüzden adli para cezasına çevrilmesi kararı verilirken ödeme gücü sınırlıysa, taksit ve mehil talebi hükmün verilmesi aşamasında yapılmalıdır. Dosyanıza özgü bir değerlendirme için İstanbul ceza avukatı ile iletişime geçebilirsiniz.

Hapis Cezası Kaç Gün Adli Para Cezası Eder? 50 Gün, 6 Ay, 1 Yıl, 2 Yıl ve 1000 Gün Hesaplama Tablosu

Arama motorlarında en çok sorulan sorular rakamlarla ilgilidir: 50 gün adli para cezası ne kadar, 6 ay hapis kaç para eder, 1000 gün adli para cezası kaç TL. Cevap tek bir formüldür: tam gün sayısı × günlük tutar. Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesinde tam gün sayısını hapis süresi belirler; günlük tutarı ise hâkim 100 TL ile 500 TL arasında takdir eder.

Kısa cevap: Yargıtay uygulamasında hapis süresi gün olarak hesaplanırken bir yıl 365 gün, bir ay 30 gün sayılır. Bu nedenle 6 ay 180 gün, 1 yıl 365 gün, 2 yıl 730 gündür. Aşağıdaki tablo günlük tutarın alt sınırı (100 TL) ve üst sınırı (500 TL) için toplam rakamları gösterir; gerçek tutar bu iki sınırın arasında kalır.

Yargıtay, hapis süresinin gün hesabında bir yılı 365, bir ayı 30 gün saymaktadır (12. CD E.2018/1724, K.2019/4487; E.2018/1121, K.2019/9411; 11. CD E.2019/4435, K.2019/5739). Karar özeti

Hapis süresiTam gün sayısıGünlük 100 TL ileGünlük 500 TL ileÇevirme bakımından durum
30 gün30 gün3.000 TL15.000 TLDaha önce hapis cezası almamış sanıkta adli para cezasına çevrilmesi zorunludur (m.50/3)
50 gün50 gün5.000 TL25.000 TLKısa süreli ceza; adli para cezasına çevrilmesi takdire bağlıdır, seçimlik suçta hapis seçilmişse m.50/2 engeli işler
6 ay180 gün18.000 TL90.000 TLKısa süreli ceza; adli para cezasına çevrilmesi takdire bağlıdır
1 yıl365 gün36.500 TL182.500 TLKısa süreli cezanın üst sınırı (m.49/2)
1 yıl 8 ay605 gün60.500 TL302.500 TLYalnızca basit taksirli suçta çevrilebilir (m.50/4)
2 yıl730 gün73.000 TL365.000 TLYalnızca basit taksirli suçta çevrilebilir
2 yıl 6 ay910 gün91.000 TL455.000 TLYalnızca basit taksirli suçta çevrilebilir
3 yıl1.095 gün109.500 TL547.500 TLYalnızca basit taksirli suçta çevrilebilir
1000 gün adli para cezası1.000 gün100.000 TL500.000 TLDoğrudan hükmedilen adli para cezasında kanunun 730 günü aşan sınır öngörmesi gerekir

Tablodaki rakamlar hesaplama örneğidir. Gerçek tutarı hâkim, sanığın ekonomik ve şahsi hâllerine göre belirler. Başka süre hesapları için hesaplama araçları sayfamıza da bakabilirsiniz.

50 Gün Adli Para Cezası Ne Kadar?

Kısa cevap: 50 gün adli para cezası, günlük tutar 100 TL ise 5.000 TL, 500 TL ise 25.000 TL eder. Beş günden az adli para cezası verilemez (m.52/1). Aynı rakam, 50 gün hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi hâlinde de geçerlidir.

Sabıkasız sanıkta 30 gün ve altındaki hapis zorunlu olarak çevrilir; 50 gün ise bu sınırı aştığı için adli para cezasına çevrilmesi hâkimin takdirindedir. Suç seçimlik cezalıysa ve hâkim hapsi seçmişse, 50 günlük ceza da m.50/2 uyarınca paraya çevrilmez.

6 Ay Hapis Cezası Kaç Para Eder?

Kısa cevap: 6 ay hapis 180 tam güne denk gelir. Günlük tutar 100 TL ise 18.000 TL, 500 TL ise 90.000 TL olur. Günlük 200 TL takdir edilirse sonuç 36.000 TL’dir. Bu çeviri yalnızca hâkim adli para cezasına çevrilmesine karar verirse mümkündür; kasıtlı suçta 6 ay kısa süreli sayıldığı için adli para cezasına çevrilmesine engel yoktur.

Örneğin 6 aylık ceza çevrildikten sonra hâkim peşin ödeme, mehil veya taksit seçeneklerinden birini de kararda belirtebilir (m.52/4). Bu nedenle toplam tutarın yanında ödeme planı da savunmada talep edilmelidir.

1000 Gün Adli Para Cezası Ne Kadar? 730 Gün Sınırı Nasıl İşler?

Kısa cevap: 1000 gün adli para cezası, günlük 100 TL ile 100.000 TL, günlük 500 TL ile 500.000 TL eder. Genel kural olarak adli para cezası 730 günü aşamaz; 1000 gün ancak kanunun bu sınırı aştığı özel suç tiplerinde ve doğrudan hükmedilen adli para cezası olarak görülür.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.52/1: “Adlî para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yediyüzotuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.” (5237 sayılı Kanun’u görüntüle)

Kanun bazı suçlarda 730 günlük sınırı bilerek aşar. Şantajda “bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası” (m.107/1), nitelikli güveni kötüye kullanmada ise “bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adlî para cezasına” hükmolunur (m.155/2).

Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesinde tablo farklı görünür: hapis süresi uzun olduğunda tam gün sayısı da 730’u aşar. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 5 yıl 10 ay hapsin adli para cezasına çevrilmesinde “tam gün sayısının 2.125 gün yerine 2.025 gün olarak belirlenip” eksik ceza tayin edildiğini tespit etmiştir (E.2023/4408, K.2024/3004). Kararın bu bölümünde 730 günlük sınır tartışılmamakta, yalnızca gün hesabının doğruluğu denetlenmektedir.

2 Yıl Hapis Cezası Paraya Çevrilir mi? 3 Yıl Hapis Cezası Paraya Çevrilir mi?

Kısa cevap: Kasıtlı suçta hayır: bir yılı aşan hapis cezası kısa süreli sayılmaz ve adli para cezasına çevrilemez. Taksirli suçta evet: basit taksirle işlenen suçta 2 yıl da, 3 yıl da adli para cezasına çevrilebilir (m.50/4). Bilinçli taksirde ise ceza kaç yıl olursa olsun çevrilemez.

Hâkimin adli para cezasına çevrilmesi zorunluluğu yoktur. 2 yıllık ceza 730 gün, 3 yıllık ceza 1.095 gün tutar; günlük 100 TL ile 73.000 TL ve 109.500 TL, günlük 500 TL ile 365.000 TL ve 547.500 TL eder. Adli para cezasına çevrilmesi için hâkimin m.50/1’deki dört ölçütü değerlendirmesi gerekir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, kısa süreli olmayan 1 yıl 8 aylık cezanın m.50/1-a ile çevrilemeyeceğini belirtmiştir (E.2025/1033, K.2025/8419). Karar özeti

12. Ceza Dairesi, taksirle öldürmede 2 yıl 6 aylık hapsin 900 gün üzerinden çevrilmesinde yalnızca gün hesabını eksik bulmuştur (E.2015/16798, K.2016/1806). Karar özeti

Genel Kurul’un taksirle ölüme ilişkin 3 yıl ve 3 yıl 4 aylık cezalara yaklaşımı, takdir yetkisi başlığında anlatılmıştır: soyut gerekçeyle ret hukuka aykırı bulunmuş (E.2017/270, K.2017/230), zararın giderilmemesi ve pişmanlığın bulunmaması gibi somut gerekçeyle ret ise onanmıştır (E.2018/539, K.2021/694). Taksirli suç dosyalarında ayrıntı için taksirle öldürme suçu ve cezası (TCK 85) sayfamıza da bakabilirsiniz.

Hapis Cezası Adli Para Cezasına Nasıl Çevrilir? Adım Adım Süreç ve Kesinleşmiş Cezanın Paraya Çevrilmesi

Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi ayrı bir başvuru işlemi değil, mahkemenin hüküm kurarken yaptığı bir değerlendirmedir. Hâkim ceza miktarını belirledikten sonra adli para cezasına çevrilmesi şartlarını inceler; çevirirse tam gün sayısını ve günlük tutarı kararda gösterir. Bu nedenle sürecin doğru yönetilmesi, hüküm verilmeden önce başlar.

  1. Somut hapis cezasının kaç gün veya yıl olacağı belirlenir; indirim nedenleri (m.62, haksız tahrik, teşebbüs) bu aşamada gündeme getirilir
  2. Suçun kasıtlı mı taksirli mi olduğu ve taksirin bilinçli olup olmadığı tespit edilir (m.50/4)
  3. Suçun seçimlik cezalı olup olmadığı ve hâkimin hapsi seçip seçmediği kontrol edilir (m.50/2)
  4. 30 gün ve altı ile 18 yaş altı veya 65 yaş üstü sabıkasız sanık bakımından adli para cezasına çevrilmesinin zorunlu olduğu hâllerin şartları aranır (m.50/3)
  5. Takdirî adli para cezasına çevrilmesi için kişilik, sosyal ve ekonomik durum, pişmanlık ve zararın giderilmesi belgelerle sunulur (m.50/1)
  6. Karar, tam gün sayısı ile günlük tutarı ayrı ayrı göstermeli; ödeme planı (mehil, taksit) talep edilmelidir (m.52/3 ve m.52/4)

Kesinleşmiş Hapis Cezası Paraya Çevrilir mi?

Kısa cevap: Kural olarak adli para cezasına çevrilmesi kararı hükümle birlikte verilir ve kanun yolu süresi içinde istenir. Hüküm kesinleştikten sonra takdire bağlı adli para cezasına çevrilmesi talebi ayrıca ileri sürülemez. Tek önemli istisna, adli para cezasına çevrilmesinin zorunlu olduğunun (m.50/3) gözetilmediği ve hükmün istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleştiği hâllerde Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına bozma yoluna başvurmasıdır (CMK m.309).

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.309/1: “Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.” (5271 sayılı Kanun’u görüntüle)

12. Ceza Dairesi, kesinleşen hükümde sabıkasız sanığın 25 günlük cezasının çevrilmemesini kanun yararına bozmuştur (E.2023/5408, K.2024/1841). Karar özeti

12. Ceza Dairesi, 1 aylık cezayı kanun yararına bozma yoluyla doğrudan adli para cezasına çevirmiştir (E.2024/3116, K.2024/5413). Karar özeti

CMK m.311’deki yargılamanın yenilenmesi sebepleri sınırlı sayılmıştır ve takdirî adli para cezasına çevrilmesinin yapılmamış olması bunlar arasında yer almaz. Bu nedenle kesinleşmiş bir hükümde yalnızca kanunun emrettiği adli para cezasına çevrilmesi kaçırılmışsa bir çıkış yolu vardır; takdire bağlı adli para cezasına çevrilmesi talebi ise hüküm verilirken ve kanun yolu süresi içinde ileri sürülmelidir.

Uygulama notu: Hüküm kesinleştikten sonra seçenek tedbirin gereklerinin otuz gün içinde yerine getirilmemesi hâlinde infaz hâkimliği kısa süreli hapsin tamamen veya kısmen infazına karar verir (m.50/6). Yani çevirme kararı kesinleşse bile ilgili yükümlülük yerine getirilmezse hapis cezası yeniden gündeme gelebilir. Takdirî adli para cezasına çevrilmesinin kesinleşmeden sonra ayrıca istenebileceğini kabul eden yerleşik bir uygulama görülmemektedir; bu yüzden süreler kaçırılmamalıdır.

Adli Para Cezası Sorgulama, Ödeme, Hapse Çevrilme, Sicil Kaydı ve Af: Sık Sorulan Konular

Adli para cezasına çevrilmesi kararından sonra ikinci soru dizisi başlar: borç nasıl öğrenilir, nereye ve nasıl ödenir, ödenmezse kaç gün yatılır, bu ceza sicile işler mi, af çıkacak mı. Aşağıdaki başlıklar bu soruları kanun metni ve Yargıtay kararlarıyla yanıtlar.

Adli Para Cezası Sorgulama ve Ödeme Nasıl Yapılır?

Kısa cevap: Kesinleşen adli para cezası ilamı Cumhuriyet Başsavcılığına verilir ve savcı otuz gün içinde hükümlüye ödeme emri tebliğ eder (5275 m.106/2). Ödeme bilgisi bu ödeme emrinde ve Cumhuriyet Başsavcılığı infaz bürosunda yer alır. Avukatınız, UYAP üzerinden infaz dosyasını inceleyerek borcu ve süreyi sizin adınıza öğrenebilir.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.106/2: “Adlî para cezasını içeren ilâm Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. Cumhuriyet savcısı otuz gün içinde adlî para cezasının ödenmesi için hükümlüye 20 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca bir ödeme emri tebliğ eder.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)

Ödeme emri tebliğ edildikten sonra belirtilen süre içinde ödeme yapılmazsa hapse çevirme süreci başlar. Hükümde taksit öngörülmemişse, bir ay içinde cezanın üçte biri ödenerek kalanın iki eşit aylık taksitte ödenmesi istenebilir (m.106/6). Tebligat kaçırılmamalı; adres bilgilerinin güncel olması gerekir.

Uygulama notu: Çevrim içi sorgulama ekranları ve ödeme kanalları idari uygulamayla değişebilir. Bu nedenle güncel ödeme yolu, tebliğ edilen ödeme emrinde yazılı bilgilerden ve Cumhuriyet Başsavcılığı infaz bürosundan teyit edilmelidir.

Adli Para Cezası Hapse Nasıl Çevrilir ve Kaç Gün Yatılır?

Kısa cevap: Ödeme emrine rağmen ödenmeyen kısım, Cumhuriyet savcısının kararıyla gün olarak hapse çevrilir ve kamuya yararlı işte çalışma kararı verilir; iki saat çalışma bir gün sayılır. Çevrilen hapis süresi bir adli para cezası için üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez (m.106/7).

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.106/7: “Adlî para cezası yerine çektirilen hapis süresi üç yılı geçemez. Birden fazla hükümle adlî para cezalarına mahkûmiyet hâlinde bu süre beş yılı geçemez.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)

Örnek: 150 tam gün × 200 TL = 30.000 TL tutarında bir adli para cezasında 12.000 TL ödenmişse ödenmeyen 18.000 TL karşılığı 90 gündür. Bu 90 gün, iki saat çalışma bir gün sayılarak 180 saatlik kamuya yararlı iş olarak da yerine getirilebilir. Hükümlü hapis yattığı veya çalıştığı günler dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkartılır veya çalıştırılma sona erer (m.106/8).

Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmezse hapse çevrilemez (m.106/4). Hapis veya çalışma süresi borcu karşılamazsa kalan tutar mal memuruna verilir ve 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (m.106/11). Cezaevi koşulları için cezaevi tipleri ve infaz koşulları sayfamıza bakabilirsiniz.

Adli Para Cezası Sicile İşler mi? Sabıka Kaydında Görünür mü?

Kısa cevap: Adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri adli sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir (5352 sayılı Kanun m.9/3). Yani sabıka kaydında değil, arşiv kaydında yer alır. Arşiv kaydı, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle tamamen silinir (m.12/1-c).

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.9/3: “Adlî para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler, adlî sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir.” (5352 sayılı Kanun’u görüntüle)

Hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde süreler daha uzundur: Anayasa m.76 ve TCK dışındaki kanunlardaki hak yoksunlukları bakımından 15 veya 30 yıl öngörülmüştür (m.12/1-b). Ayrıca arşive alınma, kaydın hiçbir sonuç doğurmayacağı anlamına gelmez: önceki hüküm adli para cezası olsa da tekerrür hükümleri, cezanın infazından itibaren üç yıl geçmedikçe uygulanabilir (TCK m.58/2-b).

Genel Kurul, arşivden silinme koşulları oluşan eski mahkûmiyetin zorunlu çevirmeye engel olmadığını kabul etmiştir (CGK E.2018/616, K.2022/446). Karar özeti

Kaydın silinmesi ve arşiv işlemleri için adli sicil ve arşiv kaydı silme rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Adli Para Cezası Affı Çıktı mı? Af Haberlerinde Gerçek Durum

Kısa cevap: Bu yazı hazırlanırken yürürlükte genel af veya adli para cezalarını silen bir af kanunu bulunmadığı görülmektedir. Genel ve özel af yalnızca Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla ilan edilebilir (Anayasa m.87). Kanunlaşmayan af teklifleri veya haberler, ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanunla Ceza Muhakemesi Kanunu’nun bazı maddeleri (HAGB dâhil) değişmiş, Türk Ceza Kanunu’nda ise yalnızca m.158’e ek yapılmıştır; m.50 ve m.52 ile 5275 sayılı Kanun’un 106. maddesi bu kanunun değiştirdiği hükümler arasında görünmemektedir. Paket ayrıntıları için 12. Yargı Paketi, af ve HAGB değişiklikleri yazımıza bakabilirsiniz.

Uygulama notu: Af beklentisiyle ödeme emrine süresinde uyulmaması riskli bir yoldur; ödeme emri süresinde karşılanmazsa hapse çevirme süreci işler. Mali güçlük varsa af beklemek yerine taksit, mehil ve kamuya yararlı çalışma seçenekleri değerlendirilmelidir.

Hapis Cezasının Adli Para Cezasına Çevrilmesi İçin Ne Yapmalı? Pratik Özet

Bu bölüm, yukarıdaki ayrıntıların iki ayrı konumdaki kişi için özetidir: henüz hüküm verilmemiş veya kesinleşmemiş bir dosyada sanık olanlar ile hükmü kesinleşmiş ve ödeme emri almış hükümlüler. Her iki durumda da kritik nokta, doğru anda ve belgeyle hareket etmektir.

Sanık Durumundaysanız (Hüküm Verilmeden veya Kesinleşmeden Önce) Yapmanız Gerekenler

  1. Suçun seçimlik cezalı olup olmadığını öğrenin; hapis ve adli para birlikte seçimlikse baştan adli para cezası talep edin (m.50/2)
  2. Cezanın kasıtlı mı taksirli mi sayılacağını ve bilinçli taksir iddiası olup olmadığını avukatınızla netleştirin (m.50/4)
  3. Cezayı bir yıl sınırının altına indirebilecek indirim nedenlerini (haksız tahrik, m.62, teşebbüs) dosyaya sunun
  4. Daha önce hapis cezasına mahkûm olup olmadığınızı ve yaşınızı belgeleyin; 30 gün ve altı, 18 yaş altı ve 65 yaş üstü zorunlu çevirme hâllerini hatırlatın (m.50/3)
  5. Kişiliğinizi, sosyal ve ekonomik durumunuzu, pişmanlığınızı ve zararı giderdiğinizi gösteren belgeleri duruşmada sunun (m.50/1)
  6. Hüküm sonrası gerekçeyi inceleyin: çevrilmemişse süresi içinde istinaf veya temyizle itiraz edin; ödeme gücünüze uygun mehil veya taksit talep edin (m.52/4)

Hükümlü Durumundaysanız (Karar Kesinleştikten ve Ödeme Emri Geldikten Sonra) Yapmanız Gerekenler

  1. Cumhuriyet Başsavcılığından tebliğ edilen ödeme emrini ve üzerindeki süreyi (otuz gün) kaçırmayın (5275 m.106/2)
  2. Hükümde taksit yoksa bir ay içinde cezanın üçte birini ödeyip kalanı iki eşit aylık taksitte ödemek için başvurun (m.106/6)
  3. Ödeme gücünüz yoksa kamuya yararlı işte çalışma ve denetimli serbestlik seçeneğini avukatınızla birlikte değerlendirin (m.106/3)
  4. Adli para cezasına çevrilmesinin zorunlu olduğu şartlara sahip olduğunuz hâlde hükümde çevirme yapılmamışsa kanun yararına bozma yolunu gündeme getirin (CMK m.309)
  5. Seçenek tedbire çevrilmişse otuz gün içinde yükümlülüğe başlayın; aksi hâlde infaz hâkimliği hapsin infazına karar verebilir (m.50/6)
  6. Adli sicil ve arşiv durumunuzu kontrol edin; arşiv kaydının silinme süresini takip edin (5352 m.12)

Emsal Kararlar: Hapis Cezasının Adli Para Cezasına Çevrilmesinde Yargıtay ve Mahkeme Kararları

Bu bölüm, makale boyunca anılan kararların tam özetlerini konuya göre toplar. Yukarıdaki anlatımda her karar için kısa bir atıf ve bu bölümdeki özetine bağlantı bulunur. Bölge adliye kararları bağlayıcı içtihat değil uygulama örneğidir; karşı oylu ve oyçokluğu kararlar ayrıca belirtilmiştir.

Karar Tablosu: Hapis Cezasının Adli Para Cezasına Çevrilmesinde Yargıtay Kararları Ne Diyor?

Aşağıdaki tablo, makalede ele alınan başlıca kararları sonuçlarıyla özetler. Kararlar farklı dairelerden ve farklı olay türlerinden geldiği için bağlayıcı kural değil, uygulama yönünü gösteren örneklerdir.

KararOlay özetiSonuçNot
CGK E.2017/108, K.2017/311Bilinçli taksirle birden fazla kişinin yaralanması, 1 yıl 1 ay 10 gün hapisÇevrilemez, direnme hükmü bozulduBilinçli taksirde uzun süreli ceza çevrilemez (m.50/4)
12. CD E.2025/6743, K.2026/551Taksirli suçta “kısa süreli olmadığından” çevirmemeBozmaYasal olmayan gerekçe; takdir somut gerekçeyle kullanılmalı
CGK E.2017/270, K.2017/230Taksirle ölüm, 3 yıl 4 ay hapis, soyut gerekçeyle adli para cezasına çevrilmesinin reddiAdli para cezasına çevrilmesi gerektiği kabul edildi, oyçokluğuGerekçe dosya içeriğine uygun, kanuni ve yeterli olmalı
CGK E.2018/539, K.2021/694Taksirle ölüm, 3 yıl hapis, zarar giderilmemiş ve pişmanlık yokÇevirmeme onandıSomut gerekçe çevirmeyi reddetmeye yeter
CGK E.2021/247, K.2021/635Basit yaralama, seçimlik suçta hapis, 27 günAdli para cezasına çevrilmesinin zorunluluğu kabul edildi, onamam.50/2 yasağı zorunlu çevirmede işlemez
CGK E.2019/243, K.2020/51717 yaşında sanık, 8’er ay hapisZorunlu çevirme, bozmaSuç tarihinde kesinleşmiş hapis cezası aranır
CGK E.2012/1528, K.2014/6265 yaş üstü sanık, seçimlik suçta 5 ay hapisAdli para cezasına çevrilebilir, oyçokluğuYedi üye karşı oy kullanmıştır
8. CD E.2024/24516, K.2025/837Sabıkasız sanık, 18 gün hapisDüzeltme30 gün ve altı zorunlu çevirme
4. CD E.2025/1033, K.2025/84191 yıl 8 ay hapis, 50/1-a ile adli para cezasına çevrilmesiÇevrilemezm.49/2 ölçüsü; taksir istisnası ayrıca incelenir
12. CD E.2015/16798, K.2016/1806Taksirle öldürme, 2 yıl 6 ay hapis, 900 gün hesabıÇevirme yapılmış, gün hesabı eksik bulunmuşYıl 365 gün, ay 30 gün hesabı
12. CD E.2024/3116, K.2024/5413Sabıkasız sanık, 1 ay hapis, kanun yararına bozmaYargıtay doğrudan adli para cezasına çevirdiKesinleşmiş hükümde zorunlu adli para cezasına çevrilmesi (CMK m.309)
AYM E.2006/107, K.2009/28m.50/2 ve m.58/3’e itirazRetÇevirme sanık için hak değil, mahkemenin takdiridir

Taksirli Suç, Bilinçli Taksir ve Uzun Süreli Hapis Kararları

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2017/108, K. 2017/311, T. 06.06.2017 (I)

Kırmızı ışık ihlaliyle iki kişinin yaralandığı kazada Genel Kurul, olası kast değil bilinçli taksir kabul etmiş ve ölçütü şöyle koymuştur: “Basit taksir ile bilinçli taksir arasındaki ayırdedici ölçüt; taksirde failin öngörülebilir nitelikteki neticeyi öngörmemesi, bilinçli taksir halinde ise bu neticeyi öngörmüş olmasıdır.” Bu ayrım, adli para cezasına çevrilmesinde belirleyicidir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2017/108, K. 2017/311, T. 06.06.2017 (II)

Aynı kararda sanığa bilinçli taksirle birden fazla kişiyi yaralamaktan 1 yıl 1 ay 10 gün hapis verilmişti. Genel Kurul, cezanın “kısa süreli hapis cezası olmaması ve suçun bilinçli taksirle işlenmesi nedeniyle hükmolunan uzun süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesinin mümkün bulunmaması” nedeniyle yerel mahkemenin adli para cezasına çevrilmesi kararını isabetsiz bularak direnme hükmünün bu kısmını oybirliğiyle bozmuştur.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi — E. 2025/6743, K. 2026/551, T. 19.01.2026

Mahkeme, sanığın hapis cezasını “sanık hakkında hükmolunan hapis cezası kısa süreli olmadığından” gerekçesiyle adli para cezasına çevrilmesini reddetmişti. Daire bunu “yasal olmayan gerekçe” saymış, taksirli suçlarda cezanın uzun süreli de olsa adli para cezasına çevrilmesinin mümkün olduğunu ve somut gerekçeyle takdirin kullanılması gerektiğini belirterek CMK m.230/1-d’ye aykırılık nedeniyle hükmü oybirliğiyle bozmuştur.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi — E. 2020/4694, K. 2023/78; E. 2022/7042, K. 2024/125; E. 2020/11859, K. 2024/4661; E. 2021/497, K. 2025/6305

Daire, bu dört kararda taksirle öldürme veya yaralama suçlarında failin sosyal ve ekonomik durumunu ve suçun özelliklerini gözeterek hapis cezalarının “uzun süreli hapis cezasının taksirli suçlarda adli para cezasına çevrilebileceği” hükmü uyarınca adli para cezasına çevrilmesini hukuka uygun bulmuştur. Dolayısıyla taksirli suç dosyalarında adli para cezasına çevrilmesi talebi, ceza bir yılı aşsa da ciddi biçimde ileri sürülmelidir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi — E. 2025/1033, K. 2025/8419, T. 06.05.2025

Daire, 1 yıl 8 ay hapis cezası bakımından, kısa süreli olmayan cezanın çevrilemeyeceğini vurgulamış ve “sanık hakkında hükmolunan 1 yıl 8 ay hapis cezasının 5237 sayılı Kanun’un 50/1-a maddesi gereğince adli para cezasına çevrilemeyeceği gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir” diyerek m.49/2 ölçüsünü uygulamıştır. Taksirli suç istisnası (m.50/4) ayrıca incelenir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi — E. 2015/16798, K. 2016/1806, T. 11.02.2016

Taksirle öldürme (m.85/1) dosyasında Daire, “2 yıl 6 ay hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi sırasında, bir yılın 360 gün, tam gün sayısının ise 900 gün olarak kabul edilmesi” nedeniyle eksik ceza tayini bulunduğunu belirtmiştir. Adli para cezasına çevrilmesi kararının kendisi sorun edilmemiş, yalnızca gün hesabı eksik bulunmuş; aleyhe temyiz olmadığından bozma yapılmamıştır.

Hâkimin Takdir Yetkisi ve Gerekçe Denetimi Kararları

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2017/270, K. 2017/230, T. 11.04.2017

Taksirle bir kişinin ölümüne neden olan otobüs şoförüne verilen 3 yıl 4 ay hapis, yerel mahkemece “suçun işlenmesindeki özellikler” denilerek paraya çevrilmemişti. Genel Kurul, hâkimin gerekçesinin “dosya içeriğine uygun, kanuni ve yeterli olması gerekir” diyerek gerekçe denetimini şart koşmuş; zararın giderilmesi, sabıkasızlık ve olumlu tutum gibi olguları gözeterek “dosya kapsamına uygun olmayan gerekçe ile … adli para cezasına çevrilmemesi isabetsizdir” sonucuna varmıştır. Karar oyçokluğuyla verilmiş, üç üye karşı oy kullanmıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2018/539, K. 2021/694, T. 29.12.2021

Bir kişinin ölümüne yol açan kazada asli kusurlu sanığa verilen 3 yıl hapis, zararın giderilmemesi ve pişmanlığı gösteren davranışın bulunmaması gerekçesiyle paraya çevrilmemişti. Genel Kurul, ret gerekçesinin “TCK’nın 50. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kıstasları kapsayacak biçimde kanuni, yeterli ve dosya kapsamıyla da uyumlu olduğu kabul edilmelidir” diyerek yerel mahkemenin hükmünü onamıştır. Somut gerekçe, adli para cezasına çevrilmesinin reddini hukuka uygun kılar.

Anayasa Mahkemesi — E. 2006/107, K. 2009/28, T. 19.02.2009

Mahkeme, m.50/2 ve m.58/3’ün Anayasa’ya aykırılığı itirazını oybirliğiyle reddetmiş ve şöyle demiştir: “kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezaların adli para cezasına veya diğer tedbirlere çevrilmesi sanık yönünden bir hak olmayıp … mahkemenin takdir yetkisindedir.” Seçimlik cezalı suçta mükerrirler için farklı hüküm öngörülmesini hukuk devleti ilkesine aykırı bulmamıştır.

Tekerrür, Sabıka ve Adli Sicil Kararları

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi — E. 2018/2628, K. 2019/1000, T. 10.04.2019

İstinaf mahkemesi, tekerrür hükümlerinin uygulanmamasını doğru bulmuş ve TCK m.58’e göre “tekerrüre esas sabıkası olan kişiler hakkında TCKnın 50. maddesindeki şartların yerine gelmesi halinde kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesinde bir engel olmaması” nedeniyle sanığı sonuçta adli para cezasıyla cezalandırmıştır. Bu bir bölge adliye kararıdır; bağlayıcı içtihat değil, uygulama örneğidir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi — E. 2024/24516, K. 2025/837, T. 05.02.2025 (II)

Kısa süreli hapis cezası adli para cezasına çevrildiğinde, bu cezaya ilişkin olarak “5237 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile tekerrüre ilişkin hükümlerinin uygulanamayacağı” sonucuna varılmıştır. Yani çevrilen adli para cezası, ayrıca tekerrür sonuçları doğurmaz.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2018/616, K. 2022/446, T. 15.06.2022

65 yaşından büyük sanığın önceki hapis mahkûmiyeti, ertelenmiş ve beş yıllık sürenin geçmesiyle arşivden silinme koşulları oluşmuştu. Genel Kurul, bu nedenle “engel sabıkası” bulunmadığını kabul etmiş ve “belirtilen para cezası dahil seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesi zorunluluğu bulunduğunun gözetilmemesi nedeniyle Yerel Mahkemenin direnme kararında isabet bulunmadığı” sonucuna varmıştır. Yani silinme koşulları oluşan eski mahkûmiyet, zorunlu adli para cezasına çevrilmesine engel olmaz.

Zorunlu Çevirme: 30 Gün, 18 Yaş Altı ve 65 Yaş Üstü Kararları

Yargıtay 8. Ceza Dairesi — E. 2024/24516, K. 2025/837, T. 05.02.2025 (I)

Sabıkasız sanığa verilen 18 günlük hapis cezası hakkında Daire, cezanın süresi ve adli sicil kaydı dikkate alınarak “adli para cezası veya diğer seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesi gerektiğinin gözetilmemesi”ni hukuka aykırı bulmuş, hükmü Başsavcılık itirazı üzerine düzeltmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2021/247, K. 2021/635, T. 14.12.2021

Basit yaralamadan (m.86/2) 27 gün hapis verilen sabıkasız sanık bakımından Genel Kurul, “Kanun koyucu seçenek yaptırımlara çevirme noktasında bir sınırlama getirmemiş” diyerek, seçimlik suçta hapis tercih edilmiş olsa dahi cezanın adli para cezasına çevrilmesini yerinde bulmuş ve Kiraz Asliye Ceza Mahkemesinin hükmünü onamıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2019/243, K. 2020/517, T. 10.12.2020

Suç tarihinde 17 yaşında olan sanığa konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar vermeden 8’er ay hapis verilmişti. Sanığın önceki mahkûmiyetleri yalnızca adli para cezasıydı; hapis cezası ise suç tarihinden sonra kesinleşmişti. Genel Kurul, “suçun işlendiği tarih itibarıyla kesinleşmiş bir hapis cezası ile mahkûmiyet hükmü bulunmayan on sekiz yaşından küçük olan sanıkların mahkûm oldukları bir yıl veya daha az süreli hapis cezalarının, TCK’nın 50. maddesinde yazılı bulunan seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olduğu kabul edilmelidir” diyerek hükmü oybirliğiyle bozmuştur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2012/1528, K. 2014/62, T. 11.02.2014

Taksirle yaralamadan (m.89/1) seçimlik cezalardan hapsi tercih edilen ve suç tarihinde 65 yaşından büyük sanığa verilen 5 ay hapis için Genel Kurul, “sanık hakkında hükmedilen hapis cezasının adli para cezasına da çevrilebileceğinin kabulü gerekmektedir” sonucuna varmıştır. Karar oyçokluğuyla verilmiş, yedi üye karşı oy kullanmıştır; Başsavcılık ise m.50/2 yasağının herkes için bağlayıcı olduğunu savunmuştu.

Gün Sayısı, Hesaplama ve Taksit Kararları

Yargıtay 12. Ceza Dairesi — E. 2020/9220, K. 2024/1934, T. 25.04.2024; E. 2023/3871, K. 2023/4134, T. 18.10.2023

Daire, taksirle öldürme dosyasında adli para cezasının belirlenmesine esas alınan tam gün sayısının hükümde gösterilmemesini “TCK’nın 52/3. maddesine aykırı hareket edilmesi” saymış ve hükmü bu yönden düzelterek onamıştır. Aynı yaklaşım, hapsin 225 gün adli para cezasına çevrildiği ikinci dosyada da uygulanmıştır.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesi — E. 2023/1537, K. 2023/1549, T. 18.05.2023

Taksirli suçtan verilen uzun süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi kararında ceza “her ay 1 taksitinin ödenmek suretiyle 24 eşit taksit halinde” tahsile bağlanmıştır. Karar ayrıca “tamamının tahsil edileceğinin ve ödenmeyen adli para cezasının TCKnın 52/4 maddesi uyarınca hapse çevrileceğinin” ihtarını içermektedir. Hüküm düzeltilerek istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Bu bir bölge adliye mahkemesi kararıdır; bağlayıcı içtihat değil, uygulama örneğidir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi — E. 2018/1724, K. 2019/4487; E. 2018/1121, K. 2019/9411; Yargıtay 11. Ceza Dairesi — E. 2019/4435, K. 2019/5739

Daire, 1 yıl 8 ay hapsin adli para cezasına çevrilmesinde “1 yılın 365 gün yerine 360 gün olarak” hesap yapılmasını eksik ceza tayini olarak değerlendirmiştir. Aynı ilke ikinci dosyada 2 yıl 1 aylık hapis için 760 gün olarak uygulanmıştır. 11. Ceza Dairesi de 1 yıl 8 ay hapiste gün sayısının “605 gün yerine 600 gün” kabul edilmesini hatalı bulmuştur. Kararlardaki günlük 20 TL tutarı, kanunun eski alt sınırının sonucudur; yıl ve ay hesabı ise bugün de aynı mantıkla yapılır.

Kesinleşmiş Hükümde Kanun Yararına Bozma Kararları

Yargıtay 12. Ceza Dairesi — E. 2023/5408, K. 2024/1841, T. 18.04.2024

Daire, kesinleşen hükümde sabıkasız sanığa verilen 25 günlük hapsin çevrilmemesi nedeniyle kanun yararına bozma talebini kabul etmiştir: “sanık hakkında hükmedilen 25 gün hapis cezasının, 5237 sayılı TCK’nın 50/1. fıkrasında yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olduğunun gözetilmemesinde isabet görülmemiş, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmekle” hukuka aykırılık Yargıtay tarafından giderilmiştir.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi — E. 2024/3116, K. 2024/5413, T. 16.10.2024

Sabıkasız sanığa verilen 1 aylık hapis için Daire, kanun yararına bozma talebini yerinde görmüş ve hükme “takdiren aynı Kanun’un 50/1-a maddesi gereğince adli para cezasına çevrilerek” ibaresinin eklenmesiyle cezayı doğrudan adli para cezasına dönüştürmüştür. Yargıtay 8. Ceza Dairesi de benzer biçimde 5271 sayılı Kanun’un 309. maddesi uyarınca hukuka aykırılığı gidermiştir (E.2022/792, K.2024/2887).

Sık Sorulan Sorular

Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi için ceza kaç yıl olmalıdır?
Kasıtlı suçlarda hükmedilen ceza bir yıl veya daha az olmalıdır; bir yıl dâhildir (TCK m.49/2 ve m.50/1). Bir yıl bir gün hapis, adli para cezasına çevrilmesi bakımından kısa süreli sayılmaz. Taksirli suçlarda ise ceza uzun süreli olsa da diğer koşullar varsa adli para cezasına çevrilmesi mümkündür; yalnızca bilinçli taksirde bu imkân yoktur (m.50/4).
Hangi suçlar adli para cezasına çevrilir?
Kanunda çevrilebilecek suçları sayan bir liste yoktur; belirleyici olan hükmedilen somut cezadır. Basit yaralama, taksirle yaralama, hakaret, tehdit, alkollü araç kullanma, mala zarar verme ve teşebbüs aşamasında kalan hırsızlık gibi suçlarda ceza bir yıla veya altına inmişse adli para cezasına çevrilmesi gündeme gelir. Seçimlik cezalı suçta hâkim hapsi seçmişse adli para cezasına çevrilmesi yapılmaz (m.50/2).
50 gün adli para cezası ne kadar?
50 gün adli para cezası, günlük tutar 100 TL ise 5.000 TL, günlük tutar 500 TL ise 25.000 TL eder. Hâkim günlük tutarı sanığın ekonomik ve şahsi hâllerine göre 100 TL ile 500 TL arasında belirler (TCK m.52). Beş günden az adli para cezası verilemez.
6 ay hapis cezası kaç para eder?
6 ay hapis 180 tam güne denk gelir. Günlük 100 TL ile 18.000 TL, günlük 500 TL ile 90.000 TL olur. Adli para cezasına çevrilmesinin yapılıp yapılmayacağı hâkimin takdirine bağlıdır; seçimlik cezalı suçta hapis seçilmişse adli para cezasına çevrilmesi kapanır (m.50/2).
1000 gün adli para cezası ne kadar?
1000 gün adli para cezası, günlük 100 TL ile 100.000 TL, günlük 500 TL ile 500.000 TL eder. Adli para cezası kural olarak 730 günü aşamaz (TCK m.52/1); 1000 gün ancak kanunun bu sınırı aştığı suçlarda, örneğin şantaj (beş bin güne kadar) veya nitelikli güveni kötüye kullanmada (üç bin güne kadar) hükmedilebilir.
2 yıl hapis cezası paraya çevrilir mi?
Kasıtlı suçta çevrilmez, çünkü bir yılı aşan ceza kısa süreli sayılmaz (m.49/2). Taksirli suçta ve bilinçli taksir yoksa 2 yıllık hapis (730 gün) adli para cezasına çevrilebilir (m.50/4). Adli para cezasına çevrilmesi zorunlu değildir; hâkim m.50/1’deki ölçütleri somut gerekçeyle değerlendirir.
3 yıl hapis cezası paraya çevrilir mi?
Yalnızca basit taksirli suçta mümkündür. Genel Kurul, 3 yıl hapse hükmedilen taksirle ölüm dosyasında zararın giderilmemesi ve pişmanlığın bulunmaması gibi somut gerekçelerle çevirmenin reddini onamıştır (E.2018/539, K.2021/694). Gerekçesiz veya soyut gerekçeyle ret ise hukuka aykırı bulunmuştur (E.2017/270, K.2017/230).
Taksirle yaralama veya ölüm davasında 2 yıl 6 ay hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir mi?
Basit taksirde evet, hâkim m.50/1’deki ölçütleri değerlendirerek adli para cezasına çevrilmesine karar verebilir. “Ceza kısa süreli olmadığından” gerekçesiyle ret, yasal olmayan gerekçedir ve bozma sebebidir (Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2025/6743, K.2026/551). Bilinçli taksir tespit edilmişse adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.
Kesinleşmiş hapis cezası paraya çevrilir mi?
Takdire bağlı çevirme, hüküm verilirken ve kanun yolu süresi içinde istenmelidir. Kesinleşmiş hükümde yalnızca adli para cezasına çevrilmesinin zorunlu olduğu hâl (30 gün ve altı gibi) gözetilmemişse ve hüküm istinaf veya temyizden geçmemişse Adalet Bakanlığı kanun yararına bozma isteyebilir (CMK m.309); Yargıtay bu yolla cezayı doğrudan adli para cezasına çevirmiştir (12. Ceza Dairesi E.2024/3116, K.2024/5413).
Hapis cezası adli para cezasına nasıl çevrilir?
Çevirme, mahkemenin hüküm kurarken yaptığı bir değerlendirmedir. Hâkim önce cezanın kısa süreli olup olmadığına ve adli para cezasına çevrilmesi engellerine bakar, sonra m.50/1’deki ölçütleri tartar. Çevirirse tam gün sayısını ve günlük tutarı kararda ayrı ayrı gösterir (m.52/3). Bu yüzden belgeler hüküm verilmeden önce sunulmalıdır.
Suç seçimlik cezalıysa ve hâkim hapis seçtiyse adli para cezasına çevrilmesi mümkün mü?
Kural olarak hayır. Suç tanımında hapis ile adli para cezası seçimlik öngörülmüş ve hâkim hapsi seçmişse, bu ceza artık adli para cezasına çevrilmez (m.50/2). İstisna, m.50/3’teki zorunlu çevirme hâlleridir; Genel Kurul bu hâllerde seçimlik suçta hapis seçilmiş olsa bile adli para cezasına çevrilmesini kabul etmiştir (CGK E.2021/247, K.2021/635).
Sabıkalı veya mükerrir sanık adli para cezasına çevrilmesinden yararlanabilir mi?
Duruma göre değişir. Seçimlik cezalı suçta tekerrür hâlinde hapis verilir ve bu ceza paraya çevrilemez (m.58/3, m.50/2). Seçimlik olmayan suçta, m.50 koşulları varsa adli para cezasına çevrilmesi mümkündür; önceki mahkûmiyet adli para cezasıysa m.50/3’teki “daha önce hapis cezası” şartı bozulmaz (CGK E.2019/243, K.2020/517).
30 gün ve altındaki hapis cezası zorunlu olarak adli para cezasına çevrilir mi?
Evet, sanık daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemişse m.50/3 adli para cezasına çevrilmesini (veya başka bir seçenek yaptırımı) zorunlu kılar. Hâkim yalnızca hangi seçenek yaptırıma çevireceğine karar verir; adli para cezasına çevrilmesinin gözetilmemesi hukuka aykırılık sayılır (Yargıtay 8. Ceza Dairesi E.2024/24516, K.2025/837). Aynı zorunluluk, suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış veya 65 yaşını bitirmiş sabıkasız sanıkların bir yıl veya daha az cezaları için de geçerlidir.
Adli para cezasına çevrilmesinde günlük tutar nasıl belirlenir?
Adli para cezasına çevrilmesinde hapis süresi tam gün sayısını oluşturur (bir yıl 365, bir ay 30 gün) ve hâkim her gün için 100 TL ile 500 TL arasında, sanığın ekonomik ve şahsi hâllerine göre bir tutar belirler (m.52/2). Tam gün sayısı ile günlük tutar kararda ayrı ayrı gösterilmelidir (m.52/3). Örneğin 150 tam gün, alt sınırdan 15.000 TL, üst sınırdan 75.000 TL eder.
Adli para cezasına çevrilmesi hâlinde ceza taksitle ödenebilir mi?
Evet. Hâkim, hükmün kesinleşmesinden itibaren en çok bir yıl mehil verebilir veya en az dört taksit olmak üzere iki yılı geçmeyen sürede taksitlendirebilir (m.52/4). Hâkim karar vermediyse, 5275 sayılı Kanun m.106/6 uyarınca bir ay içinde cezanın üçte biri ödenerek kalanı iki eşit aylık taksitte ödeme imkânı vardır.
Hapis cezasının paraya çevrilmesi ödemesi nasıl yapılır?
Hüküm kesinleşince ilam Cumhuriyet Başsavcılığına verilir ve savcı otuz gün içinde ödeme emri tebliğ eder (5275 m.106/2). Ödeme bu emirde belirtilen süre ve yöntemle yapılır. Güncel ödeme kanalları değişebileceğinden, tebliğ edilen ödeme emrindeki bilgiler ve Cumhuriyet Başsavcılığı infaz bürosu esas alınmalıdır.
Adli para cezası nasıl sorgulanır?
Borç ve süre bilgisi, tebliğ edilen ödeme emrinde ve Cumhuriyet Başsavcılığı infaz bürosunda bulunur. Avukatınız UYAP üzerinden infaz dosyasını inceleyerek tutarı, süreyi ve taksit durumunu sizin adınıza öğrenebilir. Çevrim içi sorgulama yöntemleri idari uygulamayla değişebileceğinden güncel yol, ilgili başsavcılıktan teyit edilmelidir.
Adli para cezası ödenmezse savcılık doğrudan hapse çevirir mi?
Hayır, kademeli bir süreç işler. Önce 30 gün süreli ödeme emri tebliğ edilir; ödenmezse ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve hükümlü kamuya yararlı işte çalıştırılır. Programa uyulmazsa kalan ceza açık ceza infaz kurumunda çektirilir (5275 sayılı Kanun m.106/3). Çevrilen hapis bir ceza için üç yılı geçemez (m.106/7); çocuklar için adli para cezası hapse çevrilemez (m.106/4).
Adli para cezası sicile işler mi?
Adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri adli sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir (5352 sayılı Kanun m.9/3). Yani sabıka kaydında değil arşiv kaydında yer alır. Arşiv kaydı, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle tamamen silinir (m.12/1-c); hak yoksunluğu doğuran bazı mahkûmiyetlerde süre daha uzundur.
Adli para cezası affı çıktı mı?
Bu yazı hazırlanırken yürürlükte adli para cezalarını silen bir af kanunu bulunmadığı görülmektedir. Genel ve özel af, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla ilan edilebilir (Anayasa m.87). Kanunlaşmayan haberlere güvenip ödeme emrini süresinde karşılamamak, hapse çevirme sürecini başlatabilir.

Hapis cezanızın adli para cezasına çevrilmesini mi istiyorsunuz, yoksa adli para cezası ödeme emri mi aldınız? Hüküm verilmeden önce çevirme taleplerinizi, belgelerinizi ve ödeme planınızı birlikte değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Ceza yargılaması ve infaz süreçleri için ceza hukuku ve İstanbul ceza avukatı sayfalarımızı da inceleyebilirsiniz.

📞 Hemen Arayın: 0553 433 26 43💬 WhatsApp’tan Yazın

Yasal Uyarı: Bu makale, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi konusunda genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olayın özelliklerine göre hukuki sonuçlar değişebilir. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi içtihatları ile mevzuat hükümleri zaman içinde değişikliğe uğrayabileceğinden, güncel ve kişiye özel hukuki danışmanlık için bir avukata başvurulması tavsiye edilir. Tablolardaki tutarlar örnek hesaptır. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve bağlayıcı hukuki görüş niteliği taşımaz. — Av. Turgut Ekrem — turgutekrem.av.tr

Paylaş: 𝕏

Bu konuda hukuki destek mi gerekiyor?

Davanızın özelliklerini değerlendirmek için randevu talebinizi gönderin.

Randevu Al