- Apartmanda Evcil Hayvan Besleme: Belirleyici Metin Yönetim Planıdır
- “Köpeğim Sessiz, Kimseye Zararı Yok” Savunması Geçerli Mi?
- Mutlak Yasak mı, Şarta Bağlı Yasak mı? Hayati Fark
- Kiracının Durumu: Kira Sözleşmesi Yönetim Planının Önüne Geçer Mi?
- Hayvan Hakları Kanunu Yönetim Planı Yasağını Geçersiz Kılar Mı?
- Yönetim Planındaki Yasağı Kaldırmanın Yolu: 4/5 Çoğunluk
- Yönetici İzni veya Çoğunluk Kararı Yasağı Aşar Mı?
- İhtarname Süreci Neden Kritiktir?
- Mahkemede Hâkim Hangi Kriterlere Bakar?
- Mahkeme Kararına Rağmen Hayvan Çıkarılmazsa Ne Olur?
- İlgili Emsal Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Apartmanda evcil hayvan besleme meselesi, son yıllarda kat mülkiyeti hukukunun en tartışmalı konularından biri haline gelmiştir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre apartmanda evcil hayvan beslenip beslenemeyeceğini belirleyen birincil metin yönetim planıdır; planın cevabı bağlayıcıdır ve hayvanın sessiz ya da zararsız olması bu sonucu değiştirmez.
Apartmanda Evcil Hayvan Besleme: Belirleyici Metin Yönetim Planıdır
Apartmanda evcil hayvan beslemenin hukuken mümkün olup olmadığını ilk sorguladığınızda başvurmanız gereken belge yönetim planıdır. Yönetim planı, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca anagayrimenkulün yönetim tarzını ve kullanım kurallarını düzenleyen, tüm kat maliklerini, kiracıları ve haleflerini bağlayan bir sözleşme hükmündedir.
KMK m. 18’in birinci fıkrası ise bu yükümlülüğü açık biçimde düzenler: kat malikleri, gerek bağımsız bölümlerini gerek ortak yerleri kullanırken yönetim planı hükümlerine uymakla karşılıklı olarak yükümlüdür. Bu nedenle apartmanda evcil hayvan besleme konusunda herhangi bir uyuşmazlık çıkması halinde mahkeme ilk olarak yönetim planına bakar.
- Yönetim Planı (KMK m. 28): Apartmanın kullanım kurallarını düzenleyen, tüm kat malikleri, kiracılar ve halefleri için bağlayıcı sözleşme. “Apartmanın anayasası” olarak da nitelendirilir.
- Mutlak Yasak: “Bağımsız bölümlerde hiçbir koşulda kedi, köpek vb. hayvan beslenemez” biçimindeki hüküm. Hayvanın zararsız olması sonucu değiştirmez.
- Şarta Bağlı Yasak: “Komşuları rahatsız etmemek kaydıyla” veya “kat malikleri kurulunun izniyle” gibi koşula bağlı yasak. Mahkeme şartın gerçekleşip gerçekleşmediğini araştırır.
- Hayvanın Tahliyesi: Yargıtay’ın standart yaptırımı. Hayvanın değil, yalnızca hayvanın daireden uzaklaştırılmasıdır; kiracının tahliyesinden farklıdır.
“634 sayılı KMK’nın 18. maddesinin birinci fıkrasında kat maliklerinin yönetim planı hükümlerine uymakla karşılıklı olarak yükümlü oldukları hükmünün amir olduğu, yine aynı Kanun’un 28. maddesi gereğince yönetim planının tüm kat maliklerini bağlayan sözleşme niteliğinde olduğu tespitinde bulunulmuştur.”
“Köpeğim Sessiz, Kimseye Zararı Yok” Savunması Geçerli Mi?
Apartmanda evcil hayvan besleme davalarında hayvan sahiplerinin en sık başvurduğu savunma budur: “Hayvanım kimseye zarar vermiyor, gürültü yapmıyor, neden çıkarmak zorundayım?” Yargıtay bu savunmayı, yönetim planında mutlak bir yasak bulunması halinde, kesinlikle kabul etmemektedir.
Yerleşik içtihada göre apartmanda evcil hayvan besleme yasağı yönetim planında açıkça yer alıyorsa mahkeme, hayvanın etrafa rahatsızlık verip vermediğini, gürültü yapıp yapmadığını veya tehlikeli olup olmadığını araştırmak zorunda değildir. Yasak, somut bir rahatsızlık şartına bağlı olmaksızın uygulanır.
Yönetim planında apartmanda evcil hayvan besleme açıkça yasaklanmışsa, beslenen kedi veya köpek çevreye rahatsızlık vermemiş olsa dahi uyuşmazlık halinde mahkemece yönetim planının uygulanması zorunludur. Hayvanın sessizliği veya zararsızlığı hukuki sonucu değiştirmez.
“Yönetim planında anagayrimenkulün bağımsız bölüm ve eklentilerinde kedi, köpek gibi hayvanların beslenmesi açıkça yasaklanmışsa, bağımsız bölümde beslenen kedi ve köpek çevreye rahatsızlık vermemiş olsa dahi uyuşmazlık halinde mahkemece yönetim planının uygulanması zorunludur.“
“Bağımsız bölüm ve eklentilerinde kedi, köpek gibi hayvanların beslenmesi açıkça yasaklanmış ise bağımsız bölümde beslenen kedi ve köpek çevresine rahatsızlık vermemiş olsa dahi uyuşmazlık halinde mahkemece yönetim planının uygulanması zorunludur.“
Mutlak Yasak mı, Şarta Bağlı Yasak mı? Apartmanda Evcil Hayvan Beslemede Hayati Fark
Apartmanda evcil hayvan besleme davalarında en belirleyici soru yönetim planındaki yasağın niteliğidir. İki farklı yasak türü, mahkemede tamamen farklı sonuçlar doğurur.
Şarta bağlı yasak durumunda apartmanda evcil hayvan besleme davası çok daha geniş bir inceleme gerektirir: hayvanın cinsi, komşulara verdiği rahatsızlık, gürültü seviyesi, saldırganlık durumu gibi hususlar bilirkişi incelemesiyle ve tanık beyanlarıyla ortaya konmak zorundadır.
“Yönetim planının ilgili maddesinde yer alan ‘kendi bağımsız bölüm ve eklentileri ile ortak yerlerde kat malikleri kurulunca müsaade edilmedikçe kedi, köpek ve tavuk gibi hayvan beslenemez’ ifadesi, evcil hayvan tahliyesi için temel hukuki dayanak olarak kabul edilmiştir.”
“Kendi bağımsız bölüm ve eklentisi ile blok ortak yerler ile toplu yapı ortak alanlarında toplu yapı yönetim kurulunca oy birliği ile karar kılınmadıkça kedi, köpek, tavuk vs. hayvanlar besleyemezler şeklindeki hüküm esas alınmıştır.”
Kiracının Durumu: Kira Sözleşmesi Yönetim Planının Önüne Geçer Mi?
Apartmanda evcil hayvan besleme konusunda kiracılar için risk daha büyüktür. Kira sözleşmesinde hayvan besleme yasağı bulunmasa dahi, kiracı KMK m. 28 uyarınca yönetim planına uymak zorundadır. Yönetim planı, kira sözleşmesinden üstün bir norm olarak kabul edilmektedir.
Öte yandan Yargıtay, apartmanda evcil hayvan besleme davalarında kiracının şahsi tahliyesi ile hayvanın tahliyesi arasında önemli bir ayrım gözetmektedir. Yönetim planındaki yasağa dayanılarak kiracının bizzat daireden tahliyesine değil, yalnızca hayvanın bağımsız bölümden uzaklaştırılmasına karar verilebilir.
Kiracı, apartmanda evcil hayvan besleme yasağını ihlal ettiğinde hem hayvanın tahliyesiyle hem de kira sözleşmesinin TBK m. 316 kapsamında “özenle kullanma borcuna aykırılık” gerekçesiyle feshiyle karşılaşabilir. Kira sözleşmesi her ne kadar yasak içermese de, yönetim planına aykırı kullanım kira akdine aykırılık olarak da değerlendirilebilir.
“Bağımsız bölümde beslenen hayvanın bağımsız bölümden uzaklaştırılmasına karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken, davalı kiracının tahliyesine karar verilmesi, doğru görülmemiştir.“
Hayvan Hakları Kanunu Apartmandaki Evcil Hayvan Yasağını Geçersiz Kılar Mı?
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve Türkiye’nin taraf olduğu Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi, apartmanda evcil hayvan besleme yasağını hukuken geçersiz kılmamaktadır. Yargıtay bu konudaki tutumunu net biçimde ortaya koymuştur.
Hayvan hakları konusundaki güncel gelişmeler doktrinde ciddi bir tartışma başlatmış; bir kısım yazar, canlı varlıkların eşya gibi değerlendirilemeyeceğini ve yönetim planındaki mutlak yasakların bu çerçevede yeniden yorumlanması gerektiğini savunmuştur. Ancak bu görüşler henüz Yargıtay’ın yerleşik içtihadını değiştirmeye yetmemiştir.
“5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununda, ev ve süs hayvanları bakımından bunların bağımsız bölümlerde beslenebileceklerine dair bir hüküm mevcut olmadığı gibi, Türkiye’nin tarafı olduğu Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesinde de buna imkân veren bir düzenleme bulunmadığını… yönetim planında hayvan beslenmesinin yasaklandığı durumlarda, söz konusu plan hükmüne uyulması gerektiği ve aksi yöndeki davranışların tahliye sebebi oluşturduğu hükme bağlanmıştır.”
Yönetim Planındaki Yasağı Kaldırmanın Yolu: 4/5 Çoğunluk
Apartmanda evcil hayvan besleme yasağının yönetim planından çıkarılması hukuken mümkündür; ancak bu, basit bir çoğunlukla yapılamaz. KMK m. 28 uyarınca yönetim planını değiştirmek için tüm kat maliklerinin beşte dördünün (4/5) oyu şarttır. Bu yüksek nisap, uygulamada yasağın kaldırılmasını oldukça zorlaştırmaktadır.
Önemle vurgulanması gereken nokta şudur: salt çoğunlukla (yarıdan bir fazla) alınan “apartmanda evcil hayvan beslenebilir” kararı, yönetim planını değiştirici nitelik taşımaz. Yargıtay bu tür kararları yönetim planına aykırı bularak geçersiz saymaktadır.
“Kat malikleri kurulunca 04.11.2005 tarihinde bağımsız bölümlerde köpek beslenemeyeceğine ilişkin karar alınmış ise de bu karar yönetim planını değiştirici nitelikte bir karar değildir.“
Yönetici İzni veya Salt Çoğunluk Kararı Yasağı Aşar Mı?
Yönetim planında apartmanda evcil hayvan besleme yasağı bulunurken yöneticinin sözlü olarak “tamam, besleyebilirsiniz” demesi veya kat malikleri kurulunun salt çoğunlukla “hayvan beslenebilir” kararı alması hukuken geçersizdir.
Yönetim planı hükmü, 4/5 çoğunlukla resmi olarak değiştirilmediği sürece yürürlükte kalmaya devam eder. Bu durumda tek bir kat maliki dahi o plana dayanarak apartmanda evcil hayvan besleme yasağının uygulanması için dava açabilir. Yöneticinin izni vermiş olması bu davayı durdurmaz.
“Alınan kararların yönetim planına ve KMK hükümlerine uygunluğunun denetlenmesi gerektiği belirtilmiş; yönetim planındaki yasağı aşan salt çoğunluk kararlarının bağlayıcı olmadığı hükme bağlanmıştır.”
İhtarname Süreci Neden Kritiktir?
Apartmanda evcil hayvan besleme yasağının ihlali tespit edildiğinde, doğrudan dava açmak yerine önce ihtarname göndermek hem kiracılar bakımından TBK m. 316 uyarınca zorunlu bir ön adım hem de kat malikleri arasındaki uyuşmazlıklarda hukuki süreci güçlendiren kritik bir işlemdir.
Kiracı söz konusu olduğunda kiraya veren, kiracıya yazılı ihtarname göndererek 30 günlük süre tanımalı ve sözleşme gereklerini yerine getirmesini talep etmelidir. Bu süre içinde aykırılık giderilmezse sözleşmeyi feshetme hakkı doğar. Ancak hayvan beslemenin “açıktan fena kullanma” boyutuna ulaştığı durumlarda — örneğin çok sayıda köpek barındırılması, komşulara saldırı — ihtarname şartı aranmayabilir.
“Kiralananın açıktan fena kullanılması durumunda akde aykırılığın giderilmesi amacıyla kiracıya ihtar gönderilmesine gerek yoktur. Davalı tarafından dokuz adet köpeğin barındırıldığı, komşuların ayakkabılarına zarar verdiği, gelen misafirlerine saldırdığı iddiaları kiralananın açıktan fena kullanılması kapsamında değerlendirilmelidir.”
Sulh Hukuk Mahkemesinde Hâkim Hangi Kriterlere Bakar?
Apartmanda evcil hayvan besleme davasında Sulh Hukuk Mahkemesi’ndeki hâkim şu hiyerarşiyi izler:
| Aşama | Hâkimin İncelediği Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Adım | Yönetim planında açık yasak var mı? | Varsa: doğrudan tahliye kararı |
| 2. Adım | Şarta bağlı yasak varsa şart gerçekleşti mi? | Bilirkişi, tanık incelemesi yapılır |
| 3. Adım | Yasak yoksa KMK m. 18 kapsamında rahatsızlık var mı? | Köpeğin cinsi, gürültü seviyesi, saldırganlık araştırılır |
| 4. Adım | Hayvan rehber köpek midir? Özel durum var mı? | Engelli bireylere özgü istisnalar araştırılır |
Yönetim planında yasak yoksa hâkim, bilirkişi incelemesi ve keşif yaptırarak hayvanın cinsi, etrafa rahatsızlık verip vermediği, saldırgan olup olmadığı, yarattığı gürültü seviyesi gibi hususları araştırmalıdır. Ayrıca hayvanın rehber amaçlı köpek olup olmadığı da araştırılması gereken özel bir durumdur.
“Köpeğin cinsi, etrafa rahatsızlık verip vermediği, saldırgan olup olmadığı, yarattığı gürültü seviyesi hususlarının belirlenmesi amacıyla keşif yapması ve tanık ifadelerine başvurması gerektiği belirtilmiştir.”
“Yaşamlarını sürdürebilmeleri açısından rehber amaçlı köpeğe ihtiyaç duyup duymadıkları, ayrıca evde beslenen köpeğin bu amaca hizmet edip edemeyeceği hususlarının araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekir.”
Mahkeme Kararına Rağmen Hayvan Çıkarılmazsa Ne Olur?
Apartmanda evcil hayvan besleme davasında mahkeme tahliye kararı verdikten sonra KMK m. 33 uyarınca davalıya hayvanı uzaklaştırması için makul bir süre tanınması zorunludur. Bu süre verilmeden verilen kararlar Yargıtay tarafından bozulmakta ya da düzeltilmektedir.
Yargıtay kararlarında bu süre genellikle 10 ila 30 gün olarak belirlenmektedir. Tanınan süre içinde karar yerine getirilmezse iki yaptırım devreye girer: KMK m. 33/son uyarınca 250 TL ile 2.000 TL arasında idari para cezası ve icra müdürlüğü aracılığıyla zorla tahliye.
“KMK’nın 33. maddesi gereğince karar gereğinin yerine getirilmesi için davalıya uygun bir süre verilmesi gerektiğinin dikkate alınmaması doğru değil ise de… ‘köpeklerin tahliyesine’ ifadesinden sonra gelmek üzere ‘karar gereğinin yerine getirilmesi için davalıya 30 gün süre verilmesine’ ibaresinin yazılması suretiyle düzeltilmesine hükmedilmiştir.”
İlgili Emsal Yargıtay Kararları
Yönetim planındaki “kat malikleri izin vermedikçe kedi, tavuk, köpek vb. beslenemez” hükmünün tahliye gerekçesi oluşturabileceğini teyit eden karar.
“Yönetim planının 9/e maddesinde kat malikleri izin vermedikçe kedi, tavuk, köpek, vs.nin beslenemeyeceğinin düzenlendiği… bu kuralın ihlal edilmesinin tahliye gerekçesi oluşturabileceği ifade edilmiştir.”
Yönetim planındaki yasağın kiracı dahil tüm kullanıcıları bağladığını ve zararsızlık savunmasının geçersizliğini hükme bağlayan güncel karar.
“Yönetim planının tüm kat maliklerini ve kiracıları bağlayan sözleşme niteliğinde olduğu ve bu planda açıkça yasaklanmış olan apartmanda evcil hayvan beslemenin, hayvanın çevreye rahatsızlık vermediği savunmasıyla geçerli kılınamayacağı hükme bağlanmıştır.”
Yönetim planındaki yasağa dayalı tahliye talebinin usul şartlarını ve hâkimin inceleme sınırlarını netleştiren güncel karar.
“Yönetim planında açık yasak bulunduğu durumlarda hâkimin rahatsızlık araştırması yapmadan tahliye kararı vermesi gerektiği, aksi incelemenin bozma sebebi oluşturacağı vurgulanmıştır.”
Sıkça Sorulan Sorular
Hukuki Destek Almak İster Misiniz?
Apartmanda evcil hayvan besleme yasağı, yönetim planı ihlali veya kat mülkiyeti hukuku konularında doğru ve hızlı adım atmak için hak kaybı yaşamadan profesyonel danışmanlık alın.
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp ile YazınDaha fazla bilgi ve iletişim için tıklayınız.
Bir yanıt yazın