Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca yalnızca kadın işçiye tanınan bir haktır: Medeni Kanun’a göre nikâhla evlenen kadın işçi, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini kendi isteğiyle sona erdirirse ve işyerinde en az bir yıl çalışmışsa kıdem tazminatı alır. Süre hak düşürücüdür; evlilikten önce yapılan istifa bu hakkı doğurmaz. Bu yazıda şartlar, istifa dilekçesi, ihbar süresi, başka işte çalışma, hamilelik ve doğum nedeniyle ayrılma ile ödenmeyen tazminat için izlenecek yol anlatılmaktadır.
Yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kısa bir özet için tercih ettiğiniz asistanı seçin; yazı yeni sekmede özetlenir.
Özet yapay zekâ tarafından üretilir, hatalı olabilir ve hukuki tavsiye yerine geçmez; ayrıntılar için yazının tamamına bakın.

Kadın İşçiler İçin Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Şartları
1 yıllık süre hangi evlilik tarihinden başlar?
Kısa cevap: Süre, düğün gününden değil, Medeni Kanun’a göre yapılan resmî nikâh tarihinden başlar. Kadın işçi, nikâhtan sonraki bir yıl içinde iş sözleşmesini evlilik gerekçesiyle feshederse kıdem tazminatı alır.
Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı, 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasında, kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini kendi arzusuyla sona erdirmesi hali olarak düzenlenmiştir. Bu madde 4857 sayılı Kanun’un 120. maddesi ile yürürlükte bırakıldığından hâlen uygulanır.
1475 sayılı Kanun m.14/1: “Feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hâllerinde, işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir.” (1475 sayılı Kanun’u görüntüle)
Evlilik, Medeni Kanun hükümlerine göre yapılan nikâhla gerçekleşir. Düğün, nişan ya da davetiye tarihi hesapta dikkate alınmaz; nikâh düğünden aylar önce yapılmışsa bir yıllık süre nikâh gününden işler. Süre hak düşürücü olduğundan uzatılamaz veya durdurulamaz. Fesih bildirimi nikâhtan önce yapılmışsa, işçi sonradan evlense bile hak doğmaz; çünkü fesih hakkı evlilik tarihinde doğar. Aşağıdaki tablo olası durumları gösterir.
| Durum | Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı |
|---|---|
| Nikâh 10.03.2026, istifa dilekçesi 20.03.2026 | Doğar; fesih nikâhtan sonra ve bir yıl içinde yapılmıştır |
| İstifa dilekçesi 01.03.2026, nikâh 10.03.2026 | Doğmaz; fesih nikâhtan önce yapılmıştır |
| İşçi nikâhtan önce işten ayrılıp sonra evlenmiştir | Doğmaz; ayrılış sırasında işçi evli değildir |
| Nikâh 10.03.2026, dilekçe 15.04.2027 | Doğmaz; bir yıllık hak düşürücü süre geçmiştir |
| İşveren işçiyi feshettikten sonra işçi evlenmiştir | Doğmaz; sözleşme zaten işveren tarafından sona erdirilmiştir |
Dikkat: İşyerine “evleneceğim, bu yüzden ayrılıyorum” diyerek verilen dilekçe, evlilik henüz gerçekleşmediği için evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkını doğurmaz. Dilekçe nikâhtan sonra verilmeli ve nikâh tarihi dilekçede yazılmalıdır.
1 yıl çalışmamış kadın işçi evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alabilir mi?
Kısa cevap: Hayır. Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı için işçinin aynı işverenin işyerinde en az bir yıl çalışmış olması gerekir; bir yıldan az çalışan kadın işçi evlilik gerekçesiyle ayrılsa da tazminat alamaz.
Kıdem tazminatının genel şartı, işçinin işyerindeki hizmetinin en az bir yıl sürmüş olmasıdır. Evlilik bu şartı ortadan kaldırmaz; yalnızca istifaya rağmen evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı doğmasını sağlar. İş sözleşmesi bir yılı doldurmadan sona eren kadın işçi, evlilik sebebiyle ayrılsa dahi evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alamaz. Bir yılın bir kısmının evlilik öncesinde, bir kısmının evlilik sonrasında geçmesi sorun yaratmaz; önemli olan toplam hizmet süresinin bir yılı doldurmasıdır.
Aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilir. Emeklilik şartlarını tamamlayarak istifa halinde ise ayrı kurallar uygulanır; bunun için 3600 gün kıdem tazminatı yazımıza bakabilirsiniz. Tazminatın tutarı ise her tam hizmet yılı için 30 günlük ücret üzerinden hesaplanır; bir yıldan artan süreler aynı oranda ödenir.
Erkek işçi evlilik gerekçesiyle evlilik nedeniyle kıdem tazminatı isteyebilir mi?
Kısa cevap: Hayır. Kanun evlilik sebebiyle fesih hakkını yalnızca kadın işçiye tanır; evlenen erkek işçi istifa ederse evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alamaz. Bu fark, kadının aile birliği içindeki yükümlülükleri gözetilerek kanunda öngörülmüştür.
1475 sayılı Kanun’un metni “kadının evlendiği tarihten itibaren” ifadesini kullanır. Erkek işçi bakımından evlilik, kanundaki kıdem tazminatı hallerinden (muvazzaf askerlik, yaşlılık aylığı, işverenin haksız feshi, haklı nedenle fesih gibi) biri değildir. Bu nedenle evlilik gerekçesiyle ayrılan erkek işçiye işveren isterse kendi iradesiyle tazminat ödeyebilir; ancak bu bir hak değildir ve işçi dava yoluyla bunu isteyemez. Eşitlik ilkesi bakımından bu ayrım tartışılmış, buna rağmen kadının evlilikle birlikte aile içinde üstlendiği görevler gözetilerek kural uygulanmaya devam etmiştir.
Erkek işçinin sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinde veya işyeri uygulamasında evlilikte tazminat öngörülmüşse, bu hüküm işçi lehine geçerlidir ve işçi sözleşmeye dayanarak evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkını talep edebilir.
İmam nikâhı veya ikinci evlilikte evlilik nedeniyle kıdem tazminatı doğar mı?
Kısa cevap: Yalnızca resmî nikâh evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı doğurur; imam nikâhı yeterli değildir. İkinci evlilik, kanun metninde sınırlandırılmadığından, iş sözleşmesi devam ederken yapılırsa ve diğer şartlar varsa aynı hakkı doğurur.
Kadın işçinin bu haktan yararlanması, Medeni Kanun hükümlerine göre yapılmış bir nikâha bağlıdır. Yalnızca dinî nikâhla yaşayan kadın işçi evlilik tarihi göstererek feshedemez; çünkü hukuken evlilik gerçekleşmemiştir. Resmî nikâhtan sonra ise bir yıllık süre işlemeye başlar.
İkinci evlilik bakımından kanun metni “evlendiği tarihten itibaren” ifadesini kullanır ve ilk evlilik şartı aramaz. Ancak kıdem tazminatı aynı hizmet süresi için yalnızca bir kez ödendiğinden, daha önce evlilik gerekçesiyle tazminat almış bir işçi aynı süre için ikinci kez tazminat isteyemez. Bu nedenle ikinci evlilikte evlilik nedeniyle kıdem tazminatı yalnızca yeni hizmet dönemi için gündeme gelir. Evlendikten sonra işe girmiş bir kadın işçinin, işe girdiği tarihte zaten evli olması halinde, aynı evlilik nedeniyle fesih hakkı bulunmadığı kabul edilir; hak, sözleşme devam ederken evlenen işçiye aittir.
Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Aldıktan Sonra Başka İşte Çalışmak Sorun Olur mu?
Ertesi gün başka işe başlamak hakkın kötüye kullanımı sayılır mı?
Kısa cevap: Hayır. Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı doğmuşsa, işçinin ayrıldıktan hemen sonra başka işyerinde çalışmaya başlaması tek başına hakkın kötüye kullanılması sayılmaz; çünkü kanunun amacı işçinin çalışma hayatını bitirmesi değildir.
Kanun, evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkını kadın işçinin çalışmayı bırakması şartına bağlamamıştır. Evlendikten sonra bir yıl içinde sözleşmeyi sona erdiren işçi, tazminat hakkını kazanmıştır; yeni bir işte çalışmak Anayasa’nın güvence altına aldığı çalışma hakkının kullanılmasıdır. Yeni işyerinin iş düzeni, çalışma saati veya konumu evlilik ve aile hayatına daha uygun olabilir; bu değerlendirmeyi yapma yetkisi işçiye aittir.
Aynı sonuç, ayrıldıktan sonra aynı şehirde yaşamaya devam eden ve birkaç gün içinde başka bir işverenle çalışmaya başlayan işçi için de geçerlidir. Ayrılış ile yeni işe giriş arasındaki sürenin kısalığı, evlilik gerekçesini gerçek dışı kılmaz.
| Durum | Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkına etkisi |
|---|---|
| Nikâhtan sonra bir yıl içinde ayrılıp ertesi gün başka işe girmek | Hak etkilenmez; yeni işe girmek tek başına kötüniyet sayılmaz |
| Nikâhtan sonra ayrılıp günler içinde başka şehirde çalışmak | Hak etkilenmez |
| Evlilik gerekçesi gerçek olmadan, başka bir amaçla dilekçe vermek | Hakkın kötüye kullanımı tartışılabilir |
| Nikâhtan önce ayrılıp sonra evlenmek | Hak doğmaz; sorun başka işe girişten değil, fesih tarihinden kaynaklanır |
Dikkat: Evlilik gerekçesinin gerçek olmadığı, ayrılışın başka bir amaca hizmet ettiği ispatlanırsa hakkın kötüye kullanılması gündeme gelebilir. Bu nedenle dilekçedeki evlilik beyanı nikâh belgesiyle uyumlu olmalıdır.
İşveren, başka işe girdi diye tazminatı geri isteyebilir mi?
Kısa cevap: Genellikle hayır. Ödenen evlilik nedeniyle kıdem tazminatının, işçinin kısa süre sonra başka işe girmesi gerekçesiyle iadesi istenemez; hak doğmuşsa iade talebinin dayanağı yoktur.
İşveren bazen, işçinin evlilik gerekçesiyle ayrılıp kısa sürede başka bir şirkette çalışmaya başladığını, bu nedenle ayrılışın evliliğe değil yeni işe dayandığını ve tazminatın faiziyle iade edilmesi gerektiğini ileri sürer. Bu iddia, tazminatın hukuki sebebini ortadan kaldırmaya yönelir.
Ödeme anında şartlar gerçekleşmişse, yani işçi çalışırken evlenmiş, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde ayrılmış ve işyerinde en az bir yıl çalışmışsa, evlilik nedeniyle kıdem tazminatı borca dayanır ve iade doğmaz. Yeni işe girmek hakkın doğumunu değiştirmez. İşverenin ödediği tutarı sonradan istemesi, ancak şartların gerçekte oluşmadığının ispatıyla mümkündür; örneğin fesih nikâh tarihinden önce yapılmışsa tazminatın hukuki sebebi baştan bulunmamaktadır.
İade davasına karşı işçi, nikâh belgesini, dilekçesini ve işyerindeki hizmet süresini gösteren kayıtları saklamalıdır; bu belgeler hakkın şartlarının ödeme tarihinde gerçekleştiğini gösterir.
Evlilik nedeniyle istifa eden kadın işçi işsizlik maaşı alabilir mi?
Kısa cevap: Hayır. Evlilik nedeniyle fesih kıdem tazminatı hakkı doğursa da işçinin kendi isteğiyle yapılan bir fesihtir; işsizlik ödeneği ise hizmet akdi kendi istek ve kusuru dışında sona erenlere bağlanır.
Kıdem tazminatına hak kazandıran her ayrılış işsizlik ödeneği doğurmaz. 4447 sayılı Kanun’a göre ödenek, iş sözleşmesi işçinin istek ve kusuru dışında sona erdiğinde bağlanır; evlilik gerekçesiyle istifa bu kapsamda değildir. Ödenek alabilen ve alamayan ayrılış hallerini ve SGK çıkış kodlarını işsizlik maaşı 2026 yazımızda tablo halinde gösterdik.
Hamilelik, Doğum ve Çocuk Bakımı Nedeniyle İstifa
Hamilelik veya çocuk bakımı için istifa eden kadın işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kısa cevap: Hayır. Hamilelik, doğum veya çocuk bakımı gerekçesiyle kendi isteğiyle ayrılan kadın işçiye kıdem tazminatı ödenmez; bu sebepler 1475 sayılı Kanun m.14’te sayılmamıştır ve kendiliğinden haklı fesih nedeni de değildir.
Kıdem tazminatı yalnızca kanunda sayılan hallerde doğar. Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı bu hallerden biridir; hamilelik, doğum ve çocuk bakımı ise değildir. Bu nedenle bu sebeplerle yapılan istifada evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Dilekçesinde “hamileyim”, “çocuğuma bakacağım” ya da “eşim çalışmamı istemiyor” diyerek ayrılan işçi, evlilik tarihinden başlayan bir yıllık süre içinde olsa bile bu gerekçelerle tazminat alamaz. Aynı kişi aynı sırada evlilik gerekçesini de ileri sürüyorsa, ayrılışın gerçek nedeni dilekçe ve diğer belgelerden değerlendirilir.
Sorunlu bir hamilelik nedeniyle işi kendisi bırakan işçinin o dönemdeki hizmeti, kendi isteğiyle sona erdiği için, sonradan yeniden işe girdiğinde kıdeme eklenmeyebilir. İşverenin feshi halinde ise hamilelik kıdem tazminatı hakkını etkilemez; hak işveren feshinin sonucudur.
Tazminat yerine işi korumak isteyen işçi için kanun başka yollar sunar. 4857 sayılı Kanun m.74 analık izni ve ücretsiz izin haklarını düzenler.
| İzin | Süre ve şart |
|---|---|
| Analık izni | Doğumdan önce 8, sonra 16 hafta; toplam 24 hafta; çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir |
| Ücretsiz izin | İsteğe bağlı olarak 24 haftalık sürenin (çoğul gebelikte 26 haftanın) bitiminden sonra 6 aya kadar |
| Çocuk bakımı için yarım zamanlı ücretsiz izin | Analık izninden sonra, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar; birinci doğumda 60, ikinci doğumda 120, sonraki doğumlarda 180 gün; çoğul doğumda bu sürelere 30 gün eklenir; engelli çocukta 360 gün |
| Periyodik kontrol | Hamilelik süresince ücretli izin |
| Hafif iş | Hekim raporuyla sağlığa uygun daha hafif işe geçiş; ücret düşürülmez |
| Süt izni | Bir yaşından küçük çocuk için günde toplam bir buçuk saat |
Dikkat: Ücretsiz izin süresince iş sözleşmesi sona ermez; işçi işine dönme güvencesini korur. Önce istifa edip ardından başka bir izin yolu aramak, bu güvenceyi ve olası kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırır.
Riskli hamilelikte 24/I sağlık sebebiyle haklı fesih yapılabilir mi?
Kısa cevap: Yalnızca işin yapılması işçinin sağlığı için tehlikeli hale gelmişse ve bu durum sağlık kurulu raporuyla gösterilirse. Salt hamilelik ya da tek hekim raporu, 4857 sayılı Kanun m.24/I kapsamında haklı fesih için yetmez.
4857 sayılı Kanun m.24/I sağlık sebeplerini haklı fesih nedeni sayar. Hamile işçi bakımından önemli olan ilk bent, işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığının tehlikeye girmesidir.
4857 sayılı Kanun m.24/I-a: “İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa.” (4857 sayılı Kanun’u görüntüle)
Hamilelik tek başına hastalık değildir; hamilelikte işin yapılmasının anne veya bebek sağlığını tehlikeye soktuğu, hekimce belirlenmelidir. Uygulamada sağlık kurulu raporu ya da yetkili sağlık kuruluşunun heyet raporu aranır; tek hekimin raporu yeterli kabul edilmez. İşin tehlikeli olduğu kanıtlanırsa işçi, iş sözleşmesini süresinden önce ve bildirim süresi beklemeden feshedebilir; bu halde kıdem tazminatına hak kazanır.
Sağlık sebebiyle fesih için çoğu zaman önce işverene başvurmak yararlıdır: hekim raporuyla hafif işe geçiş talep edilir, işveren bunu karşılayamazsa fesih gerekçesi güçlenir. Hamilelik için ayrıca özel bir fesih sebebi düzenlenmediğinden bu yol riskli kabul edilmeli, rapor alınmadan istifa edilmemeli ve fesihten önce avukata danışılmalıdır.
Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı: Dilekçe, İhbar Süresi ve Dava
Evlilik nedeniyle istifa dilekçesi nasıl yazılmalı?
Kısa cevap: Dilekçe nikâhtan sonra verilmeli; nikâh tarihini, 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca evlilik sebebiyle fesih beyanını ve kıdem tazminatı talebini içermeli, evlenme belgesi eklenmelidir.
Kanun, evlilik nedeniyle kıdem tazminatı dilekçesi için kalıp öngörmez; ancak feshin evlilik sebebine dayandığı dilekçeden anlaşılmalıdır. Gerekçe yazılmayan istifa, evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; fakat işverenin “başka bir sebeple ayrıldı” savunmasına zemin hazırlar. Dilekçenin tarihi, nikâh tarihinden sonra olmalıdır. Aşağıdaki tablo dilekçenin bölümlerini gösterir.
| Dilekçe bölümü | İçeriği |
|---|---|
| Muhatap ve tarih | İşveren unvanı, işyeri, dilekçe tarihi ve işçinin ayrılış tarihi |
| Hukuki dayanak | 1475 sayılı Kanun m.14/1 (kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla sona erdirmesi) |
| Beyan | .. tarihinde resmî nikâhla evlendiğim, evlilik sebebiyle iş sözleşmesini feshettiğim |
| Ek belgeler | Evlenme belgesi (evlenme cüzdanı) veya e-Devlet’ten alınan evlilik kaydı ve nüfus kayıt örneği |
| Talep | Kıdem tazminatının ayrılış tarihinde ödenmesi; diğer yasal hakların saklı olduğu |
| Teslim şekli | İmza karşılığı nüsha, noter ihtarnamesi veya iadeli taahhütlü posta; teslim tarihi belgelenmeli |
Evlilik nedeniyle ayrılırken ihbar süresine uymak gerekir mi?
Kısa cevap: Hayır. Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı için yapılan fesihte işçi ihbar süresini beklemek zorunda değildir ve ihbar tazminatı ödemez; işverenin de ihbar tazminatı isteme hakkı yoktur. Yine de devir teslim için kısa bir süre belirlemek yararlıdır.
4857 sayılı Kanun m.17 uyarınca belirsiz süreli sözleşmelerde bildirim süreleri, hizmet süresine göre 2, 4, 6 ve 8 haftadır ve bu sürelere uymayan taraf bildirim süresi ücreti kadar tazminat öder. Ancak 1475 sayılı Kanun m.14 kapsamındaki emeklilik, askerlik, evlilik gibi sebeplerle yapılan fesihlerde işçi ihbar tazminatı ödemez; işveren de bunu isteyemez.
İşverenin feshi kabul etmesi gerekmez. İşçi, dilekçesinde ayrılış tarihini kendisi belirler; işverenin devir teslim için istediği süre ise işçinin kabulüne bağlıdır. Çalışılan süreye ait ücret, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve diğer alacaklar ise kıdem tazminatından ayrı olarak ödenir.
Dikkat: İşçi dilekçeyi nikâhtan önce verip ihbar süresini nikâhın gerçekleşeceği tarihe kadar uzatmışsa, fesih bildirimi nikâhtan önce yapıldığı için hak doğmayabilir. Dilekçe bu nedenle nikâhtan sonra verilmelidir.
İşveren evlilik tazminatını ödemezse ne yapılır?
Kısa cevap: Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı ödenmezse önce arabulucuya başvurulur; anlaşma olmazsa son tutanakla iş mahkemesinde dava açılır. Zamanaşımı beş yıldır ve ödenmeyen tutara mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir. Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alacağı da bu kapsamdadır. İş sözleşmesindeki tahkim şartının bu yolu kapatmadığını iş sözleşmesinde tahkim şartı yazımızda, arabuluculuk ve dava aşamasındaki avukatlık ücretlerini avukatlık asgari ücret tarifesi 2026-2027 yazımızda anlattık.
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| Başvuru | İşverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yazılı başvuru yapılır |
| Süre | Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hallerde süre en fazla bir hafta uzar |
| Sonuç | Anlaşma olursa tutanak düzenlenir; olmazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir |
| Dava | Son tutanakla iş mahkemesinde kıdem tazminatı ve en yüksek mevduat faizi için dava açılır |
Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alacağının zamanaşımı süresi, 4857 sayılı Kanun Ek m.3 uyarınca beş yıldır.
4857 sayılı Kanun Ek m.3: “İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun, yıllık izin ücreti ve aşağıda belirtilen tazminatların zamanaşımı süresi beş yıldır. a) Kıdem tazminatı.” (4857 sayılı Kanun’u görüntüle)
Bu düzenleme 25.10.2017’de yayımlanmıştır; daha önce sona eren sözleşmelerde on yıllık süre uygulanır. Süre fesih tarihinden işler; güvenli yol, arabuluculuk başvurusunu ve davayı beş yıl dolmadan tamamlamaktır. İşçi dava sonunda gecikme süresi için mevduata uygulanan en yüksek faizi de alır.
1475 sayılı Kanun m.14: “Kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi sebebiyle açılacak davanın sonunda hakim gecikme süresi için, ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder.” (1475 sayılı Kanun’u görüntüle)
İşveren ödemeyi taksitle yapmayı önerirse, yazılı protokol yapılmalı ve faiz hakkı saklı tutulmalıdır. Türk Borçlar Kanunu m.420 uyarınca ibra yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra yapılmalı, alacağın türü ve miktarı açıkça gösterilmeli ve ödeme noksansız olarak banka aracılığıyla yapılmalıdır; aksi halde ibra kesin hükümsüzdür. Gerçek tutarı içermeyen ibra ise ödenen miktar için makbuz hükmündedir.
Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı İçin Yapılması Gerekenler
Aşağıdaki tablo, evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkını kullanmak isteyen kadın işçinin nikâhtan tahsile kadar izleyebileceği adımları gösterir. İlk üç adım hakkın kaybedilmemesi için en kritik olanlardır.
| Adım | Ne yapılır | Süre ve merci |
|---|---|---|
| 1. Nikâhı gerçekleştirin | Medeni Kanun’a göre resmî nikâh yapılır; evlenme belgesi veya e-Devlet evlilik kaydı alınır | Fesihten önce |
| 2. Şartları kontrol edin | İşyerinde en az 1 yıllık hizmet ve iş sözleşmesinin nikâh tarihinde devam ettiği kontrol edilir | Hemen |
| 3. Süreyi hesaplayın | Nikâh tarihinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü sürenin bitiş günü not edilir | Nikâh gününden itibaren |
| 4. Dilekçeyi hazırlayın | Nikâh tarihi, evlilik sebebiyle fesih beyanı ve tazminat talebi yazılır, evlilik belgesi eklenir | Nikâhtan sonra |
| 5. İşverene teslim edin | Dilekçe noter, iadeli taahhütlü posta veya imzalı nüsha ile teslim edilir | Bir yıl dolmadan |
| 6. Ödemeyi takip edin | Tazminat banka yoluyla ödenir; ibraname imzalanmaz, taksit varsa yazılı protokol yapılır | Ödeme tarihinde |
| 7. Arabulucuya başvurun | Ödeme yapılmazsa işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulur | Fesihten sonra 5 yıl içinde |
| 8. Dava açın | Anlaşma olmazsa son tutanak eklenerek iş mahkemesinde kıdem tazminatı ve en yüksek mevduat faizi için dava açılır | Beş yıllık zamanaşımı dolmadan |
Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı davasında dilekçeye eklenecek belgeler, hakkın doğduğunu ve işverene bildirildiğini ispat eder. Aşağıdaki tablo bu belgeleri ve işlevlerini gösterir.
| Belge | İşlevi |
|---|---|
| Evlenme belgesi veya evlilik kaydı | Resmî nikâh tarihini gösterir ve bir yıllık sürenin başlangıcını belirler |
| İstifa dilekçesi ve teslim belgesi | Feshin evlilik sebebine dayandığını ve işverene bildirildiği tarihi ispatlar |
| Hizmet dökümü ve bordrolar | İşyerinde en az bir yıl çalışıldığını ve ücret düzeyini gösterir |
| Banka kayıtları | Giydirilmiş ücret ile varsa kısmi ödemeleri ispatlar |
| Arabuluculuk son tutanağı | Dava şartının yerine getirildiğini gösterir |
Emsal Kararlar
Aşağıdaki kartlarda evlilik nedeniyle kıdem tazminatı, nikâh tarihinin hesabı, evlilikten önce yapılan fesih, erkek işçi, başka işte çalışma ve iade talebi, hamilelik ve çocuk bakımı konularında Anayasa Mahkemesi, Hukuk Genel Kurulu ile 9. ve 22. Hukuk Dairesi kararlarının künyeleri, olayın özeti ve sonucu yer almaktadır. Kararlar farklı tarihlerde verilmiştir; kıdem tazminatının şartlarını değerlendirirken kanun metni esas alınmalıdır. Karar adlarına tıklayarak ilgili karta gidebilirsiniz.
| Karar | İlgili konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay HGK, E. 2016/1871, K. 2020/822 | Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı için nikâhtan sonra bir yıl içinde fesih; dava zamanaşımı ve hakkın kötüye kullanımı | Bozuldu |
| Yargıtay 9. HD, E. 2011/20789, K. 2013/19362 | Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı ve evlilik gerçekleşmeden verilen istifa dilekçesi | Bozuldu |
| Yargıtay 9. HD, E. 2012/26431, K. 2014/27565 | Evlilik işlemlerini yapabilmek için nikâhtan önce istifa | Bozuldu |
| Yargıtay 9. HD, E. 2011/27480, K. 2013/23443 | Resmî nikâh tarihi ile düğün tarihi farkı | Bozuldu |
| Yargıtay 22. HD, E. 2013/36268, K. 2014/723 | Erkek işçinin evlilik nedeniyle kıdem tazminatı talebi | Bozuldu |
| Anayasa Mahkemesi, E. 2006/156, K. 2008/125 | Evlilik fesih hakkının yalnızca kadına tanınması ve eşitlik ilkesi | İtiraz reddedildi |
| Yargıtay 9. HD, E. 2013/12235, K. 2013/31565 | İşverenin evlilik nedeniyle kıdem tazminatı iadesi davası | Bozuldu |
| Yargıtay 22. HD, E. 2016/31938, K. 2020/3538 | Ertesi gün başka işverenle çalışmaya başlama | Bozuldu |
| Yargıtay 9. HD, E. 2011/36900, K. 2013/27214 | Hamilelik gerekçesiyle istifa | Bozuldu |
| Yargıtay 22. HD, E. 2017/19786, K. 2019/2369 | Çocuk bakımı ve aile birliği gerekçesiyle istifa | Bozuldu |
| Yargıtay 9. HD, E. 2016/25585, K. 2020/10638 | Riskli hamilelik nedeniyle işi bırakma dönemi ve kıdem süresi | Bozuldu |
Nikâh Tarihi ve Evlilikten Önce Yapılan Fesih
Davacı kadın işçi 17.08.2003’te evlenmiş, 19.04.2004 tarihli bildirimle 30.04.2004’te işten ayrılmış ve davayı 26.11.2013’te açmıştır. İlk derece mahkemesi, dilekçedeki gerekçenin eşiyle aynı işyerinde çalışmak olduğunu belirterek evlilik nedeniyle fesih bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, direnme kararı vermiştir. Genel Kurul, evlilik tarihinden sonraki bir yıl içinde yapılan feshin 1475 sayılı Kanun m.14 hakkını kullandığını, davanın zamanaşımı süresi içinde açıldığını ve hakkın kötüye kullanılmadığını belirterek direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur. Kararda ayrıca, hakkın Medeni Kanun’a göre yapılan nikâha bağlı olduğu, bir yıllık sürenin hak düşürücü olduğu, işyerinde en az bir yıl çalışılması gerektiği ve evlilikten önce yapılan feshin hak doğurmadığı ifade edilmiştir.
Davacı işçi, 11.06.2009 tarihli dilekçesinde “14.08.2009 itibariyle evlilik nedeniyle ayrılmak durumdayım” diyerek işyerinden ayrılmıştır. Evlilik gerçekleşmeden ve resmî evlilik işlemi yapılmadan iş sözleşmesi sona erdirildiğinden, yerel mahkemenin kıdem ve ihbar tazminatı taleplerini kabul etmesi hatalı bulunmuştur. Daire, bu taleplerin reddi gerektiğini belirterek kararı oybirliğiyle bozmuştur.
Davacı, 04.07.2009 tarihli el yazılı dilekçesiyle evlilik işlemlerini yapabilmek için istifa ettiğini bildirmiş, evlilik ise 11.07.2009’da gerçekleşmiştir. Daire, evlilikten önce yapılan istifanın haklı fesih sayılamayacağını, kıdem tazminatı talebinin reddi gerekirken kabul edilmesinin isabetsiz olduğunu belirterek kararı oybirliğiyle bozmuştur. Aynı kararda hafta tatili alacağı yönünden ayrı bir bozma sebebi de bulunmaktadır.
Resmî nikâh 25.02.2010’da yapılmış, iş sözleşmesi 01.03.2010’da sona ermiştir. İlk derece mahkemesi, davetiyenin 19.06.2010 tarihli olması nedeniyle düğünün sonra yapıldığını ve işyerinde yaşanan kavga sebebiyle işin terk edildiğini belirterek davayı reddetmiştir. Daire, resmî evlilikten itibaren bir yıl içinde fesih yapıldığını, hakkın kullanıldığını belirterek reddi hatalı bulmuş, kararı oybirliğiyle bozmuştur. Kararda feshin işverence kabul edilmesinin ve ihbar önelinin tanınmasının gerekmediği de vurgulanmıştır; aynı karar fazla mesai ve bayram alacakları yönünden de bozulmuştur.
Erkek İşçi ve Eşitlik İlkesi
Erkek işçi evlilik sebebiyle işten ayrılmış ve kıdem tazminatı istemiştir. Daire, evlilik sebebiyle işten ayrılan erkek işçilere kıdem tazminatı ödeneceğine dair normatif bir düzenleme bulunmadığını belirterek, talebin reddi gerekirken kabulünün hatalı olduğu gerekçesiyle kararı bozmuştur.
İzmir 6. İş Mahkemesi, 1475 sayılı Kanun m.14/1’deki “kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi” ibaresinin Anayasa m.10’daki eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddiasıyla itiraz yoluna başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi, Anayasa’nın 10., 41. ve 50. maddeleri ile aile birliği ve kadının korunması ilkelerini gözeterek kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine oyçokluğuyla karar vermiştir; iki üye karşıoy kullanmıştır. Karar 26.11.2008 tarihli Resmî Gazete’de (sayı 27066) yayımlanmıştır.
Başka İşte Çalışma ve Tazminatın İadesi
İşveren, 07.08.2007’de çalışmaya başlayan işçinin 19.07.2009’da evlenip 31.07.2009’da ayrıldığını, 4.508,71 TL kıdem tazminatı aldığını ve 10.08.2009’da başka bir şirkette işe girdiğini belirterek tazminatın faiziyle iadesini istemiştir. İlk derece mahkemesi, fesih sebebinin yeni işe başlama olduğu ve Medeni Kanun m.2’ye aykırılık bulunduğu gerekçesiyle iadeye hükmetmiştir. Daire, evlilikten sonra bir yıl içinde ayrılan işçinin kıdem tazminatı hakkının doğduğunu, başka işyerinde çalışmanın Anayasa’daki çalışma hakkı kapsamında olduğunu, yeni işteki düzenin evlilik ve aile yaşamına daha uygun olup olmadığını değerlendirme yetkisinin işçiye ait bulunduğunu ve yalnızca hemen başka işte çalışmanın hakkın kötüye kullanılması sayılamayacağını belirterek kararı oybirliğiyle bozmuştur.
İşçi, 12.09.2013’te iş sözleşmesini evlilik sebebiyle sona erdirmiş, ertesi gün 13.09.2013’te başka bir işverenin yanında çalışmaya başlamıştır. Daire, ertesi gün başka işverene girmenin hakkın kötüye kullanılması olmadığını, kanun koyucunun amacının işçinin çalışma yaşamını aktif olarak sonlandırması olmadığını belirterek kıdem tazminatının hesaplanması gerektiğine hükmetmiş ve kararı bozmuştur.
Hamilelik ve Çocuk Bakımı Nedeniyle İstifa
Davacı, istifa dilekçesinde hamilelik nedeniyle ayrılmak istediğini bildirmiştir. Zorla istifa ettirildiği iddiası ispatlanamamıştır. Daire, hamilelik nedeniyle ayrılmanın işçi bakımından haklı fesih sebebi sayılamayacağını, kıdem tazminatı talebinin reddi gerekirken kabulünün hatalı olduğunu belirterek kararı oybirliğiyle bozmuştur.
Davacı, bankada 2004’ten 05.03.2012’ye kadar çalışmış; istifa dilekçesinde çocuğunun olmasını, eşinin çalışmasını istememesini ve aile birlikteliğinin sağlanmasını gerekçe göstermiştir. Dava dilekçesinde ise sağlık ve doğum nedenlerini ileri sürmüştür. Daire, bu gerekçelerin haklı fesih nedeni sayılamayacağını belirterek kıdem tazminatı talebinin reddi gerekirken kabul edilmesini hatalı bulmuş ve kararı oybirliğiyle bozmuştur.
Davacı iki dönem çalışmıştır. İlk dönemde (1 yıl 3 ay 8 gün) sorunlu hamilelik nedeniyle işi kendisi bırakmıştır. Daire, işçinin kendi isteğiyle ayrıldığı bu dönemin kıdem süresinden dışlanması, işverenin feshiyle sona eren ikinci dönemin ise kıdem tazminatına esas alınması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Karar, yıllık izin ücreti yönünden de bozulmuştur.
Sık Sorulan Sorular

Evlilik nedeniyle istifa ettiniz ve işvereniniz kıdem tazminatınızı ödemiyor mu, dilekçe ve dava sürecinde hukuki destek mi arıyorsunuz? İş hukuku, arabuluculuk ve kıdem tazminatı davası süreçlerinizde Ümraniye ve İstanbul’da avukat olarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Bu makale, evlilik sebebiyle istifa eden kadın işçinin kıdem tazminatı hakkını ve ilgili mevzuatı genel bilgilendirme amacıyla özetler; hakkın doğması, nikâh tarihine, hizmet süresine, feshin zamanına ve dilekçenin içeriğine göre değişebilir. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebileceğinden güncel ve kişiye özel hukuki danışmanlık için bir avukata başvurulması tavsiye edilir. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve bağlayıcı hukuki görüş niteliği taşımaz. — Av. Turgut Ekrem — turgutekrem.av.tr