cumhurbaşkanına hakaret suçu

Cumhurbaşkanına hakaret suçu, TCK m.299 uyarınca Cumhurbaşkanına sövmek veya onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek bir fiil isnat etmektir; cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir ve alenen işlenirse altıda bir artırılır. Suç şikâyete bağlı değildir, kovuşturma Adalet Bakanının iznine bağlıdır; uzlaştırma, önödeme ve adli para cezası seçeneği yoktur. Sert siyasi eleştiri suç sayılmaz, “yezid” ya da küfür gibi sövme içeren sözler sayılır. Bu yazıda hangi kelimelerin hakaret sayıldığı, sosyal medya paylaşımı, retweet ve beğeni, zamanaşımı, HAGB, tazminat ve çocuk sanıklar anlatılmaktadır.

Yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Kısa bir özet için tercih ettiğiniz asistanı seçin; yazı yeni sekmede özetlenir.

Özet yapay zekâ tarafından üretilir, hatalı olabilir ve hukuki tavsiye yerine geçmez; ayrıntılar için yazının tamamına bakın.

Av. Turgut EKREM – AEK Hukuk ve Danışmanlık

Cumhurbaşkanına Hakaret Sayılan ve Sayılmayan Sözler

Hangi Kelimeler Cumhurbaşkanına Hakaret Sayılır, Hangileri Sayılmaz?

Kısa cevap: Sövme, küfür ve aşağılayıcı sıfatlar cumhurbaşkanına hakaret suçu sayılırken siyasi icraata yönelik sert değer yargıları suç oluşturmaz; aynı kelime bağlama göre farklı değerlendirildiğinden aşağıdaki listeler kesin hüküm değil, örnek uygulamanın özetidir.

Kanun hangi kelimelerin hakaret olduğunu tek tek saymaz. Ölçüt, sözün Cumhurbaşkanının onur, şeref ve saygınlığına saldırı niteliği taşıyıp taşımadığı, kime ve neye yöneldiği ve hangi bağlamda söylendiğidir. Aşağıdaki tablolar, cumhurbaşkanına hakaret suçu bakımından uygulamada değerlendirilen söz ve görselleri iki gruba ayırır. Müstehcen sözler maskelenmiştir.

Hakaret sayılan ifadeler: Cumhurbaşkanına hakaret suçu bakımından bu gruptaki sözlerde ortak nokta, olguya dayanmayan sövme veya aşağılama içermeleri ve Cumhurbaşkanının kişiliğini hedef almalarıdır.

İfade veya paylaşımDeğerlendirmeKısa gerekçe
Cinsel küfür içeren sözler, “o** çocuğu”, “p.ç”, “pezevenk”HakaretAçık sövme niteliğindedir; sosyal medya paylaşımı bir bütün olarak değerlendirilir ve doğrudan mahkûmiyete gerekçe olur
“Yezid”, “Yezit”, “Katil Yezit”Hakaret“Cb denen yezid abartıyor” gibi haber yorumlarındaki kullanım bile incitici ve küçük düşürücü kabul edilmiştir
“Tayyit”HakaretAdın küçültücü söylenişi; paylaşımın eleştiri olduğu savunması kabul edilmemiştir
“Ker” (Kürtçe eşek), “Kerdoğan”HakaretAşağılama anlamı taşıyan galiz kelime içeren paylaşım hakaret sayılmıştır
“Şerefsiz”, “namussuz”, “ahlaksız”, “hayasız”, “ucube”, “pislik”HakaretSövme niteliğindeki sıfatlar; zincirleme paylaşımlarda mahkûmiyet onanmıştır
“Hırsız”, “katil” sloganları (görevdeki Cumhurbaşkanına doğrudan yöneltilen)Hakaret (güncel görüş)Olgusal temeli olmayan değer yargısı sayılmış ve ifade özgürlüğü kapsamı dışında görülmüştür; kararlar arasında ayrılık vardır
“Hırsız Tayyip Erdoğan”, “sahte diplomalı Cumhurbaşkanı”, “TC başına gelmiş en büyük felaketsin”HakaretBir bütün olarak küçük düşürücü kabul edilmiş, beraat kararı hukuka aykırı bulunmuştur
Kafa montajı üzerine “ne kadar yıkasan alnındaki hırsız lekesi çıkmıyor”Hakaret (oy çokluğu)Görsel ve söz birlikte aşağılayıcı bulunmuştur; karşı oy ağır eleştiri olduğu yönündedir
“Yıllardır döktüğün kanda boğulmanı dilerim”HakaretBeddua gibi görünse de paylaşımlar bir bütün olarak ifade özgürlüğü dışında kalmıştır
Özel mesajla “Cumhurbaşkanını s…(cinsel küfür) ederim”HakaretMesaj özel de olsa suç oluşur; yalnızca aleniyet artırımı uygulanmaz

Hakaret sayılmayan veya tartışmalı ifadeler: Bu gruptaki sözler çoğunlukla siyasi tutum, icraat eleştirisi veya sövme içermeyen değer yargısı olarak değerlendirilmiştir.

İfade veya paylaşımDeğerlendirmeKısa gerekçe
“Erdoğan’ı Cumhurbaşkanı olarak kabul etmiyorum”Hakaret değilSiyasi tutum açıklamasıdır; sövme içermez
“Yavrum kaldır kollarını teslim ol etrafın sarılı”Hakaret değilŞeref ve saygınlığa saldırı niteliği taşımadığı kabul edilmiştir
“Hain” (yapılan anlaşmalar ve icraat eleştirisi bağlamında)Hakaret değilKelime kişiliğe değil eylemlere yönelik eleştiri sayılmıştır
“Hırsız, katil, diktatör olarak anılıyorsa Cumhurbaşkanı artık Cumhurun başkanı değildir”Hakaret değilKoşullu bir siyasi değerlendirme ve ağır eleştiri olarak görülmüştür
“Baba oğul Hazine’den yolsuzluk yapıyor” iddiası (dilekçede)Hakaret değilResmî başvuruda ileri sürülen ağır eleştiridir
“Kafa çok karışık… Allah’ın şizofreni”Hakaret değil (oy çokluğu)Eleştiri sınırında kaldığı kabul edilmiştir; karşı oy hakaret olduğu yöndedir
“Allah belanı versin” gibi beddualarıHakaret değilBeddua sövme veya fiil isnadı içermedikçe şeref ve saygınlığa saldırı sayılmamıştır
“Saray soytarısı, kimyası bozulmuş”TartışmalıPaylaşım bütün olarak siyasi ağır eleştiri bulunmuş, karşı görüş hakaret olduğunu savunmaktadır

Dikkat: Cumhurbaşkanına hakaret suçu bakımından yukarıdaki değerlendirmeler tek tek olaylara dayanır; aynı kelimenin sonucu söylendiği bağlama, paylaşımın bütününe ve yöneldiği kişiye göre değişebilir. “Hırsız” ve “katil” gibi ifadelerde kararlar arasında ayrılık bulunduğundan listeyi kesin bir hüküm olarak değil, risk haritası olarak okumak gerekir.

Sert Siyasi Eleştiri Ne Zaman Hakaret Sayılmaz ve Beraat Getirir?

Kısa cevap: Sözler şahsa değil icraata, politikaya veya siyasi tutuma yöneliyorsa, olgusal bir dayanağı varsa ve sövme içermiyorsa cumhurbaşkanına hakaret suçu oluşmaz; Cumhurbaşkanı gibi siyasetçilerin eleştiriye katlanma sınırı olağan vatandaşlardan geniştir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu hakaret içeren söz ile eleştiriyi birbirinden ayırarak değerlendirilir. Cumhurbaşkanının onur, şeref ve saygınlığı hukuken korunur ve hakaret kastı bakımından genel kast yeterlidir; ancak haber verme ve eleştiri hakkı kapsamındaki ifadeler ceza kapsamı dışında kalır. Siyasetçilerin kamusal faaliyetleri nedeniyle eleştiriye katlanma sınırı geniş olduğundan, bir söz kaba veya rahatsız edici olsa bile sövme niteliğine ulaşmadıkça suç sayılmaz.

Beraat getiren ölçütler şunlardır: sözün kişiye değil iktidarın politikasına, kararına veya icraatına yönelmesi; söze olgusal bir dayanak eşlik etmesi; ifadenin koşullu, soyut veya değer yargısı biçiminde olması; paylaşımın bütünüyle okunduğunda siyasi bir tartışmaya katkı sunması. Bir paylaşımdaki tek bir kelime yerine içeriğin bütünü esas alındığından, kelime listelerine bakarak kesin sonuca varmak yanıltıcı olabilir.

Buna karşılık cumhurbaşkanına hakaret suçu bakımından yolsuzluk veya hırsızlık gibi somut suç isnatları kanıtlanamıyorsa, sövme ile birleşiyorsa veya doğrudan kişiyi aşağılamaya yönelik slogan olarak kullanılıyorsa ifade özgürlüğü korumasından yararlanamaz. Anayasa’nın 26. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi bu denge çerçevesinde uygulanır; ifade özgürlüğü şok edici ve rahatsız edici ifadeleri de korur, ancak aşağılayıcı sövmeyi korumaz.

Karikatür, Mizah ve Montaj Görsel Paylaşmak Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Sayılır mı?

Kısa cevap: Karikatür ve hiciv tek başına suç değildir; görsel ile eşlik eden söz birlikte sövme veya aşağılama sayılırsa cumhurbaşkanına hakaret suçu oluşur, siyasi taşlama niteliğinde kalırsa ağır eleştiri olarak beraat getirir.

Karikatür, hiciv ve mizah ifade özgürlüğünün en sert biçimleri arasında sayılır; abartı ve provokasyon bu türün doğasındadır. Bu nedenle bir görselin yalnızca Cumhurbaşkanını gösteriyor olması, hatta kıyafetle veya hayvan benzetmesiyle alay etmesi cumhurbaşkanına hakaret suçu için yeterli görülmez. Montajın hedefi icraat veya siyasi tutumsa ve sövme içermiyorsa ağır eleştiri sınırında kalır.

Sınır, görselin kişiyi doğrudan küçük düşüren, cinsel içerikli veya küfürlü yazılarla birleşmesidir. Kafa montajı üzerine hırsızlık isnadı yazılması ya da fotoğrafa küfür eklenmesi bir bütün olarak aşağılama sayılabilir. Karar verilirken görselin kaynağı, paylaşımın amacı, eşlik eden yorum ve paylaşıldığı ortam birlikte değerlendirilir; görseli kendi hesabında yayımlayan kişi de yayma eyleminden sorumlu tutulabilir.

“Allah Belanı Versin” Gibi Kaba Sözler ve Beddua Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Sayılır mı?

Kısa cevap: Beddua ve kaba söz, sövme ya da somut fiil isnadı içermedikçe cumhurbaşkanına hakaret suçu sayılmaz; ancak ölüm veya zarar dileği taşıyan, aşağılayıcı bir paylaşımın parçası olan sözler bir bütün olarak değerlendirilir.

Kanunda kaba söz diye ayrı bir kategori yoktur; kaba söz, nezaket kurallarına aykırı ama sövme düzeyine ulaşmayan ifadedir. Beddua ise kişiye kötülük dileyen dua biçimindeki sözdür. Hukuken ikisi de onur, şeref ve saygınlığı rencide edecek somut bir fiil isnadı ya da sövme içermedikçe cumhurbaşkanına hakaret suçunu oluşturmaz. “Allah belanı versin” gibi kalıplaşmış beddua cümleleri bu nedenle çoğunlukla suç sayılmaz.

Bununla birlikte bu kural cumhurbaşkanına hakaret suçu bakımından otomatik değildir. Beddua olarak sunulsa da kişinin ölümünü veya felaketini dilemeyi içeren, tekrarlanan ve aşağılayıcı sıfatlarla birlikte kullanılan paylaşımlar ifade özgürlüğü kapsamı dışında bırakılabilir. Dolayısıyla bedduanın yalnız başına değil, paylaşımın bütünü, sıfatlar ve amaç birlikte değerlendirilir. Savunmada sözün dilek niteliği, sövme içermemesi ve siyasi bağlamı vurgulanmalıdır.

AİHM’in Vedat Şorli Kararı Cumhurbaşkanına Hakaret Davalarını Etkiler mi?

Kısa cevap: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2021’de Türkiye aleyhine ifade özgürlüğü ihlali tespit etmiştir; karar Türk mahkemelerini doğrudan bağlamasa da cumhurbaşkanına hakaret suçu uygulamasında ölçüt olarak kullanılır ve yargılamanın yenilenmesi yolunu açar.

Karar, bir kişinin sosyal medyadaki bir karikatür ve bir yazılı paylaşım nedeniyle 299. madde uyarınca hapis cezası alması ve hapis cezası verilip hükmün açıklanmasının geri bırakılması üzerine açılan başvuruda verilmiştir. Mahkeme, bu uygulamanın demokratik toplumda gerekli olmadığına ve ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine oybirliğiyle karar vermiş; ceza ve HAGB kararının, gözaltı ve tutuklamanın kişiler üzerinde caydırıcı etki doğurduğunu belirtmiştir. Devlet başkanına ayrı bir koruma sağlayan hükmün Sözleşme’nin ruhuna ilke olarak uygun olmadığı da vurgulanmıştır.

Karar, cumhurbaşkanına hakaret suçunu düzenleyen 299. maddeyi yürürlükten kaldırmamıştır; madde halen uygulanmaktadır. Ancak ihlal kararı verilen kişi, karar kesinleştikten sonra bir yıl içinde yargılamanın yenilenmesini isteyebilir (CMK m.311/1-f). Diğer dosyalarda ise savunma, Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca Sözleşme’nin doğrudan uygulanması gerektiğini ileri sürerek paylaşımın ifade özgürlüğü kapsamında kaldığını savunabilir. Bazı beraat gerekçelerinde de bu karara dayanılması, kararın dolaylı etkisini göstermektedir.

CMK m.311/1-f: “Ceza hükmünün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması … Bu hâlde yargılamanın yenilenmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir.” (5271 sayılı Kanun’u görüntüle)

Sosyal Medyada Cumhurbaşkanına Hakaret: Retweet, Beğeni, Sahte Hesap ve Eski Paylaşımlar

Retweet, Paylaşım veya Beğeni Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Sayılır mı?

Kısa cevap: Hakaret içeren paylaşımı kendi hesabından yazmak ya da yeniden paylaşmak (retweet) cumhurbaşkanına hakaret suçu oluşturabilir; yalnızca beğenmek ise ayrıca paylaşılmadıkça tek başına suçun unsurlarını taşımaz.

Sosyal medyada üç farklı eylem vardır ve hukuki sonuçları birbirinden ayrılır. İlki, hakaret içeren sözü veya görseli kendi hesabından yazmaktır; bu doğrudan cumhurbaşkanına hakaret suçu sayılır. İkincisi, başkasının yazdığı içeriği değiştirmeden yeniden paylaşmaktır (retweet, story, yönlendirme); içerik kişinin kendi hesabında yayılarak daha geniş kitleye ulaştığından, çoğu zaman başkasının fiiline iştirak olarak değil, içeriği yayma biçiminde ayrı bir fiil olarak değerlendirilebilir.

Retweetin cumhurbaşkanına hakaret suçu kapsamında cezai sonuç doğurup doğurmadığı, içeriğin benimsenip benimsenmediğine bakılarak çözülür. Sanığın içeriği yorum eklemeden paylaşması, ikrarı ve hesabın herkese açık olması suçun sübutuna yardımcı olur; bunun karşısında yalnızca haber vermek, eleştirmek veya alıntı yapmak amacı, içeriğin tamamı ve eşlik eden yorumla birlikte savunmada öne çıkarılmalıdır.

Beğeni ise cumhurbaşkanına hakaret suçu bakımından farklı değerlendirilir: paylaşımı yalnızca beğenmek, bu paylaşım sanık tarafından başka bir şekilde paylaşılıp aktarılmadığı sürece hakaretin unsurlarını oluşturmaz. Bu nedenle beğeni nedeniyle yapılan soruşturmalarda ilk adım, kişinin içeriği gerçekten paylaşıp paylaşmadığını, yorum yazıp yazmadığını ve hesabın kendisine ait olup olmadığını ortaya koymaktır.

Hacklenen, Çalınan veya Sahte Hesaptan Yapılan Paylaşımda IP ve Bilişim İncelemesi Nasıl İşler?

Kısa cevap: Cumhurbaşkanına hakaret suçu mahkûmiyeti için paylaşımın sanığa ait hesaptan ve sanık tarafından yapıldığının şüpheden uzak delillerle kanıtlanması gerekir; hesabın ele geçirildiği veya sahte olduğu savunması araştırılmak zorundadır.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu soruşturmasında ilk adım, paylaşımın ekran görüntüsünün ve bağlantısının açık kaynak araştırmasıyla doğrulanmasıdır. Siber suçlarla mücadele şube müdürlüğü hesabın açılış bilgilerini, kayıtlı telefon numarasını ve e-posta adresini, giriş kayıtlarını ve IP adreslerini platformdan ve erişim sağlayıcıdan ister; sonuçlar sanığın cihazlarındaki incelemeyle ve tanık beyanlarıyla birleştirilir. Hesabın açılışında sanığa ait telefon veya fotoğraf kullanılması, paylaşımın sanığın bağlantısından yapılması ve ikrar mahkûmiyeti güçlendiren başlıca delillerdir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu savunmasında en güçlü iddia, hesabın ele geçirildiği veya sahte açıldığıdır. Bu iddia ileri sürüldüğünde mahkeme, platformdan yazı ile hesap hareketlerini, şifre değişikliklerini ve IP kayıtlarını araştırmalıdır; araştırma yapılmadan veya paylaşım sanığın hesabında bulunmadan verilen mahkûmiyet hukuka aykırıdır. Hesabın ele geçirildiğini gösteren platform bildirimleri, erişim sağlayıcı kayıtları, şikâyet ve şifre sıfırlama e-postaları dosyaya sunulmalıdır.

Özel Mesaj ve Kapalı WhatsApp Grubunda Söylenen Sözler Cumhurbaşkanına Hakaret Kapsamına Girer mi?

Kısa cevap: Özel mesajda ya da kapalı grupta edilen hakaret de cumhurbaşkanına hakaret suçu oluşturabilir; ancak herkesçe görülmediği için alenen işleme artırımı uygulanmaz.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu bakımından madde, hakaretin yüz yüze veya herkese açık olmasını şart koşmaz; Cumhurbaşkanına doğrudan yazılmasını da aramaz. Bir kişiye gönderilen özel mesajda, hatta eski sevgiliye yazılan cinsel küfür içeren bir mesajda bile suç oluşabilir. Gıyapta hakaretteki üç kişiyle ihtilat şartı, normal hakaretten farklı olarak bu suçta aranmaz.

Fark, cezanın artırılıp artırılmamasındadır. Altıda bir oranındaki artırım için hakaretin belirsiz sayıda kişi tarafından görülebilmesi gerekir. Yalnızca telefon rehberindekilerin görebildiği WhatsApp durumu, arkadaş listesine kapalı paylaşım veya kısıtlı grup konuşması aleni sayılmaz. Facebook grubunda ise grubun herkese açık olup olmadığı ve paylaşımların herkesçe görülebilmesi araştırılmadan artırım uygulanamaz.

Yıllar Önce Atılan Bir Tweet Yüzünden Bugün Dava Açılabilir mi?

Kısa cevap: Cumhurbaşkanına hakaret suçu için dava zamanaşımı sekiz yıldır; kesilme nedenleriyle en çok on iki yıla uzar, izin beklenirken süre durur ve paylaşımı silmek zamanaşımını başlatmaz.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu gibi üst sınırı beş yılı geçmeyen hapis cezası gerektiren suçlarda kamu davası sekiz yıl geçmekle düşer; alenen işleme artırımıyla üst sınır dört yıl sekiz aya çıksa da süre değişmez. Süre, suçun işlendiği günden başlar; birden fazla paylaşım zincirleme suç sayılıyorsa son paylaşımın tarihinden işlemeye başlar. Şikâyete bağlı hakaretteki iki yıllık ve altı aylık süreler bu suç için uygulanmaz, çünkü şikâyet aranmaz.

Savcı huzurunda ifadenin alınması, tutuklama, iddianame düzenlenmesi ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser; kesilmede süre yeniden işler ve toplam süre kanundaki sürenin yarısı kadar, yani en çok on iki yıla kadar uzar. Kovuşturma izninin alınması beklenirken ise zamanaşımı durur. Bu nedenle on yıl önce atılmış bir paylaşım nedeniyle, kesme nedeni gerçekleşmişse bugün de dava açılabilir.

Paylaşımın silinmesi veya hesabın kapatılması cumhurbaşkanına hakaret suçunda zamanaşımını etkilemez; delil olarak kaydedilmiş ekran görüntüsü ve platform kayıtları sürece devam eder. Buna karşılık eski paylaşım için kovuşturma izni verilmemişse dava açılamaz ve açılmış dava düşer. Süre hesabı kesilme, durma ve zincirleme suç tarihlerine göre ayrıca yapılmalıdır.

TCK 299’un Şartları, Cezası ve Normal Hakaret (TCK 125) Suçundan Farkı

Cumhurbaşkanına Hakaret Cezası Kaç Yıl, Tutuklama Riski Var mı?

Kısa cevap: Cumhurbaşkanına hakaret suçu için ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir, alenen işlenirse 1 yıl 2 aydan 4 yıl 8 aya çıkar ve adli para cezası seçeneği yoktur; tutuklama kanunda yasak olmayan ama istisnai bir tedbirdir.

TCK m.299: “Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun alenen işlenmesi hâlinde, verilecek ceza altıda biri oranında artırılır. Bu suçtan dolayı kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.” (5237 sayılı Kanun’u görüntüle)

Normal hakaret suçunda (TCK 125) ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve hâkim para cezasını tercih edebilir. Cumhurbaşkanına hakaret suçu ise seçimlik cezaya yer vermeyen, alt sınırı bir yıl olan bir hapis suçudur. Fiil alenen işlenmişse taban ceza 1 yıl 2 aya yükselir; üst sınır 4 yıl 8 ay olur. Hâkim somut olayın özelliklerine göre takdiri indirim (TCK m.62) uygulayabileceğinden uygulamada 11 ay 20 gün hapis gibi sonuçlar sıkça görülür.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu nedeniyle verilen bir yıl veya daha kısa hapis cezaları, TCK m.50 uyarınca adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (bkz. hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi). İki yıl veya daha az cezalarda ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gündeme gelir. Bu nedenle ilk kez suç işleyen sanıklar bakımından fiilen cezaevine girme riski sınırlıdır; ancak ceza alt sınırdan uzaklaşır ve sanığın sabıka kaydı bulunursa tablo değişir.

ÖzellikHakaret (TCK m.125)Cumhurbaşkanına hakaret (TCK m.299)
Ceza3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası1 yıldan 4 yıla kadar hapis (adli para seçeneği yok)
ŞikâyetŞikâyete bağlıdır (kamu görevlisine görevinden dolayı olan hariç)Şikâyet aranmaz, savcılık kendiliğinden soruşturur
Kovuşturma şartıYokturAdalet Bakanının izni gerekir
Şikâyetten vazgeçmeDavayı düşürür (şikâyete bağlı hakarette)Davayı düşürmez
ÖnödemeKapsamdadır (125/3-a hariç)Kapsam dışıdır
UzlaştırmaKapsam dışıdırKapsam dışıdır
Dava zamanaşımı8 yıl8 yıl (en çok 12 yıl)

Tutuklama bakımından cumhurbaşkanına hakaret suçu için ayrı bir kural yoktur; CMK m.100 uyarınca kuvvetli suç şüphesi, kaçma veya delilleri karartma gibi bir tutuklama nedeni ve ölçülülük birlikte aranır. Suç, tutuklama nedeni sayılan katalog suçlar arasında değildir. Gözaltı ise bireysel işlenen suçlarda en çok yirmi dört saat sürebilir. Hâkim genellikle tutuklama yerine yurt dışı çıkış yasağı veya imza yükümlülüğü gibi adli kontrol tedbirlerini tercih eder.

Cumhurbaşkanı Şikâyetçi Olmasa da Savcılık Kendiliğinden Soruşturma Başlatır mı?

Kısa cevap: Evet; cumhurbaşkanına hakaret suçunda şikâyet aranmaz, savcılık ihbar, kolluğun internet taraması veya basın haberleri üzerine kendiliğinden soruşturma yürütür ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez.

Normal hakaret kural olarak şikâyete bağlıdır (ayrıntılar için hakaret suçu rehberimize bakabilirsiniz); mağdur şikâyet etmezse soruşturma yapılmaz. Cumhurbaşkanına hakaret suçu ise kamu davası olarak yürütülür. Cumhuriyet savcısı, vatandaşların ihbarı, kolluğun sosyal medya taraması (siber devriye) veya haberlerden öğrendiği bir paylaşım nedeniyle resen soruşturma açabilir. Cumhurbaşkanlığı adına avukat tarafından yapılan suç duyurusu da yalnızca ihbar niteliğindedir; soruşturmanın başlaması bu başvuruya bağlı değildir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçunda bunun iki önemli sonucu vardır. Birincisi, Cumhurbaşkanı veya vekili suç duyurusundan ya da davaya katılmaktan vazgeçse bile dava devam eder; katılan tarafın feragati nedeniyle düşme kararı verilmesi hukuka aykırıdır. İkincisi, şikâyet süresi bulunmadığından şikâyete bağlı hakaretteki altı aylık ve iki yıllık süreler bu suç için uygulanmaz; yalnızca dava zamanaşımı işler. Şüpheli ifadesi için çağrıldığında susma ve avukat yardımından yararlanma hakkını kullanmalıdır; bu aşamada dikkat edilecekler için karakol ifadesi süreci yazımıza bakabilirsiniz.

Dava Açılması İçin Neden Adalet Bakanlığının İzni Aranır, İzin Verilmezse Ne Olur?

Kısa cevap: Cumhurbaşkanına hakaret suçu için kovuşturma Adalet Bakanının iznine bağlı bir şarttır; izin yoksa iddianame ile dava açılamaz, açılmışsa dava düşer ve izin yalnızca izinde gösterilen paylaşımlar için geçerlidir.

TCK m.299/3, cumhurbaşkanına hakaret suçundan dolayı kovuşturma yapılabilmesini Adalet Bakanının iznine bağlar. İzin, mağdurun şikâyeti değil, devletin siyasi açıdan kovuşturmaya onay vermesidir. Savcılık soruşturmayı tamamlayıp dosyayı Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne iletir; Bakan “olur” verirse iddianame düzenlenebilir ve mahkeme bu iddianameyi kabul edebilir. İzinsiz düzenlenen iddianamenin kabul edilmesi isabetsizdir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu izni paylaşım bazında verilir. Bir sanığın birden çok paylaşımı varsa ve izin yalnızca bazıları için verilmişse, izin verilmeyen paylaşımlar yargılamaya konu edilemez ve bunlar yönünden dava düşer. Bakanlık kovuşturma izni verilmesine yer olmadığına karar verirse yargılama sürdürülemez ve düşme kararı verilir. İzin süreci beklenirken dava zamanaşımı durur; bu süre sanığın lehine işlemez.

Savunmada ilk kontrol edilecek hususlardan biri izin yazısıdır: izin tarihi, izne konu paylaşımlar ve iddianamedeki fiillerle uyumu dosyada denetlenmelidir. Süreç ayrıntıları için hazırladığımız Ceza Hukuku sayfasına da bakabilirsiniz.

Hakaret Sosyal Medyada, Televizyonda veya Mitingde Yapılırsa Cezayı Artırır mı?

Kısa cevap: Evet; cumhurbaşkanına hakaret suçunun belirsiz sayıda kişi tarafından görülebilmesi veya duyulabilmesi hâlinde ceza altıda bir artırılır, ancak yalnızca arkadaş listesinin gördüğü paylaşım veya kapalı grup aleni sayılmaz.

Aleniyet, cumhurbaşkanına hakaret suçunun belirlenemeyen sayıda kişi tarafından görülmesi, duyulması ve algılanabilmesi olasılığıdır; olay yerinde başkalarının bulunması tek başına yeterli değildir. Herkese açık bir X (Twitter), Facebook veya Instagram hesabından yapılan paylaşım, televizyon yayını, miting konuşması ve meydanda atılan slogan aleni sayılır; bu hâllerde ceza altıda bir artırılır (TCK m.299/2).

Aleniyet iddiası delille kanıtlanmalıdır. Hesabın gizli olduğu, paylaşımın yalnızca arkadaşlara görünür olduğu, WhatsApp durumunun rehberle sınırlı kaldığı veya grubun kapalı olduğu belgelenirse artırım kaldırılır ve ceza 1 yıl 2 ay yerine bir yıldan başlar.

Yargılama Sonuçları: HAGB, Tazminat ve Çocuk Sanıklar

Cumhurbaşkanına Hakaret Davası Uzlaştırma Kapsamında mı, Özür Dilemekle Dosya Kapanır mı?

Kısa cevap: Hayır; cumhurbaşkanına hakaret suçu uzlaştırma ve önödeme kapsamı dışındadır, özür dilemek veya anlaşmak davayı düşürmez; pişmanlık yalnızca cezanın belirlenmesinde ve HAGB değerlendirmesinde etkili olabilir.

Uzlaştırma, CMK m.253 uyarınca şikâyete bağlı suçlar ile kanunda sayılan bazı suçlar için uygulanır; hakaret hiçbir hâlde uzlaştırma kapsamında değildir ve Cumhurbaşkanına hakaret kanunda sayılan suçlar arasında yer almaz. Çocuk sanıklar için tanınan uzlaştırma imkânı da üst sınırı üç yılı aşmayan suçlarla sınırlı olduğundan, üst sınırı dört yıl olan bu suç için kullanılamaz. Önödeme de TCK m.75 uyarınca bu suçu kapsamaz.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu davasında özür dilemek, helalleşme protokolü yapmak veya Cumhurbaşkanlığı hukuk müşavirliğine yazı göndermek davayı sona erdirmez. Katılan tarafın davadan vazgeçmesi üzerine verilen düşme kararı hukuka aykırıdır; çünkü suç şikâyete bağlı değildir. Buna karşılık sanığın pişmanlığı, geçmişi ve duruşmadaki tutumu takdiri indirim (TCK m.62) ve HAGB kararında dikkate alınır.

İlk Kez Suça Karışan Sanık İçin HAGB Verilir mi, Memuriyete Etkisi Nedir?

Kısa cevap: Cumhurbaşkanına hakaret suçu için iki yıl veya daha az hapis cezası, sabıkasızlık ve yeniden suç işlemeyeceği kanaati varsa HAGB verilebilir; Temmuz 2026’dan beri sanığın kabulü aranmaz, denetim süresi beş yıldır ve sonunda dava düşer.

CMK m.231/5: “Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.” (5271 sayılı Kanun’u görüntüle)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), mahkûmiyet hükmünün hukuki sonuç doğurmamasıdır. Cumhurbaşkanına hakaret suçu için öngörülen cezalar alt sınıra yakın belirlendiğinde iki yılın altında kaldığından, ilk kez suç işleyen sanıklarda HAGB gündeme gelir. Şartlar: sanığın daha önce kasten işlenmiş bir suçtan mahkûm edilmemiş olması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zararın giderilmesidir; maddi zarar bulunmayan dosyalarda bu şart genellikle sorun yaratmaz. Temmuz 2026’da yapılan değişiklikle sanığın HAGB’yi kabul etmesi şartı kaldırılmıştır.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu nedeniyle verilen kararla birlikte beş yıl denetim süresi başlar; bu sürede sanık kasten yeni bir suç işlemezse ve yükümlülüklere uyarsa hakkındaki dava düşer. Denetim süresinde kasten suç işlenirse hüküm açıklanır, ceza sanık için sonuç doğurur. Daha önce HAGB verilmiş ve denetim süresi tamamlanmış bir dosya yeni HAGB’ye engel olmaz; mahkeme bu konuda yetersiz gerekçe kullanamaz. HAGB kararına karşı istinaf ve temyiz yoluna gidilebilir. HAGB verilen hükümde hapis cezası ayrıca ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu nedeniyle memuriyet bakımından HAGB, mahkûmiyet hükmü sayılmadığından mahkûmiyete bağlı otomatik sonuçlar doğurmaz; karar bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlar yalnızca soruşturma veya kovuşturma bağlantısında savcı, hâkim veya mahkemece kullanılabilir. Ancak kurumun disiplin soruşturması bağımsız olarak yürütülebilir ve denetim süresinde yeni kasıtlı suç işlenmesi hükmün açıklanmasına yol açar. Güncel değişiklikleri 12. Yargı Paketi, Af ve HAGB Değişiklikleri yazımızda, sicil etkisini ise Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Silme Rehberi yazımızda bulabilirsiniz.

Ceza Davasından Sonra Cumhurbaşkanı Avukatlarının Açtığı Manevi Tazminat Davası Nedir?

Kısa cevap: Cumhurbaşkanı, kişilik haklarının zedelendiği gerekçesiyle ceza davasından bağımsız olarak asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açabilir; tutar olay, yayılma alanı ve tarafların durumuna göre belirlenir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu nedeniyle cezai yargılama beraatle sonuçlanmasa bile ikinci aşama genellikle hukuk davasıdır. Cumhurbaşkanı veya avukatı, kişilik haklarına saldırı nedeniyle Türk Medeni Kanunu m.24-25 ve Türk Borçlar Kanunu m.49 ile m.58 uyarınca asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat ister. Dava, ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir; ceza mahkemesinin kesinleşen mahkûmiyeti ise olayı ve failini belirlediği ölçüde hukuk hâkimini bağlar. Beraat kararı bağlamaz.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu tazminatında talep edilen tutarlar yüz binlerce lirayı bulabilir; hükmedilen tutarlar ise genellikle on binlerce lira düzeyinde kalır. Mahkeme, paylaşımın yayılma alanını, yinelenme durumunu, sanığın siyasi kimliğini ve paranın satın alma gücünü gözetir; örnek kararlardaki tutarlar Emsal Kararlar bölümündedir. Dava, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl içinde açılmalıdır; fiil aynı zamanda suç olduğundan ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (TBK m.72).

Cumhurbaşkanına hakaret suçundan doğan kesinleşen tazminat borcu ilamlı icra takibine konu edilir ve ödenmezse haciz yoluna gidilebilir.

18 Yaşından Küçük (Suça Sürüklenen Çocuk) Kişiler TCK 299 Kapsamında Nasıl Yargılanır?

Kısa cevap: Cumhurbaşkanına hakaret suçu bakımından suç tarihinde 12 yaşını doldurmamış çocuk cezalandırılamaz; 12-15 yaş aralığında ceza yarıya, 15-18 yaşta üçte bire iner, zamanaşımı kısalır ve çocuğa özel güvenlik tedbirleri uygulanır.

Yaş, hüküm tarihine değil suçun işlendiği tarihe göre belirlenir. Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocuk hakkında ceza kovuşturması yapılamaz, yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir. On iki ile on beş yaş arasında, fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği yoksa ceza sorumluluğu doğmaz; varsa ceza yarı oranında indirilir. On beş ile on sekiz yaş arasındaki çocuklar için indirim üçte birdir (TCK m.31).

Cumhurbaşkanına hakaret suçu bakımından zamanaşımı da kısalır: 12-15 yaş grubunda sekiz yıllık süre yarıya, 15-18 yaş grubunda üçte ikisine iner. Çocuk hakkında hak yoksunluğuna hükmedilmez ve hapis cezasının ertelenmesi sınırı üç yıldır; çocuğun daha önce hapis cezası almış olması seçenek yaptırıma çevirmeye otomatik engel sayılmaz. İfade ve duruşma aşamasında çocuk için müdafi bulundurulması zorunludur ve yargılama çocuk mahkemelerinin usulüne göre yapılır.

Cumhurbaşkanına Hakaret Soruşturmasında Yapılması Gerekenler

Aşağıdaki tablo, hakkında cumhurbaşkanına hakaret suçu nedeniyle soruşturma başlatılan veya paylaşımı nedeniyle çağrılan kişinin izleyebileceği adımları sırasıyla gösterir. İfadeden önceki ilk üç adım en kritik olanlardır.

AdımNe yapılırSüre ve merci
1. Delilleri ve hesap durumunu koruyunPaylaşımın bağlantısı, ekran görüntüsü ve hesap gizlilik ayarları kaydedilir; hesap şifresi, e-posta ve telefon değişikliği gibi kayıtlar saklanır. Hesap başkası tarafından ele geçirildiyse platforma yapılan bildirimler hemen belgelenirHemen
2. Çağrı veya yakalama belgesini inceleyinSoruşturma numarası, suç tarihi ve hangi paylaşımların soruşturulduğu öğrenilir; vekâletname ile dosyaya erişim talep edilir. Gizlilik kararı varsa kısıtlama kapsamı sorulurSavcılık veya kolluk (CMK m.153)
3. İfadeden önce avukatla görüşünSusma hakkı ve avukat yardımı kullanılır; sözün bağlamı, hesabın size ait olup olmadığı ve eleştiri niteliği hazırlanır. Mümkünse yazılı savunma sunulurKolluk ve savcılık ifadesi
4. Kovuşturma izni ve iddianameyi denetleyinBakanlık izin yazısının tarihi, izne konu paylaşımlar ve iddianamedeki fiiller karşılaştırılır; izinsiz fiiller için düşme talep edilirİddianame sonrası ilk duruşma öncesi
5. Aleniyet ve zamanaşımı savunmalarını ileri sürünHesabın gizli veya yalnız arkadaşlara açık olduğu, WhatsApp durumunun rehberle sınırlı kaldığı gibi hususlar belirtilir; paylaşım tarihine göre zamanaşımı ve kesilme hesaplanırİfade, iddianame ve duruşma
6. Ağır eleştiri ve ifade özgürlüğü savunmasını kurunPaylaşımın bütünü, siyasi bağlamı, olgusal dayanağı ve sövme içermediği ayrıntılı gösterilir; kast bulunmadığı belirtilirSavunma dilekçesi ve duruşma
7. HAGB, çocuk ve cezanın belirlenmesi taleplerini yazdırınSabıkasız sanık için HAGB, çocuk sanık için yaş indirimi ve zamanaşımı, pişmanlık nedeniyle takdiri indirim talep edilirSon söz ve savunma
8. Kanun yoluna ve tazminat davasına hazırlanınMahkûmiyet, HAGB veya beraat kararına karşı istinaf ve temyiz süreleri izlenir; manevi tazminat davası için ayrıca savunma hazırlanırGerekçeli karar tebliğinden itibaren 2 hafta (CMK m.273, m.291)

Savunma dilekçesinde aşağıdaki bölümlerin bulunması, hâkimin sözlerin bağlamını ve delil sorunlarını başından görmesini sağlar. Kanunda zorunlu bir kalıp yoktur.

Dilekçe bölümüİçeriği
Muhatap ve taraflarAsliye ceza mahkemesi veya savcılığa hitap edilir; sanığın kimlik bilgileri, vekâletname ve dosya numarası yazılır
Olayın anlatımıPaylaşımın tarihi, hesabı ve içeriği aynen yazılır; paylaşımın hangi haber, tartışma veya siyasi olay üzerine yapıldığı açıklanır
Savunma sebepleriAğır eleştiri, kaba söz veya beddua niteliği, hesabın sanığa ait olmaması, aleniyetin bulunmaması, kast eksikliği ve zamanaşımı açıkça belirtilir
Deliller ve taleplerSiber suçlar şube raporu, IP ve hesap kayıtları, platform yazışmaları, bilirkişi incelemesi ve tanık dinlenmesi istenir
Sonuç ve istemBeraat, olmazsa takdiri indirim, HAGB, alt sınırdan ceza ve gerekirse çocuk indirimi talep edilir; dilekçe tarih atılarak imzalanır

Emsal Kararlar

Aşağıdaki kartlarda cumhurbaşkanına hakaret suçu, kovuşturma izni, aleniyet, özel mesaj, hesap ve IP tespiti, beğeni ve retweet, hakaret sayılan ve sayılmayan sözler, ağır eleştiri, beddua, AİHM kararı, HAGB, çocuk sanıklar ve manevi tazminat konularında Yargıtay Ceza Genel Kurulu, ceza daireleri ve 4. Hukuk Dairesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının künyeleri, olayın özeti ve sonucu yer almaktadır. Karar adlarına tıklayarak ilgili karta gidebilirsiniz.

Kararİlgili söz veya olaySonuç
4. CD, E. 2022/14491, K. 2025/8952Bakanlık kovuşturma izninin verilmemesiBozuldu, düşme
4. CD, E. 2025/5792, K. 2025/17072İzin verilmeyen paylaşım ve siyasi ağır eleştiriİtiraz reddedildi, dosya CGK’ya gönderildi
16. CD, E. 2020/2424, K. 2020/3112Katılan vekilinin feragati ve düşme kararıKanun yararına bozuldu
4. CD, E. 2024/6993, K. 2026/11206WhatsApp durumunda aleniyetArtırım hukuka aykırı bulundu
4. CD, E. 2022/8574, K. 2025/3657Facebook paylaşımında aleniyet araştırmasıBozuldu
16. CD, E. 2018/4793, K. 2019/1198Eski sevgiliye gönderilen özel mesajKanun yararına bozuldu
4. CD, E. 2022/8528, K. 2025/2226Hesabın sanığa ait olmadığı savunmasıBozuldu
3. CD, E. 2022/10629, K. 2024/5096IP, giriş kayıtları ve platform araştırmasıBozuldu
4. CD, E. 2024/12203, K. 2026/8217Hesabın ele geçirilmiş olabileceği raporuBeraat onandı
4. CD, E. 2023/14791, K. 2026/168Paylaşımı yalnızca beğenmekMahkûmiyet bozuldu
4. CD, E. 2021/20425, K. 2024/600Hakaret içeren videoyu retweet etmek (TCK m.125)Beraat bozuldu
3. CD, E. 2021/7935, K. 2025/3545“Cb denen yezid abartıyor” yorumuKanun yararına bozuldu
16. CD, E. 2019/11075, K. 2020/1805Kürtçe “ker” sözü içeren paylaşımKanun yararına bozuldu
4. CD, E. 2022/14583, K. 2023/25072“Şerefsiz, namussuz, ahlaksız” sıfatlarıOnandı (oy birliği)
4. CD, E. 2023/8049, K. 2025/19616Kafa montajı ve “hırsız lekesi” sözüOnandı (oy çokluğu)
16. CD, E. 2020/2262, K. 2020/1804“Kanda boğulmanı dilerim” bedduasıKanun yararına bozuldu
16. CD, E. 2016/7189, K. 2017/3528“Yavrum kaldır kollarını” paylaşımıBozuldu (beraat gerekir)
4. CD, E. 2022/8367, K. 2025/1882“Cumhurbaşkanı olarak kabul etmiyorum”Mahkûmiyet bozuldu
CGK, E. 2018/62, K. 2022/542“Hırsız, katil, diktatör” anılıyorsa sözüİtiraz reddedildi (oy çokluğu)
CGK, E. 2017/1152, K. 2022/28“Hain” sözü ve siyasi eleştiriİtiraz reddedildi (oy çokluğu)
CGK, E. 2025/485, K. 2026/61“Hırsız, katil” sloganıİtiraz kabul edildi (oy çokluğu)
CGK, E. 2014/328, K. 2014/386“Allah belanı versin” bedduasıBozuldu (oy çokluğu)
AİHM, Vedat Şorli/Türkiye, B. 42048/19Karikatür ve yazılı paylaşım nedeniyle hapis ve HAGBİhlal tespit edildi (oybirliği)
4. CD, E. 2024/3695, K. 2024/8592HAGB ve sanığın kabulü (eski düzenleme)Kanun yararına bozuldu
4. CD, E. 2022/12787, K. 2025/4621Önceki HAGB’nin yeni HAGB’ye engel sayılmasıBozuldu
4. CD, E. 2023/2908, K. 2024/3253Suça sürüklenen çocuk ve TCK m.31/3Kısmen bozuldu (oy birliği)
4. CD, E. 2022/12950, K. 2025/4223Suç tarihinde 17 yaşında sanıkBozuldu
4. HD, E. 2023/9147, K. 2025/9524TBMM konuşması ve manevi tazminatOnandı (oy çokluğu)
4. HD, E. 2023/12865, K. 2025/13878Canlı yayın ve Twitter paylaşımı, 40.000 TLOnandı (oy birliği)
4. HD, E. 2022/5710, K. 2023/7238Ele geçirilmiş hesap savunması ve tazminatKarar düzeltme kabul edildi

Kovuşturma İzni, Aleniyet, Zamanaşımı ve Özel Mesaj Kararları

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/14491, K. 2025/8952, T. 13.05.2025 (BOZMA)

Adalet Bakanlığının 04.11.2020 tarihli yazısında TCK m.299/3 uyarınca kovuşturma izni verilmesine yer olmadığı bildirilmiştir. Daire, cumhurbaşkanına hakaret suçu için kovuşturma şartı gerçekleşmediğinden davanın düşmesine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/5792, K. 2025/17072, T. 27.10.2025 (İTİRAZ REDDİ, dosya CGK’ya gönderildi)

Zincirleme paylaşımlar nedeniyle açılan davada Daire, kendi bozma kararında ısrar ederek başsavcılık itirazını oybirliğiyle reddetmiştir. Kovuşturma izni verilmeyen bir paylaşım değerlendirilmemiş, diğer paylaşımlar siyasi ağır eleştiri sayılmıştır. Dosya CMK m.308/3 uyarınca Ceza Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2020/2424, K. 2020/3112, T. 19.06.2020 (KANUN YARARINA BOZMA)

Adalet Bakanı kovuşturma izni vermişti. Katılan vekilinin davadan feragati üzerine düşme kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuş, cumhurbaşkanına hakaret suçunun şikâyete bağlı olmadığı vurgulanmıştır.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2024/6993, K. 2026/11206, T. 15.06.2026 (ARTIRIM HUKUKA AYKIRI)

Sanığın WhatsApp durumundan yaptığı paylaşım yalnızca telefon rehberindeki kişilerce görülebildiğinden aleniyet oluşmamıştır. Sanığın kolluktaki ikrarı mahkûmiyet için yeterli sayılmış, ancak TCK m.299/2 uygulanarak fazla ceza verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/8574, K. 2025/3657, T. 26.02.2025 (BOZMA)

Facebook paylaşımının herkes tarafından görülebilir olup olmadığı araştırılmadan ve aleniyetin nasıl gerçekleştiği açıklanmadan TCK m.299/2’nin uygulanması hukuka aykırı bulunmuştur. Aleniyet, belirlenemeyen sayıda kişi tarafından görülebilme olasılığını gerektirir.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2018/4793, K. 2019/1198, T. 08.02.2019 (KANUN YARARINA BOZMA)

Sanık eski sevgilisine gönderdiği özel mesajda Cumhurbaşkanına cinsel küfür içeren bir söz kullanmıştır. Daire, mesaj özel olsa bile eylemin TCK m.299 kapsamındaki hakaret suçunu oluşturduğunu belirtmiştir.

Hesap, IP, Beğeni, Retweet ve Hakaret Sayılan Söz Kararları

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/8528, K. 2025/2226, T. 06.02.2025 (BOZMA)

Sanık, Facebook hesabının kendisine ait olmadığını ve hoşlanmayan biri tarafından açılmış olabileceğini savunmuştur. Paylaşım açık kaynak araştırmasında tespit edilememiş olduğundan şüpheden uzak kesin delil bulunmadığı belirtilmiş, ayrıca paylaşım yalnızca arkadaş listesine görünür olduğundan aleniyet artırımı da hukuka aykırı bulunmuştur.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2022/10629, K. 2024/5096, T. 28.03.2024 (BOZMA)

Sosyal medya paylaşımının sanığa ait olduğunun belirlenmesi için IP adreslerinin, giriş kayıtlarının ve Facebook profilindeki kişilerin araştırılması gerektiği belirtilmiştir. Bu araştırma yapılmadan verilen mahkûmiyet hükmü hukuka aykırı bulunmuştur.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2024/12203, K. 2026/8217, T. 04.05.2026 (BERAAT ONANDI)

Araştırma raporu, hesabın ele geçirilmiş veya sahte olabileceğini göstermektedir. Paylaşımın sanık tarafından yapıldığı şüpheden uzak kesin delille ispatlanamadığından beraat hükmü onanmıştır.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2023/14791, K. 2026/168, T. 05.01.2026 (BOZMA)

Sanığın eylemi yalnızca paylaşımı beğenmekten ibarettir. Paylaşım sanık tarafından ayrıca paylaşılıp başkalarına aktarılmadığı sürece hakaret suçunun unsurları oluşmaz; yetersiz gerekçeyle mahkûmiyet verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/20425, K. 2024/600, T. 17.01.2024 (BOZMA)

Bu karar TCK m.125 kapsamındadır. Başkalarınca Twitter’da paylaşılmış hakaret içerikli videoyu retweetleyen sanığın ikrarı da bulunduğundan, yetersiz gerekçeyle beraat verilmesi hukuka aykırı bulunmuş ve hakaret suçunun unsurlarının oluştuğu belirtilmiştir.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2021/7935, K. 2025/3545, T. 10.02.2025 (KANUN YARARINA BOZMA, oybirliği)

Haber sitesindeki yorumda “Cb denen yezid abartıyor” yazan sanık hakkında beraat verilmişti. Daire, “yezid” sözünün incitici, küçük düşürücü ve Cumhurbaşkanının saygınlığını zedeleyici olduğunu, hakaret vasfı taşıdığını belirtmiştir; karar sanık aleyhine sonuç doğurmaz.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2019/11075, K. 2020/1805, T. 06.03.2020 (KANUN YARARINA BOZMA)

Facebook’ta “Kerdoğan” yazılan paylaşımda Kürtçe “ker” sözcüğünün eşek anlamına gelmesi nedeniyle beraat kararı eleştirilmiştir. Cumhurbaşkanlığı hukuk birimi ve Adalet Bakanlığı kanun yararına bozma istemiş, Daire sözün hakaret vasfı taşıdığını kabul etmiştir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/14583, K. 2023/25072, T. 04.12.2023 (ONAMA, oybirliği)

Sanık, video ve sosyal medya paylaşımlarında “hain”, “aptal bir yalancısın”, “şerefsiz”, “ahlaksız”, “hayasız”, “pislik” gibi sıfatları zincirleme kullanmıştır. Sözlerin hakaret içerdiği kabul edilmiş ve hükümler oybirliğiyle onanmıştır.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2023/8049, K. 2025/19616, T. 01.12.2025 (ONAMA, oy çokluğu)

Kafa montajı ve “ne kadar yıkasan alnındaki hırsız lekesi çıkmıyor” sözü bir bütün olarak hakaret sayılmış, mahkûmiyet onanmıştır. Karşı oy, paylaşımın siyasi ağır eleştiri niteliğinde olduğu görüşündedir.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2020/2262, K. 2020/1804, T. 06.03.2020 (KANUN YARARINA BOZMA)

“Şeriata çeyrek kala” ve “yıllardır döktüğün kanda boğulmanı dilerim” gibi paylaşımlar yerel mahkemede beddua olarak görülmüştü. Daire paylaşımları bir bütün olarak ifade özgürlüğü kapsamı dışında değerlendirmiştir.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2016/7189, K. 2017/3528, T. 28.03.2017 (BOZMA)

Facebook’ta “yavrum kaldır kollarını teslim ol etrafın sarılı” yazan sanığın sözleri Cumhurbaşkanının şeref ve saygınlığına saldırı niteliği taşımadığından, cumhurbaşkanına hakaret suçu oluşmamış ve mahkûmiyet yerine beraat gerektiği belirtilmiştir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/8367, K. 2025/1882, T. 04.02.2025 (BOZMA)

Sanık “Ben bir vatandaş olarak Erdoğan’ı Cumhurbaşkanı olarak kabul etmiyorum” demiştir. Daire, bu sözün siyasi eleştiri niteliğinde kaldığını ve mahkûmiyetin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.

Siyasi Eleştiri, AİHM, HAGB, Çocuk Sanık ve Tazminat Kararları

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/62, K. 2022/542, T. 13.09.2022 (İTİRAZ REDDİ, oy çokluğu)

Basın açıklamasında “bir Cumhurbaşkanı ülkesinin gençliği tarafından hırsız, katil, diktatör olarak anılıyorsa o Cumhurbaşkanı artık Cumhurun başkanı değildir” denilmiştir; kovuşturma izni verilmişti. Genel Kurul sözü ağır eleştiri sayarak cumhurbaşkanına hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı sonucuna varmış ve siyasetçilerin eleştiriye katlanma sınırının geniş olduğunu belirtmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2017/1152, K. 2022/28, T. 18.01.2022 (İTİRAZ REDDİ, oy çokluğu)

Facebook’ta dönemin Cumhurbaşkanı için “hain” nitelemesi içeren bir başlıkla paylaşım yapılmış, yerel mahkeme adli para cezası vermişti. Genel Kurul, “hain” sözünün kişiye değil eylemlerine yönelik eleştiri olduğunu belirterek cumhurbaşkanına hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı sonucuna varmıştır; iki üye karşı oy kullanmıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2025/485, K. 2026/61, T. 04.02.2026 (İTİRAZ KABULÜ, oy çokluğu)

Üniversitede kolluk müdahalesi sırasında “Hırsız, Katil” sloganları atılmıştır; yerel mahkeme 7.000 TL adli para cezası vermiş, 4. Ceza Dairesi ise bozmuştu. Genel Kurul çoğunluğu, sözü olgusal temeli olmayan ve kalıplaşmış slogan olmanın ötesinde Cumhurbaşkanının şeref ve saygınlığına saldırı niteliğinde bir değer yargısı saymış, ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirmemiştir. Daire bozması kaldırılmış, dosya cezanın orantılılığının denetlenmesi için Daireye gönderilmiştir; yedi üye karşı oy kullanmıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2014/328, K. 2014/386, T. 16.09.2014 (BOZMA, oy çokluğu)

Sulh hâkimine yönelik “Allah belanı versin” sözü nedeniyle kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret davası görülmüştür. Genel Kurul, sözün beddua niteliğinde olduğunu ve onur, şeref ve saygınlığı rencide edecek nitelik taşımadığını belirtmiştir. Karar, Cumhurbaşkanına yönelik beddua savunmalarında da yol göstericidir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Vedat Şorli/Türkiye, B. 42048/19, T. 19.10.2021 (İHLAL, oybirliği)

Başvurucu Facebook’ta Cumhurbaşkanını ve dönemin ABD Başkanını kadın kıyafetleriyle gösteren bir karikatür ile “Kandan beslenen iktidarınız yerin dibine batsın” içerikli bir yazı paylaşmış; Bakırköy Asliye Ceza Mahkemesi 11 ay 20 gün hapis vermiş ve hükmün açıklanmasını geri bırakmıştır. AİHM Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiş, hapis, HAGB, gözaltı ve tutuklamanın caydırıcı etkisine dikkat çekmiş, 7.500 Euro manevi tazminat ödenmesine hükmetmiştir. Karar 28.02.2022’de kesinleşmiştir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2024/3695, K. 2024/8592, T. 11.06.2024 (KANUN YARARINA BOZMA, oybirliği)

Ağır ceza mahkemesi, sanığa HAGB konusunda kabul edip etmediği sorulmadığı gerekçesiyle itirazı kabul etmişti. Daire, müdafiin özel yetkili vekâletname ile rıza gösterdiğini belirterek itirazın reddi gerektiğini söylemiştir. Karar, sanığın kabulünü şart koşan eski düzenlemeye aittir; bu şart 16.07.2026 tarihli değişiklikle kaldırılmıştır.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/12787, K. 2025/4621, T. 11.03.2025 (BOZMA)

Sanığa daha önce HAGB verilmiş olması gerekçe gösterilerek yeni HAGB uygulanmamıştı. Daire, denetim süresi dolmuş bir HAGB’nin yeni HAGB’ye engel olmadığını belirterek gerekçeyi yetersiz bulmuştur.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2023/2908, K. 2024/3253, T. 13.03.2024 (KISMEN BOZMA, oybirliği)

Suça sürüklenen çocuk, polislerle tartışma sırasında söylediği sözler nedeniyle TCK m.299/1-2, 31/3 ve 62 uyarınca 7 ay 23 gün hapis cezasına çarptırılmıştır. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Hukuk Hizmetleri, şikâyet ve davaya katılma talebi olmadığını bildirmiştir. Bozma yalnızca çocuğun önceki hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmeye engel sayılması yönündedir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2022/12950, K. 2025/4223, T. 05.03.2025 (BOZMA)

Sanık 04.03.1998 doğumludur ve suç 12.01.2016’da, yani 17 yaşındayken işlenmiştir. TCK m.31/3 indirimi, zamanaşımı ve TCK m.43 artırımı değerlendirilmeden hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/9147, K. 2025/9524, T. 17.06.2025 (ONAMA, oy çokluğu)

Siyasetçi davalının TBMM Genel Kurulu’ndaki konuşması nedeniyle Cumhurbaşkanı 250.000 TL manevi tazminat istemiştir. İlk derece 15.000 TL’ye hükmetmiş, bölge adliye mahkemesi tutarı 30.000 TL’ye yükseltmiş ve karar bir karşı oyla onanmıştır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/12865, K. 2025/13878, T. 09.10.2025 (ONAMA, oybirliği)

YouTube canlı yayını ve Twitter paylaşımları nedeniyle Cumhurbaşkanı 250.000 TL istemiş, bölge adliye mahkemesi 40.000 TL manevi tazminata hükmetmiş ve karar onanmıştır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/5710, K. 2023/7238, T. 30.05.2023 (KARAR DÜZELTME KABULÜ)

Davalı hesabın ele geçirildiğini savunmuştur. Bilirkişi raporları ve cihaz incelemesi tweetlerin davalının hesabından atıldığını gösterdiğinden, önceki bozma kararı kaldırılmış ve onama kararı yeniden verilmiştir. Cumhurbaşkanına hakaret ve tehdit mahkûmiyetleri daha önce kesinleşmişti.

Sık Sorulan Sorular

Cumhurbaşkanına hakaret cezası kaç yıl, para cezası var mı?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu TCK m.299 uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir; seçimlik adli para cezası yoktur. Alenen işlenirse ceza altıda bir artırılır ve 1 yıl 2 aydan 4 yıl 8 aya çıkar. Takdiri indirim, kısa hapsin seçenek yaptırıma çevrilmesi veya HAGB sonucu hafifletebilir.
Cumhurbaşkanına hakaret suçunda tutuklama olur mu?
Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi, kaçma veya delilleri karartma gibi bir tutuklama nedeni ve ölçülülük birlikte aranır. Cumhurbaşkanına hakaret suçu tutuklama nedeni sayılan katalog suçlar arasında değildir; hâkim çoğunlukla yurt dışı çıkış yasağı veya imza gibi adli kontrol tedbirlerini tercih eder.
Cumhurbaşkanına hakaret şikâyete bağlı mı, Cumhurbaşkanı şikâyet etmezse ne olur?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu şikâyete bağlı değildir. Cumhuriyet savcısı ihbar, internet taraması veya haber üzerine kendiliğinden soruşturma yürütür. Cumhurbaşkanı veya vekili şikâyet ya da davaya katılmaktan vazgeçse bile dava düşmez; kovuşturma yalnızca Adalet Bakanı izni ile yapılabilir.
Adalet Bakanlığı kovuşturma izni nedir, verilmezse ne olur?
TCK m.299/3 uyarınca dava açılabilmesi Adalet Bakanının iznine bağlıdır. İzin verilmeden düzenlenen iddianame isabetsizdir; izin verilmesine yer olmadığına karar verilirse veya izin yalnızca bazı paylaşımları kapsıyorsa kapsam dışı fiiller yönünden dava düşer. İzin beklenirken zamanaşımı durur.
Cumhurbaşkanına hakaret davasında HAGB verilir mi?
Cumhurbaşkanına hakaret suçu davasında hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapisse, sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamışsa ve mahkeme yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varırsa HAGB verilebilir. Temmuz 2026 değişikliğiyle sanığın kabulü aranmaz. Beş yıllık denetim süresinde kasten suç işlenmezse dava düşer.
Retweet veya beğeni nedeniyle Cumhurbaşkanına hakaretten ceza alınır mı?
Hakaret içeren içeriği retweet veya paylaşma yoluyla kendi hesabında yaymak cumhurbaşkanına hakaret suçu oluşturabilir; içeriğin benimsenip benimsenmediği bağlama göre değerlendirilir. Yalnızca beğenmek ise paylaşım sanık tarafından ayrıca paylaşılmadıkça hakaretin unsurlarını oluşturmaz.
Yıllar önce atılmış bir tweet için Cumhurbaşkanına hakaret davası açılabilir mi?
Evet, cumhurbaşkanına hakaret suçunda dava zamanaşımı sekiz yıldır ve ifade alınması, iddianame veya mahkûmiyet gibi kesme nedenleriyle en çok on iki yıla uzar. Kovuşturma izni beklenirken süre durur. Paylaşımın silinmesi zamanaşımını etkilemez; zincirleme suçta süre son paylaşımdan başlar.
Hacklenen veya sahte hesaptan yapılan paylaşım nedeniyle Cumhurbaşkanına hakaretten ceza alınır mı?
Mahkûmiyet için paylaşımın sanığa ait hesaptan ve sanık tarafından yapıldığı şüpheden uzak delille kanıtlanmalıdır. Hesabın ele geçirildiği veya sahte olduğu savunması ileri sürülürse IP, giriş kayıtları, hesap açılış bilgileri ve cihaz incelemesi yapılmak zorundadır.
Cumhurbaşkanına hakaret sayılan kelimeler hangileridir?
Sövme ve küfür içeren sözler, cinsel küfürler, “yezid”, “ker”, “şerefsiz” gibi aşağılayıcı sıfatlar ve görevdeki Cumhurbaşkanına doğrudan yöneltilen “hırsız-katil” sloganları cumhurbaşkanına hakaret suçu sayılmıştır. “Cumhurbaşkanı olarak kabul etmiyorum”, icraat eleştirisi ve çoğu beddua ise cumhurbaşkanına hakaret suçu sayılmamıştır; bağlam sonucu belirler.
Cumhurbaşkanına hakaret nedeniyle ne kadar manevi tazminat ödenir?
Sabit bir tutar yoktur; paylaşımın yayılma alanı, tarafların konumu, tekrar ve paranın satın alma gücü gözetilir. Talepler yüz binlerce liraya ulaşsa da örnek kararlarda 15.000 TL ile 40.000 TL arasında tazminat hükmedilmiştir. Dava asliye hukuk mahkemesinde açılır ve ceza davasından bağımsızdır.
Av. Turgut EKREM – AEK Hukuk ve Danışmanlık

Hakkınızda Cumhurbaşkanına hakaret suçlamasıyla soruşturma mı başlatıldı, sosyal medya paylaşımınız nedeniyle ifadeye mi çağrıldınız? Paylaşımın ağır eleştiri mi hakaret mi sayılacağının, hesabın size ait olduğunun ispatının, kovuşturma izninin, HAGB ve tazminat seçeneklerinin birlikte değerlendirilmesi için Ümraniye ve İstanbul ceza avukatı olarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.

📞 Hemen Arayın: 0553 433 26 43💬 WhatsApp’tan Yazın

Yasal Uyarı: Bu makale, Cumhurbaşkanına hakaret suçu, sosyal medya paylaşımları, siyasi eleştiri sınırı, HAGB ve manevi tazminat konularını genel bilgilendirme amacıyla açıklar; somut olayın özelliklerine, delillere ve karar tarihlerine göre hukuki sonuçlar değişebilir. Mevzuat, uygulama ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden güncel ve kişiye özel hukuki danışmanlık için bir avukata başvurulması tavsiye edilir. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve bağlayıcı hukuki görüş niteliği taşımaz. — Av. Turgut Ekrem — turgutekrem.av.tr

Paylaş: 𝕏

Bu konuda hukuki destek mi gerekiyor?

Davanızın özelliklerini değerlendirmek için randevu talebinizi gönderin.

Randevu Al