Alkollü araç kullanma cezası; hususi otomobilde kanda 0,50 promilin, diğer araçlarda 0,21 promilin (Yönetmelikte 0,20 promilin) üzerinde alkol saptandığında 25.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin altı ay geri alınması sonucunu doğurur (2918 sayılı Kanun m.48/5). Kanda 1,00 promilin üzerinde alkol çıkarsa ayrıca Türk Ceza Kanunu m.179/3 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gündeme gelir. Alkolmetre sonucuna tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğinde itiraz edilebilir; hastane kan tahlili ve saat başına 0,15 promil düşüş kuralı sonucu değiştirebilir. Ölçümü hiç kabul etmemenin yaptırımı ise 150.000 TL ve beş yıl belge geri almadır.
Alkollü Araç Kullanma Cezasında Promil Sınırı, Para Cezası ve Ehliyet Yaptırımı Nedir?
Hususi Otomobilde ve Diğer Araçlarda Alkollü Araç Kullanma Cezasını Doğuran Promil Sınırı Kaçtır?
Kısa cevap: Hususi otomobilde kanda 0,50 promilin üzeri, diğer araçlarda Kanun’a göre 0,21 (Yönetmelikte 0,20) promilin üzeri, aday sürücülerde ise araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzeri yaptırım doğurur.
Karayolları Trafik Kanunu m.48/1 alkollü sürücülerin karayolunda araç sürmesini yasaklar. Yaptırımı doğuran sınır araç cinsine göre değişir: hususi otomobillerde 0,50 promilin üzeri, hususi otomobil dışındaki araçlarda Kanun’a göre 0,21 promil alt sınırdır. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.97 ise diğer araç sürücüleri için “0,20 promilin üstünde” ifadesini kullanır. Aday sürücülerde araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzeri belge iptaline yol açar.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48/5: “Yapılan tespit sonucunda, 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile, 25.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır.” (2918 sayılı Kanun’u görüntüle)
| Sürücü türü | Promil sınırı | İlk ihlalde yaptırım |
|---|---|---|
| Hususi otomobil sürücüsü | 0,50 promilin üzeri | 25.000 TL idari para cezası ve 6 ay belge geri alma |
| Diğer araç sürücüsü (kamyon, otobüs, motosiklet vb.) | Kanun m.48/5’e göre 0,21, Yönetmelik m.97’ye göre 0,20 promilin üzeri | 25.000 TL idari para cezası ve 6 ay belge geri alma |
| Aday sürücü | Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzeri | Aday sürücü belgesinin iptali (Kanun Ek m.17) |
| Ölçüm yaptırmayan sürücü | Promil ölçülmez | 150.000 TL idari para cezası ve 5 yıl belge geri alma (m.48/9) |
Alkollü araç kullanma cezası nedeniyle trafik zabıtası aynı anda iki tutanak düzenler: idari para cezası karar tutanağı ve sürücü belgesi geri alma tutanağı. “Fiili bir suç oluştursa bile” ifadesi nedeniyle, eylem ceza kanunu bakımından da suç oluştursa idari yaptırım ayrıca uygulanır (Yargıtay 19. CD, K. 2015/9632).
Alkollü Araç Kullanma Cezası 2026’da Ne Kadardır ve Hangi Eylemlere Hangi Tutar Uygulanır?
Kısa cevap: Alkollü araç kullanma cezası bakımından ilk ihlalde 25.000 TL ve altı ay belge geri alma, beş yıl içinde ikinci ihlalde 50.000 TL ve iki yıl, üçüncü ve sonraki ihlallerde 150.000 TL ve her seferinde beş yıl uygulanır. Aynı ihlalin tekrarlanması hâlinde artan yaptırımları ikinci kez alkollü araç kullanma yazımızda ayrıca anlattık.
Kanunun 48. maddesindeki tutarlar 12.02.2026 tarihinde kabul edilen ve 27.02.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7574 sayılı Kanunun 12. maddesiyle artırılmıştır. Alkollü araç kullanma cezası bakımından ilk ihlalde 25.000 TL, aynı beş yıllık süre içinde ikinci ihlalde 50.000 TL, üçüncü ve sonraki ihlallerde 150.000 TL idari para cezası uygulanır.
Dikkat: İdari yaptırımlarda eylemin işlendiği tarihte yürürlükte olan hüküm esas alınır. 2026 değişikliğinden önceki eylemlerde kanun metnindeki eski tutarlar (700, 877 ve 1.407 TL) ile bunların yeniden değerleme oranıyla artırılmış karşılıkları uygulanmıştır; kararlarda görülen 1.228 TL ve 4.064 TL gibi miktarlar buna örnektir. Bu nedenle tutanaktaki ceza miktarı eylem tarihiyle birlikte okunmalıdır.
Alkollü Araç Kullandığı Anlaşılan Sürücü Aracı Kullanmaya Devam Edebilir mi?
Kısa cevap: Hayır. Yasal sınırın üzerinde alkollü çıkan sürücü araç kullanmaktan men edilir; araç belgeli bir yakınına ya da araç sahibinin uygun gördüğü sürücüye teslim edilir, aksi halde muhafaza altına alınır.
Hayır. Yönetmelik m.97 uyarınca yasal sınırın üzerinde alkollü çıkan sürücü araç kullanmaktan men edilir. Araç, sürücü belgesi olan yakınına ya da araç sahibinin uygun gördüğü sürücüye teslim edilebilir; aksi halde muhafaza altına alınır (Yönetmelik m.125/1-g). Ehliyet geri alındığı için aynı gece tekrar direksiyona geçen sürücüye ayrıca belgesiz araç kullanma cezası uygulanabilir (Yargıtay 19. CD, K. 2015/9632).
Alkollü Araç Kullanma Cezasına Karşı Alkol Ölçümüne Nasıl İtiraz Edilir?
Alkollü Araç Kullanma Cezasına İtiraz Edilince Alkolmetre Ölçümü Tekrarlanır mı?
Kısa cevap: Hayır. Görevliler ölçümü tekrarlamaz; itiraz sulh ceza hâkimliğinde yapılır. Sürücü kendi imkânlarıyla hastanede kan tahlili yaptırabilir.
Alkollü araç kullanma cezası tespitinde rutin trafik denetiminde yapılan ölçüm, tarih, saat, ölçüm sonucu ve cihazın seri numarasını gösteren çıktı veren, kalibrasyon ayarı yapılmış teknik cihazla yapılmalıdır (Yönetmelik m.97). Sürücü sonuca itiraz ederse görevliler ölçümü tekrarlamaz; itiraz, Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca sulh ceza hâkimliğinde yapılır. Yani yol kenarında “bir daha üfleyeyim” talebi karşılık bulmaz, itirazın yeri mahkemedir.
Buna karşılık sürücünün kendi imkânlarıyla hastaneye gidip kan tahlili yaptırması engellenmiş değildir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, rutin denetimde kişinin kendi imkânlarıyla sağlık kuruluşuna başvurmasını engelleyen bir kural bulunmadığını, bu yolla alınan kan sonucunun değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Danıştay İDDK, K. 2024/2349). Aynı yönde Yargıtay 19. Ceza Dairesi, hastane raporunun kimlik bilgilerinin doğrulanması için araştırma yapılmadan itirazın reddedilmesini hukuka aykırı bulmuştur (Yargıtay 19. CD, K. 2021/5058).
Kan Tahlili Alkolmetreden Düşük Çıkarsa Alkollü Araç Kullanma Cezası İptal Edilir mi?
Kısa cevap: Duruma göre değişir. İki ölçüm arasındaki her saat için sağlık kuruluşundaki sonuca 0,15 promil eklenir; hesap sonunda oran sınırın altında kalırsa itiraz kabul edilebilir, üzerinde kalırsa yaptırım sürer.
Alkol kandan zamanla elimine edilir; Yönetmelik m.97 sağlık kuruluşunda yapılan tespit sonucuna, geçen her saat için 0,15 promil eklenmesini öngörür. Yargıtay iki ölçüm arasında anlamlı fark bulunduğunda bu hesaba başvurur. Alkolmetrede 0,53 promil çıkan sürücünün hastanedeki numunesi 39 dakika sonra alındığında, iki ölçüm arasındaki fark gözetilerek itirazın reddi kanun yararına bozulmuş, idari para cezası ve altı aylık geri alma tutanakları iptal edilmiştir (Yargıtay 7. CD, K. 2022/648).
Hesap her olayda sürücü lehine sonuçlanmaz. Aday sürücü olan bir davacının alkolmetrede 0,70 promil çıktığı, 100 dakika sonra hastanede alınan numunede ise değerin “<0,1” bulunduğu olayda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, iki ölçüm arasındaki süre için ortalama 0,25 promil eklendiğinde kandaki alkolün denetim anında 0,20 promilin üzerinde kaldığı sonucuna ulaşmış ve belge iptalini hukuka uygun bulmuştur (Danıştay İDDK, K. 2024/2349). Danıştay 8. Daire de 83 dakika arayla alınan 0,079 promillik kan sonucuna 0,21 promil eklenmesi gerektiğini belirterek aynı sonuca varmıştır (Danıştay 8. D., K. 2025/3302). Kan tahlili bu nedenle alkollü araç kullanma cezası yönünden iki yönlü bir delildir.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Kan tahlili makul süre içinde alınmış ve sonuç sınırın altında | İdari yaptırım iptal edilebilir (Yargıtay 7. CD, K. 2022/648) |
| Hastane raporunda kimlik bilgisi eksik | Kimlik doğrulanır, rapor aksi ispatlanmadıkça dikkate alınır (Yargıtay 19. CD, K. 2021/5058) |
| Saat farkı eklenince oran yasal sınırın üzerinde kalıyor | Yaptırım hukuka uygun kalır (Danıştay İDDK, K. 2024/2349) |
Aday Sürücüler İçin Alkollü Araç Kullanma Cezası Neden Farklı Uygulanır?
Kısa cevap: Aday sürücülük süresi içinde araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanıldığının saptanması aday sürücü belgesinin iptaline yol açar.
Aday sürücülük süresi 2918 sayılı Kanun Ek m.17 uyarınca iki yıldır. Aday sürücülük süresi içinde araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanıldığının saptanması aday sürücü belgesinin iptaline yol açar. Bu kural yakın zamana kadar yalnızca Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yer alıyordu ve Danıştay, Yönetmeliğin Kanun’a aykırı olmadığına karar vermişti (Danıştay 8. D., K. 2025/3302). Kural 24.07.2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla Ek m.17’ye taşınmıştır.
Aday sürücü belgesi iptal edilenler yeniden belge almak için sürücü kursuna devam etmek, sınavlarda başarılı olmak, psiko-teknik değerlendirmeden geçmek, idari para cezalarını ödemek ve gerekli bekleme süresini tamamlamak zorundadır. Belge iptali işlemi idari işlem niteliğindedir ve bu işleme karşı idari yargıda dava açılır.
Ölçüm Sonucuna İtiraz Edilirken Mahkeme Her Savunmaya Cevap Vermek Zorunda mıdır?
Kısa cevap: Evet. İtiraz mercii, sonucu değiştirebilecek nitelikteki iddiaya ayrı ve açık yanıt vermelidir; aksi hâlde Anayasa Mahkemesi gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmedebilir.
Evet; itiraz mercii, sonucu değiştirebilecek nitelikteki iddiaya ayrı ve açık yanıt vermelidir. Anayasa Mahkemesi, alkolmetre ile 1,27 promil çıkan, 14 dakika sonra yapılan ikinci ölçümde 0,42 promil bulunan ve kan örneği 0,22 promil gösteren başvurucunun itirazında, aynı olaya ilişkin iki yargı kolu arasındaki farklı sonucun gerekçesi gösterilmediği için gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine oyçokluğuyla hükmetmiştir (AYM, B. 2019/13365).
Alkollü Araç Kullanma Cezasına Hangi Mahkemede ve Kaç Gün İçinde İtiraz Edilir?
Trafik Cezası ve Ehliyet Geri Alma Tutanağına Karşı Başvuru Nereye Yapılır?
Kısa cevap: Alkollü araç kullanma cezası tutanağının tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur; adli yargı bu konuda görevlidir.
İdari para cezası karar tutanağına ve sürücü belgesi geri alma tutanağına karşı başvuru, Kabahatler Kanunu m.27/1 uyarınca tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır. Başvurunun reddine karşı itiraz yoluna gidilebilir. Sürenin tebliğ tarihinden başladığı için, tebliğ tarihinin doğru kaydedilip kaydedilmediği ilk kontrol edilecek noktadır.
Yargı yolu bakımından uzun süre tartışma yaşanmıştır. Danıştay 8. Daire, 2918 sayılı Kanun m.112’nin 6495 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmesinden sonra, geri alma niteliğine bakılmaksızın sürücü belgesinin geri alınmasına ve idari para cezasına karşı adli yargının görevli olduğuna karar vermiş, uyuşmazlığın esasını inceleyen idare mahkemesi kararını bozmuştur (Danıştay 8. D., K. 2022/2963). İdari yargının görev alanına giren ayrı bir işlem bulunuyorsa Kabahatler Kanunu m.27/8 gereği iptal talebinin idari yargıda görüleceği hatırda tutulmalıdır; aday sürücü belgesinin iptali buna örnektir.
Alkollü Araç Kullanma Cezası İçin Hem İdari Para Cezası Hem Ceza Davası Olabilir mi?
Kısa cevap: Evet. Alkollü araç kullanma cezası için Kanun m.48/5 idari yaptırımı “fiili bir suç oluştursa bile” uyguladığı için ceza davası açılması idari yaptırımı engellemez.
Evet. Kanun m.48/5 “fiili bir suç oluştursa bile” idari yaptırım uygulanacağını açıkça yazar. Kabahatler Kanunu m.15/3’teki birlikte uygulanmama kuralı bu nedenle alkollü araç kullanma cezası bakımından uygulanmaz. Üstelik ehliyetin geri alınma süresi içinde araç kullanmak ayrı bir eylemdir; alkollü araç kullanma ile belgesiz araç kullanma tek eylem sayılamaz ve her biri için ayrı yaptırım kesilebilir (Yargıtay 19. CD, K. 2015/9632).
Alkolmetreye Üflememek Alkollü Araç Kullanma Cezasını Etkiler mi?
Alkol Ölçümünü Kabul Etmeyen Sürücüye Hangi Yaptırım Uygulanır?
Kısa cevap: 150.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48/9: “Uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 150.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır.” (2918 sayılı Kanun’u görüntüle)
Ölçümü reddetmek, alkollü çıkmaktan çok daha ağır bir yaptırımla karşılaşmak demektir: ilk ihlalde bile 150.000 TL ve beş yıl belge geri alma uygulanır. Yönetmelik m.97’nin yürürlükteki metninde süre hâlâ iki yıl olarak görünse de Kanun hükmü önceliklidir. Anayasa Mahkemesi, 6487 sayılı Kanunla getirilen bu yaptırımın ölçülülük ilkesine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan itiraz başvurularını reddetmiştir (AYM, E. 2014/65, K. 2014/150). Karar, o tarihteki 2.000 TL ve iki yıllık yaptırıma ilişkindir; ancak ölçüm reddine bağlanan ağır yaptırımın anayasal denetimden geçtiğini göstermesi bakımından önemlidir.
Covid Endişesiyle Üflemeyip Kan Tahlili İsteyen Sürücüye Ceza Kesilebilir mi?
Kısa cevap: Yargıtay daireleri farklı kararlar vermiştir: 19. Ceza Dairesi yaptırımı kaldırmış, 7. Ceza Dairesi rutin denetimde sürücüyü hastaneye sevk zorunluluğu bulunmadığını belirtmiştir.
Yargıtay dairelerinin bu konudaki yaklaşımı ayrışmıştır. 19. Ceza Dairesi, solunum yoluyla bulaşma endişesi nedeniyle üflemekten kaçınıp kan tahlili isteyen ve bir saat sonra hastanede alkol çıkmayan sürücü bakımından yaptırımı kaldırmıştır (Yargıtay 19. CD, K. 2021/7148). 7. Ceza Dairesi ise aynı gerekçeyle yapılan kanun yararına bozma talebini reddetmiş; rutin denetimde sürücüyü hastaneye sevk ederek tahlil yaptırma zorunluluğunun bulunmadığını, dosyada kronik rahatsızlığa dair bir belge de olmadığını belirtmiştir (Yargıtay 7. CD, K. 2022/13787).
Dikkat: Kaza yapılmışsa tablo değişir. Yaralanmalı, ölümlü veya kolluğun müdahil olduğu maddi hasarlı kazalarda muayene zorunludur; ölçüme itiraz eden sürücünün kan, tükürük veya idrar örneği alınır (m.48/3). Yargıtay 7. Ceza Dairesi, kaza sonrası itiraz edip imzadan kaçınan ve olaydan yaklaşık dokuz saat sonra alınan raporda alkol çıkan sürücü hakkında, vücudundan örnek alınmadığı için idari yaptırımı kaldırmıştır (Yargıtay 7. CD, K. 2024/11924).
Alkollü Araç Kullanma Cezasında Hapis Cezası Ne Zaman Gündeme Gelir?
1,00 Promilin Üzerinde Alkollü Araç Kullanma Cezasına Hapis Cezası da Eklenir mi?
Kısa cevap: Evet. Kanda 1,00 promilin üzerinde alkol saptanırsa alkollü araç kullanma cezası yanında TCK m.179/3 uygulanır ve altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gündeme gelir. Bu davada verilen kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilip çevrilemeyeceği için hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi (TCK 50) yazımıza bakabilirsiniz.
Evet. Kanun m.48/6 uyarınca kanda 1,00 promilin üzerinde alkol tespit edilen sürücüler hakkında idari yaptırımın yanında ayrıca Türk Ceza Kanunu m.179/3 uygulanır. Bu hüküm, alkolün etkisiyle emniyetli şekilde araç sevk ve idare edemeyecek durumda olan kişinin trafik güvenliğini tehlikeye sokmasını altı aydan iki yıla kadar hapisle karşılar. Yani alkollü araç kullanma cezası yalnızca idari bir yaptırım olmaktan çıkar; soruşturma başlar ve sürücü sanık sıfatını kazanır. Alkolün işlenen suçun cezasına etkisini alkol ve uyuşturucu etkisinde suç (TCK 34) yazımızda inceledik; ceza soruşturması süreci için İstanbul ceza avukatı sayfamıza da bakabilirsiniz.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 1,84 promil alkollüyken bisikletle kaza yapan sanığın mahkûmiyetini, Kanun m.48/6 gereği 1,00 promilin üzerindeki alkollü sürücünün emniyetli şekilde araç kullanamayacak durumda olduğu gerekçesiyle onamıştır (Yargıtay 12. CD, K. 2020/2048). Yargıtay 2. Ceza Dairesi ise 2010 tarihli kararında, tıbbi bulgu veya dışa yansıyan davranışa dayanan bir tespit yoksa yalnızca alkollü araç kullanmanın suç oluşturmayacağını, bu eylemin idari işleme konu olacağını kabul etmiştir (Yargıtay 2. CD, K. 2010/18816).
Alkollü Araç Kullanırken Kazaya Sebep Olan Sürücü Nasıl Cezalandırılır?
Kısa cevap: İdari yaptırıma ek olarak Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanır; bilinçli taksir kabul edilirse ceza TCK m.22/3 uyarınca üçte birden yarıya kadar artırılır.
Hususi otomobil sürücüsü 0,50, diğer araç sürücüsü 0,20 promilin üzerinde alkollüyken trafik kazasına sebebiyet verirse, idari yaptırıma ek olarak Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanır (m.48/7). Ölümlü kazada ilgili hüküm taksirle öldürmedir (TCK m.85). Alkollü araç kullanmak bilinçli taksir hâli sayılırsa ceza TCK m.22/3 uyarınca üçte birden yarıya kadar artırılır. Alkollü sürücünün karıştığı kazalarda sigorta şirketinin ödediği tazminatı sürücüden geri isteyip isteyemeyeceği için trafik kazasında sigorta rücu davası, kazada ölüm meydana gelmişse ölümlü trafik kazasında sürücünün ceza sorumluluğu yazılarımıza bakabilirsiniz.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi önüne gelen olayda 1,26 promil alkollü sürücü, kavşakta geçiş önceliğine uymadığı ve alkollü olduğu için asli kusurlu bulunmuş, kaza bir kişinin ölümü ve iki kişinin yaralanmasıyla sonuçlanmıştı. İlk derece mahkemesi cezayı yarı oranında artırmış, bölge adliye mahkemesi alkol dışında ayrıca bilinçli taksir hâli bulunmadığı gerekçesiyle bu oranı hakkaniyete aykırı bularak düzeltmiş, Yargıtay da düzeltilmiş hükmü onamıştır (Yargıtay 12. CD, K. 2026/867).
Alkollü Araç Kullanma Cezasında Altı Aylık Geri Alma Süresi Gün Olarak Hesaplanabilir mi?
Kısa cevap: Hayır. Alkollü araç kullanma cezası bakımından Kanun süreyi altı ay olarak belirlediği için tutanakta gün yazılmışsa Yargıtay süreyi altı aya düzeltir.
Kanun süreyi “altı ay” olarak belirlemiştir. Bir olayda tutanakta süre 183 gün olarak yazılmış ve sulh ceza hâkimliği itirazı reddetmişti. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, kabahat karşılığı yaptırımın süresinin ancak kanunla belirlenebileceğini (Kabahatler Kanunu m.4/2) hatırlatarak tutanaktaki süreyi altı aya düzeltmiş ve infazın altı ay üzerinden yapılmasına karar vermiştir (Yargıtay 7. CD, K. 2025/11322).
Alkollü Araç Kullanma Cezasında Süre Dolunca Ehliyet Hemen İade Edilir mi?
Kısa cevap: Hayır. Alkollü araç kullanma cezası sonrasında belgenin iadesi için Kanun kapsamında verilmiş tüm idari para cezalarının tahsil edilmiş olması gerekir.
Hayır. Alkollü araç kullanma cezası nedeniyle geri alınan belgenin iade edilebilmesi (m.48/13) için sürücü hakkında trafik kurallarına aykırılık nedeniyle verilmiş idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması gerekir. Dolayısıyla ödenmemiş trafik cezaları, altı aylık süre dolsa bile belgenin teslimini engeller.
Belge beş yıl içinde ikinci kez geri alınmışsa sürücü ayrıca sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine, üç veya daha fazla kez geri alınmışsa psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanı muayenesine yönlendirilir (m.48/11). İlk kez alkollü yakalanan sürücü için bu zorunluluklar doğmaz; ancak ilk ihlal beş yıl boyunca tekrar hâlinde yükselen yaptırım basamaklarının başlangıcı sayılır.
Alkollü Araç Kullanma Cezasıyla Karşılaşan Sürücü Hangi Adımları İzlemelidir?
Alkollü Araç Kullanma Cezasında Ölçüm Sırasında ve Sonrasında Hangi Adımlar Atılmalıdır?
- Ölçüme itiraz edecekseniz bunu tutanağa yazdırın. Tekrar ölçüm yapılmaz; ancak itirazınızı kayıt altına almanız sonraki aşamada delil değeri taşır.
- Hemen bir sağlık kuruluşuna gidip kan tahlili yaptırın. Saat farkı arttıkça hesaplanan düşüş de artar; ölçümler arasındaki süre sonuca doğrudan etki eder (saat başına 0,15 promil).
- Raporun kimlik bilgilerini ve numune alma saatini kontrol edin. Eksik kimlik bilgisi ya da belirsiz saat, raporun delil değerini tartışmalı hâle getirebilir.
- Tutanakların tebliğ tarihini not edin. Sulh ceza hâkimliğine başvuru süresi tebliğden itibaren 15 gündür.
- İki tutanağı birlikte inceleyin. İdari para cezası karar tutanağı ile sürücü belgesi geri alma tutanağı aynı anda düzenlenir; her ikisi de başvuruya konu edilmelidir.
Alkollü Araç Kullanma Cezasına İtiraz Dilekçesinde Hangi Hususlara Dikkat Edilmelidir?
- Ölçüm sonucunu ve cihazın kalibrasyon tarihini belirtin. Cihazın ölçüm tarihi, saati ve seri numarasını gösteren çıktı verebilmesi ve kalibrasyonlu olması gerekir.
- Kan tahlili sonucunu ve ölçümler arasındaki süreyi hesaplayarak gösterin. Süre farkı ile saat başı 0,15 promil kuralını somut rakamlarla açıklayın.
- Aday sürücüyseniz ayrı bir idari yargı sürecini de değerlendirin. Aday sürücü belgesinin iptali idari işlemdir.
- 1,00 promilin üzerinde ölçüm varsa ceza yönünü de düşünün. Aynı olay için savcılık soruşturması yürütülebilir; bu nedenle idari itiraz ile ceza dosyası birlikte takip edilmelidir.
- Ödenmemiş trafik cezalarını kontrol edin. Belgenin iadesi için tüm idari para cezalarının tahsil edilmiş olması gerekir.
Emsal Kararlar
Aşağıdaki kartlarda alkollü araç kullanma cezası konusunda yargı kararlarının künyeleri, olayın özeti ve sonucu yer almaktadır. Karar adlarına tıklayarak ilgili karta gidebilirsiniz.
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Danıştay İDDK, K. 2024/2349 | Kendi imkânıyla yaptırılan kan tahlili değerlendirilir | Onama |
| Danıştay 8. D., K. 2025/3302 | Aday sürücü, 0,21 promil, saat farkı hesabı | Ret |
| Yargıtay 7. CD, K. 2022/648 | 39 dakika arayla ölçümde 0,15 promil kuralı | Kanun yararına bozma |
| Yargıtay 19. CD, K. 2021/5058 | Hastane raporunda kimlik doğrulaması yapılmamış | Bozma |
| AYM, B. 2019/13365 | Kan sonucu ve farklı yargı sonuçları için gerekçe | İhlal |
| AYM, E. 2014/65, K. 2014/150 | Ölçümü kabul etmemeye bağlanan yaptırımın ölçülülüğü | Ret |
| Yargıtay 19. CD, K. 2021/7148 | Covid endişesiyle üflememe ve kan tahlili | Kanun yararına bozma |
| Yargıtay 7. CD, K. 2022/13787 | Rutin denetimde hastaneye sevk zorunluluğu yok | Bozma talebinin reddi |
| Yargıtay 7. CD, K. 2024/11924 | Kaza sonrası itiraz, numune alınmamış | Kanun yararına bozma |
| Yargıtay 19. CD, K. 2015/9632 | Suç ve kabahat birlikteliği, belgesiz araç kullanma | Aleyhe tesir etmemek üzere bozma |
| Danıştay 8. D., K. 2022/2963 | Görevli yargı yeri | Bozma |
| Yargıtay 7. CD, K. 2025/11322 | 183 gün yerine altı ay | Kanun yararına bozma |
| Yargıtay 12. CD, K. 2020/2048 | 1,00 promil üzeri bisiklet sürücüsü, TCK 179/3 | Onama |
| Yargıtay 2. CD, K. 2010/18816 | Tıbbi bulgu olmadan TCK 179/3 suçu oluşmaz | Kanun yararına bozma, beraat |
| Yargıtay 12. CD, K. 2026/867 | Alkollü sürücü, ölümlü kaza, bilinçli taksir | Onama |
Alkollü Araç Kullanma Cezasında Alkol Ölçümüne İtiraz ve Kan Tahlili
Alkolmetrede 0,70 promil çıkan aday sürücü, yeniden üflemek istediğini ileri sürmüş, kendi imkânlarıyla hastanede kan tahlili yaptırmış ve 100 dakika sonra alınan numunede “<0,1” promil bulunmuştu. Kurul, rutin denetimde kişinin sağlık kuruluşuna başvurmasını engelleyen bir kural bulunmadığını ve bu sonucun değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş, ancak iki ölçüm arasındaki süre için ortalama 0,25 promil eklenince oranın 0,20 promili aştığını kabul ederek belge iptalinin yer aldığı bireysel işlem yönünden oyçokluğuyla, düzenleyici işlem yönünden oybirliğiyle ret kararını onamıştır. Karşı oyda alkolmetre cihazının kalibrasyonu ve düşüşün bilimsel olarak mümkün olmaması gerekçesiyle bozma görüşü bulunmaktadır. Karar, alkollü araç kullanma cezası dosyalarında kan tahlilinin dikkate alınacağını ancak sonucun saat farkıyla birlikte hesaplanacağını gösterir.
Alkolmetrede 0,21 promil çıkan ve itirazsız tutanak imzalayan aday sürücü, aday sürücü belgesinin iptali ile Yönetmelik Ek 3. maddesinin 0,20 promil kuralının iptalini istemiştir. Daire, kan tahlilinde 0,079 promil bulunsa da iki ölçüm arasındaki 83 dakika için ortalama 0,21 promil eklenince oranın 0,20 promili aştığını belirtmiş, benzer uyuşmazlıkta verdiği ve İdari Dava Daireleri Kurulunca onanan kararına atıf yaparak davayı oyçokluğuyla reddetmiştir. Karşı oyda, Kanun’da sürücüler için sınır 0,50 promil iken aday sürücüler için kanuni dayanak olmadan 0,20 promil getirilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir. Karar, aday sürücülerde alkollü araç kullanma cezası değerlendirmesinin farklı bir sınırla yapıldığını gösterir.
Alkolmetrede 00:24’te 0,53 promil çıkan sürücü, hastanede 01:03’te alınan numunenin solunum testinde negatif değer aralığında bulunduğunu belirterek itiraz etmişti. Dairenin kanun yararına bozma incelemesinde, iki ölçüm arasında 39 dakika bulunduğu ve tıbben saatte ortalama 0,15 promil düşüş olacağı gözetilmiş, itirazın reddi isabetsiz bulunarak sulh ceza hâkimliğinin kararı bozulmuş, 1.228 TL idari para cezası ile altı aylık geri alma tutanakları ayrı ayrı iptal edilmiştir. Bu karar, alkollü araç kullanma cezası dosyalarında sınırın hemen üzerindeki değerlerin saat farkıyla yeniden değerlendirilebileceğini gösterir.
Alkolmetrede 01:50’de 1,72 promil bulunan sürücü, 03:57’de alınan hastane raporunda 0,0139 promil sonucuna dayanarak itiraz etmişti. Sulh ceza hâkimliği, raporda yalnızca ad ve soyadın bulunmasını gerekçe göstererek itirazı reddetmişti. Daire, raporda kimlik bilgisi bulunmaması nedeniyle ilgili kuruma yazı yazılarak kimliğin doğrulanması, gerekirse kamera kayıtlarına ve görevli tanıklığına başvurulması gerektiğini, aksi ispatlanamayan resmî raporun dikkate alınması gerektiğini belirtmiş ve itirazın dayanaksız gerekçeyle reddini bozmuştur. Karar, alkollü araç kullanma cezası itirazında delilin eksik araştırılmadan reddedilemeyeceğini ortaya koyar.
Hususi otomobil sürücüsü başvurucu, 03.10’daki nefes ölçümünde 1,27 promil, 14 dakika sonraki ikinci ölçümde 0,42 promil bulunmuş, kan örneği ise 0,22 promil göstermişti; savcılık da 0,22 promil sonucuna dayanarak takipsizlik kararı vermişti. Sulh ceza hâkimliği ilk ölçüme itibar ederek başvuruyu reddetmişti. Mahkeme, aynı olaya ilişkin iki yargı kolu arasındaki farklı sonucun gerekçesinin gösterilmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine oyçokluğuyla karar vermiş, yeniden yargılama için dosyayı hâkimliğe göndermiştir; karar itirazın esası hakkında değerlendirme içermemektedir. Karşı oyda ilk ölçümün esas alınmasının yerinde olduğu belirtilmiştir. Karar, alkollü araç kullanma cezası itirazında esaslı savunmaya açık yanıt verilmesi gerektiğini gösterir.
Alkollü Araç Kullanma Cezasında Ölçümü Kabul Etmemenin Yaptırımı
İdare mahkemeleri, alkol veya uyuşturucu ölçümünde teknik cihaz kullanılmasını kabul etmeyen sürücüye getirilen para cezası ve belge geri alma yaptırımının ölçülülük, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğu iddiasıyla Kanun m.48/9’un iptalini istemişti. Mahkeme, itirazı oyçokluğuyla reddetmiştir; karşı oyda kişinin kendi aleyhine delil üretmeye zorlanamayacağı ve yaptırımın ölçüsüz olduğu savunulmuştur. Karar, ölçüme uymamaya ağır yaptırım bağlayan düzenlemenin anayasal denetimden geçtiğini gösterir ve alkollü araç kullanma cezası dosyalarında ölçüm reddinin ayrı bir yaptırım rejimine tabi olduğunu ortaya koyar.
Covid-19 tedbirleri nedeniyle alkolmetreyi üflemek istemeyen ve kan tahlili isteyen sürücüye 3.516 TL idari para cezası uygulanmış, belgesi iki yıl geri alınmış; yaklaşık bir saat sonra hastanede alınan numunede alkol çıkmamıştı. Daire, sürücünün alkol ölçümünün yalnızca teknik cihazla yapılmadığını, solunumla bulaşma endişesinin üflemekten kaçınma kastı sayılamayacağını belirterek kanun yararına bozma talebini kabul etmiş ve idari yaptırımın kaldırılmasına karar vermiştir. Karar, ölçüm reddi iddiasıyla kesilen alkollü araç kullanma cezası dosyalarında sürücünün gerekçesinin ve kan tahlilinin önem taşıdığını gösterir.
Covid-19 endişesiyle alkolmetreyi üflemeyip kan tahlili isteyen ve hastanede alkol çıkmayan sürücü hakkında 3.516 TL idari para cezası ve iki yıl belge geri alma uygulanmıştı. Daire, Kanun m.48/3 ve Yönetmelik düzenlemesinin kazaya karışıp ölçüme izin vermeyen sürücüleri kapsadığını, rutin denetimde sürücünün hastaneye sevkinin zorunlu olmadığını, dosyada kronik rahatsızlığa dair belge de bulunmadığını belirterek kanun yararına bozma talebini reddetmiştir. Karar, alkollü araç kullanma cezası uygulamasında rutin denetimle kaza sonrası denetim arasındaki farkı gösterir.
Maddi hasarlı kazaya karışan sürücü, kolluk alkolmetresinde 1,38 promil çıkmış, ölçüme ihtirazi kayıt koymuş; sürücü kan tahlili yaptırmak için hastaneye gittiğini, ancak kolluk eşliğinde gelinmedikçe örnek alınmadığını ileri sürmüş, yaklaşık dokuz saat sonra alınan raporda alkol çıkmamıştı. Daire, kazalarda itiraz halinde kolluğun sürücüyü sağlık kuruluşuna götürüp kan, tükürük veya idrar örneği aldırması gerektiği halde bunun yapılmadığı gerekçesiyle itirazın reddini kanun yararına bozmuş ve idari para cezası ile belge geri alma tutanaklarının kaldırılmasına karar vermiştir. Karar, kaza sonrası alkollü araç kullanma cezası dosyalarında örnek alınmasının zorunlu usul olduğunu gösterir.
Alkollü Araç Kullanma Cezasında Yargı Yolu, Süre ve Suç-Kabahat İlişkisi
Üçüncü kez alkollü araç kullanan ve belgesi geri alınmış hâlde araç kullanan sürücü hakkında iki ayrı idari para cezası kesilmişti. Sulh ceza hâkimliği, tek eylemden ötürü en ağır cezanın verileceğini ve ceza davası açıldığı için Kabahatler Kanunu m.15/3 uyarınca idari yaptırım uygulanamayacağını kabul ederek cezayı iptal etmişti. Daire, belgesiz araç kullanma ile alkollü araç kullanmanın tek eylem sayılamayacağını, Kanun m.48/5’in “fiili bir suç oluştursa bile” idari yaptırım öngördüğünü belirterek kararı aleyhe tesir etmemek üzere bozmuştur. Karar, alkollü araç kullanma cezası dosyalarında idari yaptırımın ceza davasına rağmen sürdüğünü gösterir.
Alkolmetrede 1,46 promil bulunan ve belgesi ikinci kez geri alınan sürücü, para cezası ve iki yıllık geri alma işlemlerinin iptali için idare mahkemesinde dava açmış, mahkeme davayı esastan reddetmişti. Daire, 6495 sayılı Kanunla değişen Kanun m.112, Kabahatler Kanunu m.27 ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarını değerlendirerek geri alma niteliğine bakılmaksızın adli yargının görevli olduğuna hükmetmiş, idare mahkemesi kararını görev yönünden bozmuştur. Karar, alkollü araç kullanma cezası işlemlerine karşı yargı yolunun belirlenmesinde ölçüt olduğundan önemlidir.
0,46 promil ile hususi otomobil dışındaki bir aracı kullanan sürücüye 4.064 TL idari para cezası uygulanmış ve sürücü belgesi altı ay yerine 183 gün geri alınmıştı. Daire, Kabahatler Kanunu m.4/2 uyarınca yaptırımın süresinin ancak kanunla belirlenebileceğini belirterek kanun yararına bozma talebini kabul etmiş, geri alma süresinin altı ay olarak düzeltilmesine ve infazın bu süre üzerinden yapılmasına karar vermiştir. Karar, alkollü araç kullanma cezası tutanaklarında Kanun’daki sürenin aynen uygulanması gerektiğini gösterir.
Alkollü Araç Kullanma Cezasında Hapis Cezası ve Kaza Sorumluluğu
Bisikletle seyir halindeyken aracın hâkimiyetini kaybederek kaza yapan ve kazadan sonra yapılan kontrolde 1,84 promil alkollü bulunan sanık, TCK m.179/3 uyarınca mahkûm edilmişti. Daire, Kanun m.48/6 uyarınca 1,00 promilin üzerinde alkollü olan kişinin emniyetli şekilde araç kullanamayacak durumda bulunduğunu ve trafik güvenliğini kasten tehlikeye soktuğunu belirterek mahkûmiyeti oybirliğiyle onamıştır. Karar, 1,00 promil eşiğinin aşılmasının alkollü araç kullanma cezası dışında ayrıca ceza sorumluluğu doğurduğunu gösterir.
Alkollü araç kullandığı belirlenen sanık, sulh ceza mahkemesince TCK m.179/3 uyarınca 500 yeni Türk lirası adli para cezasıyla cezalandırılmıştı. Dosyada emniyetli şekilde araç kullanamayacak durumda olduğuna dair tıbbi bulgu veya dışa yansıyan davranışa dayalı tespit bulunmuyordu. Daire, bu hâlde suçun oluşmayacağını, eylemin Kanun m.48 kapsamında idari işlem konusu olduğunu belirterek kanun yararına bozma talebini kabul etmiş ve sanığın beraatine karar vermiştir. Karar, tıbbi tespit bulunmayan dosyalarda alkollü araç kullanma cezası ile ceza yaptırımı arasındaki ayrımı göstermektedir.
1,26 promil alkollü sanık, kavşakta kontrolsüz dönüş yaptığı kazada bir kişinin ölümüne ve iki kişinin yaralanmasına sebep olmuş, asli kusurlu bulunmuştu. İlk derece mahkemesi TCK m.85/2 ve 22/3 uyarınca cezayı yarı oranında artırarak 7 yıl 6 ay hapis vermiş; bölge adliye mahkemesi, alkol dışında ayrıca bilinçli taksir hâli bulunmadığı gerekçesiyle artırımı hakkaniyete aykırı bularak düzeltmiş, Yargıtay düzeltilmiş hükmü onamıştır. Karar, alkollü araç kullanma cezası kaza ile birleştiğinde ceza hukuku sorumluluğunun ağırlaştığını gösterir.
Sık Sorulan Sorular
Alkolmetre sonucuna itiraz etmek veya ehliyetinizin geri alınmasına karşı başvuru yapmak mı istiyorsunuz? Tutanakların tebliğ tarihi, ölçüm çıktısı ve varsa kan tahlili raporunun birlikte incelenmesiyle itiraz stratejinizi belirlemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Bu makale, alkollü araç kullanma cezası, ehliyet yaptırımı ve alkolmetre sonucuna itiraz sürecine ilişkin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olayın özelliklerine, tutanakların tarihine ve içeriğine göre hukuki sonuçlar değişebilir. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden güncel ve kişiye özel hukuki danışmanlık için bir avukata başvurulması tavsiye edilir. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve bağlayıcı hukuki görüş niteliği taşımaz. — Av. Turgut Ekrem — turgutekrem.av.tr