F tipi cezaevi, 5275 sayılı Kanun m.9’daki yüksek güvenlikli kapalı kurum rejimiyle işletilen, bir ve üç kişilik odalardan oluşan “F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu”dur. Kanunda “F” harfi geçmez; kuruma kimin gönderileceğini suçun adı değil, cezanın türü ve kişinin tehlikeli sayılıp sayılmadığı belirler. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri, örgüt faaliyeti kapsamında insanlığa karşı suç, kasten öldürme, uyuşturucu imal ve ticareti, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlardan mahkûm olanlar ile idare ve gözlem kurulu kararı ve Bakanlık onayıyla tehlikeli bulunanlar F tipi cezaevine gönderilir. F tipi cezaevi yalnızca terör suçlularının yattığı kurum değildir; sevk işlemine on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir.
F Tipi Cezaevi Nedir?
F Tipi Cezaevi Ne Demek, Harf Neyi İfade Eder?
Kısa cevap: F tipi cezaevi, Adalet Bakanlığının “F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu” adıyla işlettiği kurum tipidir; harf bir kanun kavramı değil, kurumun yapı tipini gösteren idari adlandırmadır.
5275 sayılı Kanun ceza infaz kurumlarını türlerine göre sayar: kapalı, yüksek güvenlikli kapalı, kadın kapalı, çocuk eğitimevi, gençlik kapalı ve açık kurumlar gibi. F, S, Y, T, L ve E harfleri bu sayımda yer almaz. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.5, hapis cezalarının Kanunun 8 ila 15. maddelerinde türleri sayılan kurumlarda infaz edileceğini, kurumların hangi tür olarak kullanılacağının ise ihtiyaca göre Bakanlıkça belirleneceğini söyler. Harfli adlar bu yetki çerçevesinde kullanılan idari adlardır ve kurumun yapı tipini, oda düzenini ve güvenlik donanımını anlatır.
F tipi cezaevi, Türkiye’de harfle anılan yüksek güvenlikli kurumların ilk kuşağıdır ve 2000’li yılların başından itibaren işletilmektedir. Kurumun adı bulunduğu yerle birlikte anılır: Sincan 1 No’lu veya 2 No’lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu gibi. Sonradan açılan S, Y ve yüksek güvenlikli kurumlar da F tipi cezaevine benzer bir oda düzenine sahip olduğundan insan hakları kuruluşları bunları F tipinin devamı olarak değerlendirir.
F Tipi Cezaevinin Oda Düzeni ve Fiziki Yapısı
Kısa cevap: F tipi cezaevi, tek kişilik ve üç kişilik odalardan oluşur; Adalet Bakanlığının Sincan’daki kurumlar için verdiği bilgilere göre üç kişilik oda alt ve üst katıyla toplam 50 m², tek kişilik oda ise yaklaşık 8-9 m² büyüklüğündedir.
Adalet Bakanlığının Sincan F tipi kurumlarına ilişkin bilgilerine göre üç kişilik odalar iki katlı (dubleks) yapıdadır: alt kat 25 m², üst kat 25 m² olmak üzere toplam 50 m² kullanım alanı vardır, odanın 50 m² büyüklüğünde bir havalandırma bahçesi bulunur ve alt ve üst katta ikişer pencere yer alır. Tek kişilik odalar ise yaklaşık 8,3 ile 8,7 m² kullanım alanına, banyo ve tuvalete, yaklaşık 1,2 m² pencereye ve 25 ile 28 m² arasında değişen kendi havalandırma bahçesine sahiptir.
Bu ölçüler Sincan’daki kurumlara aittir ve diğer F tipi kurumlarda farklılaşabilir. Odalarda masa, sandalye, dolap, yatak, lavabo ve su ısıtıcısı gibi temel eşyalar, acil durum butonu ve sıcak su bulunur. Oda kapıları sürekli kapalı tutulur ve hükümlüler Kanunun öngördüğü hâller dışında birbiriyle temas edemez.
Dikkat: F tipi cezaevlerinin sayısı, kapasitesi ve doluluğu zaman içinde değişir. Güncel kurum listesi ve kapasite bilgisi için Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne başvurulabilir.
F Tipi Cezaevi Yüksek Güvenlikli Kurum mudur?
Kısa cevap: Evet. F tipi cezaevi, bir ve üç kişilik odaları, sürekli kapalı kapıları ve sıkı güvenlik rejimiyle 5275 sayılı Kanun m.9/1’deki yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumu tanımına karşılık gelir.
5275 sayılı Kanun m.9/1: “Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasların geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilik odalarda barındırıldıkları tesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
Kanunun bu tanımı F tipi kurumların yapısını tarif eder: iç ve dış güvenlik görevlileri, teknik ve elektronik engeller, kapalı tutulan oda kapıları ve bir ya da üç kişilik odalar. İstanbul Barosu ve insan hakları kuruluşları S ve Y tipleri ile yüksek güvenlikli kurumları F tipinin devamı sayarak aynı grupta ele alır; Baro raporu Türkiye’de 7 S tipi, 13 Y tipi ve 23 yüksek güvenlikli kurum bulunduğunu belirtir.
Kanun m.9/4, bu kurumların ihtiyacı karşılamaması hâlinde diğer kapalı kurumların yüksek güvenlikli bölümlerinin kullanılacağını söyler. Dolayısıyla F tipi cezaevinde bulunmak, hükümlünün bu sıkı güvenlik rejimine tabi tutulması anlamına gelir.
F Tipi Cezaevi Hangi Suçları Kapsar?
F Tipi Cezaevine Kimler Gönderilir?
Kısa cevap: Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri, örgüt kapsamında sayılan suç gruplarından mahkûm olanlar ve eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli bulunanlar F tipi gibi yüksek güvenlikli kurumlara gönderilir.
5275 sayılı Kanun m.9/2: “Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar ile süresine bakılmaksızın, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan; a) İnsanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82), c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188), d) Devletin güvenliğine karşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), Mahkûm olanların cezaları, bu kurumlarda infaz edilir.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
5275 sayılı Kanun m.9/3: “Eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir, araç ve usûllerine ısrarla karşı koyanlar bu kurumlara gönderilirler.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
| Grup | Dayanak | Koşul |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri | m.9/2 | Suç türüne bakılmaksızın bu ceza yeterlidir |
| Örgüt kapsamında sayılan suçlardan hükümlüler | m.9/2 | Örgüt kurma, yönetme veya örgüt faaliyeti çerçevesinde insanlığa karşı suç, kasten öldürme, uyuşturucu imal ve ticareti, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar; ceza süresine bakılmaz |
| Tehlikeli hükümlüler | m.9/3 | Eylem ve tutumlarıyla tehlikeli bulunan, özel gözetim gerektiren, düzeni bozan veya iyileştirmeye ısrarla karşı koyan hükümlüler |
Yönetmelik m.5’e göre tehlikeli hâlde bulunanların yüksek güvenlikli kuruma gönderilmesi idare ve gözlem kurulunun kararı ve Bakanlık onayıyla olur. Fark önemlidir: m.9/2 grubundaki hükümlünün cezası Kanun gereği bu kurumlarda infaz edilir; m.9/3’te ise F tipi cezaevine gönderme, ayrıca verilmiş bir tehlikelilik kararına dayanır.
Terör, Uyuşturucu, Cinayet veya Dolandırıcılık Suçunda F Tipine Gidilir mi?
Kısa cevap: Suç tipi tek başına F tipi cezaevine gidişi belirlemez; ağırlaştırılmış müebbet cezası, suçun örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi veya tehlikelilik kararı gerekir, dolandırıcılık ise m.9/2’deki suç listesinde yer almaz.
F tipi cezaevi yalnızca terör suçlularının kurumu değildir. Terör örgütü kapsamındaki devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar m.9/2’de sayıldığı için bu kişiler F tipi cezaevine gönderilir; ancak aynı kurumlarda ağırlaştırılmış müebbet alan ve örgüt faaliyeti kapsamında kasten öldürme veya uyuşturucu ticareti suçundan mahkûm olan kişiler de bulunur.
Uyuşturucu imal ve ticareti suçu (TCK m.188) m.9/2’de sayılır, ancak yalnızca suç işlemek amacıyla kurulan örgütün kurulması, yönetilmesi veya bu örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde. Tek başına işlenen uyuşturucu ticaretinden hüküm giyen kişi, başka bir şart yoksa genel kapalı kurumda cezasını çeker. Ayrıntılar için Uyuşturucu Ticareti (TCK 188/3) yazımıza bakabilirsiniz.
Kasten öldürmede ayrım ceza türünden doğar. TCK m.81 kapsamındaki basit kasten öldürme müebbet hapisle, m.82 kapsamındaki nitelikli hâller ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılır. Ağırlaştırılmış müebbet alan kişinin cezası örgüt şartı aranmaksızın F tipi gibi yüksek güvenlikli kurumda infaz edilir; müebbet alan kişi ise ancak suçu örgüt faaliyeti kapsamında işlemişse veya tehlikeli bulunmuşsa buraya gönderilir. Kasten Öldürme (TCK 81) ve Nitelikli Öldürme (TCK 82) yazımız bu ayrımı ayrıntılı anlatır. Dolandırıcılık (TCK m.157, 158) ise m.9/2 listesinde olmadığından, bu suçu işleyen kişi ancak m.9/3 kapsamında tehlikeli bulunursa F tipi cezaevine gönderilir.
Dikkat: Listede yer almayan suçlar, örneğin örgüte yardım, m.9/2 kapsamına girmez. Bu hükümlüler için sevk yalnızca tehlikelilik kararı ve Bakanlık onayıyla yapılabilir; karar yoksa ceza genel kapalı kurumda infaz edilir.
Tutuklu Olan Kişi F Tipi Cezaevine Konulabilir mi?
Kısa cevap: Evet, tutuklular da F tipi cezaevinde tutulabilir; m.9/2 hükümlülere ilişkin olduğundan tutuklu için ölçüt, Yönetmelik m.5’teki tehlikelilik değerlendirmesi ve Bakanlık onayıdır.
5275 sayılı Kanun m.9/2 ceza infazına ilişkindir, bu nedenle yalnızca hükümlüleri kapsar. Yönetmelik m.5 ise yüksek güvenlikli kuruma gönderilecek kişileri tarif ederken hükümlü ya da tutuklu ayrımı yapmaz: eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim altında tutulması gerektiği saptananlar, idare ve gözlem kurulu kararı ve Bakanlık onayıyla yüksek güvenlikli kuruma gönderilebilir. Uygulamada F tipi kurumlarda yargılaması süren tutuklular da bulunur.
Tutuklu hakkında masumiyet karinesi geçerlidir. Bir tutuklunun “tehlikeli tutuklu” sayılması, yani özel gözetim altına alınması, işlenmesi isnat edilen suçun niteliğine ve kurum güvenliğine dayandırılabilir; ancak kararın gerekçesi suçluluğu sabit kabul eden ifadeler içermemelidir. Gerekçesiz veya soyut bir “tehlikeli tutuklu” kaydı, aşağıda anlatılan şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine götürülebilir.
Türkiye’deki F Tipi Cezaevleri Hangileri?
Kısa cevap: F tipi cezaevleri Ankara (Sincan), Kırıkkale, Kocaeli, Tekirdağ, Edirne ve Bolu gibi illerde bulunur; kesin ve güncel liste için Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne başvurulmalıdır.
F tipi kurumlar, Ankara’da Sincan Ceza İnfaz Kurumları Kampüsünde (1 ve 2 No’lu F tipleri), Kırıkkale, Kocaeli, Tekirdağ, Edirne ve Bolu gibi illerde faaliyet gösterir. Aynı ilde birden fazla F tipi kurum bulunabilir ve kurumlar numaralanarak anılır.
Yakınınızın hangi kuruma sevk edildiği, sevk yazısında ve kurumun bildirdiği bilgide yer alır. Yeni kurumlar açıldıkça ve eski kurumlar kapatıldıkça liste değişebileceğinden güncel listeyi Genel Müdürlükten teyit etmek gerekir.
F Tipi, S Tipi ve Diğer Cezaevi Tipleri Arasındaki Farklar
F Tipi ile S Tipi Cezaevi Farkı Nedir?
Kısa cevap: F tipi cezaevi ile S tipi cezaevi arasındaki fark mimaridedir; ikisinde de bir ve üç kişilik oda düzeni vardır ve uygulanan hukuki rejimi harf değil, hükümlünün Kanun m.9 ve m.25 çerçevesindeki durumu belirler.
F tipi, 2000’li yılların başından beri işletilen ilk kuşak yüksek güvenlikli kurumdur; S tipi ise daha yeni kuşak bir proje tipidir ve zemin ile birinci kattan oluşan iki katlı bir yapıya sahiptir. İnsan Hakları Derneği raporu S tipi kurumların F tipi cezaevine benzer şekilde inşa edildiğini belirtir. Üç kişilik odalar F tipi cezaevinde dubleks ve toplam yaklaşık 50 m² iken, S tipinde üç kişilik odaların yaklaşık 20 m² olduğu bildirilir.
Hukuki bakımdan Kanunda F ile S arasında ayrı bir rejim yoktur: ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü hangisinde olursa olsun m.25 rejimine, tehlikeli hükümlü m.63 ve m.9/3 düzenine tabidir. Ayrıntılı karşılaştırma için S Tipi Cezaevi Nedir yazımıza bakabilirsiniz.
F Tipi ile Y Tipi ve Yüksek Güvenlikli Cezaevi Farkı
Kısa cevap: Y tipi ve yüksek güvenlikli (YGC) kurumlar da F tipi gibi bir ve üç kişilik odalıdır; fark yapı ve kapasitededir: İHD, YGC’leri yaklaşık 487 kişilik iki katlı yapılar olarak anlatır ve oda kapılarının uzaktan kontrol edildiğini bildirir.
İnsan Hakları Derneğinin 2023 raporuna göre yüksek güvenlikli kurumlarda hücre kapıları bir kulübeden basılan düğmeyle uzaktan açılıp kapanır, modül hücreleri 12-13 m², üç kişilik odalar yaklaşık 20 m² büyüklüğündedir ve havalandırma bölümü yaklaşık 63 m²’dir. F tipi cezaevinde ise Bakanlığın bildirdiği ölçüler tek kişilik oda için 8-9 m² ve kendi havalandırma bahçesi, üç kişilik oda için 50 m² oda ve 50 m² havalandırma bahçesi şeklindedir.
Y tipi için Çağdaş Hukukçular Derneğinin ziyaret ettiği Erzurum Y tipi kurumu örnek verilebilir: üç katlı yapıdadır ve hükümlüler tek kişilik hücrelerde tutulur. Bu kurum tipleri hukuken aynı yüksek güvenlikli kurum çerçevesinde değerlendirilir; sevk ölçütleri değişmez.
F Tipi ile T, L ve E Tipi Cezaevleri Arasındaki Fark
Kısa cevap: T, L ve E tipi cezaevleri genel kapalı kurumlardır ve çok kişilik oda ya da koğuş düzenine sahiptir; F tipi ise bir ve üç kişilik odalardan oluşur, oda kapıları sürekli kapalıdır ve sıkı güvenlik rejimi uygulanır.
T tipi, büyük şehirlerde kurulan kampüs tipi genel kapalı kurumdur; odaların çoğu 8 ve 3 kişilik dubleks yapıdadır. L tipi, büyük kapasiteli genel kapalı kurumdur; tek kişilik, üç kişilik ve 7-8 kişilik veya daha kalabalık ortak yaşam üniteleri içerir. E tipi de genel kapalı kurum olarak işletilir. Bunların hiçbiri hükümlüye otomatik olarak yüksek güvenlikli rejim uygulamaz.
Dolayısıyla F tipi cezaevi ile bu kurumlar arasındaki esas fark, kimin nerede yattığını belirleyen ölçüttedir: genel kapalı kurumlarda ceza miktarı ve kişinin durumu, F tipi cezaevinde ise Kanun m.9 kapsamındaki ceza türü veya tehlikelilik kararı belirleyicidir. Ayrıntılı karşılaştırma için Cezaevi Tipleri ve İnfaz Koşulları yazımıza göz atabilirsiniz.
F Tipi Cezaevi En Ağır Cezaevi mi, Tecrit mi Var?
Kısa cevap: Kanun cezaevi tipleri arasında ağırlık sıralaması yapmaz; F tipi cezaevinde en sıkı düzen ağırlaştırılmış müebbet hükümlülerine uygulanan tek kişilik oda ve günde bir saat açık hava rejimidir, “tecrit” ise bir eleştiri başlığıdır.
“Hangi tip cezaevi daha ağır” sorusunun cevabı harfte değil, hükümlüye uygulanan rejimdedir. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü m.25’e göre tek kişilik odada barındırılır, günde bir saat açık havaya çıkar ve onbeş günde bir görüş ve telefon hakkına sahiptir. Bu rejim F, S ve Y tipinde aynıdır.
F tipi cezaevine yönelik “tecrit” eleştirisi, odada geçirilen sürenin uzunluğuna ve sohbet gibi ortak etkinliklerin sınırlı uygulanmasına dayanır. Hukuken tek kişilik odada tutulmak, tek başına kötü muamele sayılmaz; tutulma koşulları süresi, amacı ve kişi üzerindeki etkisiyle birlikte bir bütün olarak değerlendirilir. Dış dünyayla ve diğer tutulanlarla iletişimin bütünüyle kesilmemesi bu değerlendirmede önemli bir ölçüttür.
F Tipi Cezaevinde Yaşam Koşulları ve Haklar
Havalandırma ve Spor Hakkı Nasıl Kullanılır?
Kısa cevap: F tipi cezaevi dahil kapalı kurumdaki hükümlüye hava koşulları elverdiği ölçüde günde en az bir saat açık havada gezinme hakkı tanınır; ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsünde bu süre günde bir saattir ve iyi hâle göre uzatılabilir.
5275 sayılı Kanun m.87/2: “Açık havada çalışmayan veya kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüye, hava koşulları elverdiği ölçüde, günde en az bir saat açık havada gezinmek olanağı verilir. Bu süre içerisinde bireysel spor da yapılabilir.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü için m.25/1-(b) günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı tanır; risk ve güvenlik gereklerine, iyileştirme çalışmalarındaki gayrete ve iyi hâle göre bu süre uzatılabilir (m.25/1-c). Diğer hükümlüler için bu hak m.87/2 ile Yönetmelik hükümlerine göre kullanılır.
F tipi cezaevinde odaların kendi havalandırma bahçesi vardır ve bahçelerin üzerine tel örgü çekilmiştir. Tehlikeli statüsüne alınan kişinin havalandırmaya günde bir saat ve tek başına çıkarılması uygulanan tedbirlerdendir. Bitişik odaların aynı bahçeyi farklı saatlerde kullanması ve pencerelerden iletişim kurulabilmesi, tedbirin ağırlığının değerlendirilmesinde dikkate alınır. Havalandırma ve spor hakkının fiilen kullandırılmaması infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir.
Görüş Günleri, Telefon ve Mektup Hakkı
Kısa cevap: F tipi cezaevinde genel kural haftada bir görüştür (m.83/1); ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü ise yalnızca eşi, altsoy, üstsoy, kardeşleri ve vasisi tarafından onbeş günde bir, günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edilebilir ve onbeş günde bir en çok on dakika telefon edebilir.
5275 sayılı Kanun m.25/1-(e) ve (f): “Hükümlü, kurum idare kurulunun uygun gördüğü hâllerde ve onbeş günde bir kez olmak üzere (f) bendinde gösterilen kişilere, süresi on dakikayı geçmemek üzere telefon edebilir. Hükümlüyü; eşi, altsoy ve üstsoyu, kardeşleri ve vasisi, belirlenen gün, saat ve koşullar içerisinde onbeş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilirler.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
Diğer hükümlüler için m.83/1, hükümlünün eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi tarafından haftada bir kez, ayrıca kuruma kabulde bildirdiği en fazla üç kişi tarafından yarım saatten az ve bir buçuk saatten fazla olmamak üzere ziyaret edilmesine izin verir. Hangi haftanın açık görüş olacağını kurum belirler; terör ve örgüt suçlarından hükümlüler için açık görüş idare ve gözlem kurulu kararıyla iki ayda bir yaptırılabilir.
Kapalı kurumlarda telefon görüşmelerinin dinlenip kaydedilmesi Kanun m.83/4 uyarınca yalnızca terör ve örgüt suçlarından hükümlüler ile tehlikeli hâlde bulunan hükümlüler için mümkündür. F tipi cezaevinde bulunan kişi ayrıca mektup ve faks yoluyla yazışabilir, avukatıyla görüşebilir ve kurum kütüphanesinden yararlanabilir; bunlara getirilen her sınırlama infaz hâkimliğine götürülebilir. Ayrıntılı bilgi için Cezaevi Görüş Hakları yazımıza bakın.
Sohbet Hakkı ve Ortak Faaliyetler Nasıl İşler?
Kısa cevap: Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 22 Ocak 2007 tarihli 45/1 sayılı Genelgesi, istekli hükümlü ve tutukluların on kişiyi aşmayan gruplar hâlinde haftada toplam on saate kadar sohbet amacıyla bir araya getirilebilmesine izin verir; on saat bir üst sınırdır ve kurumun fiziki yapısına, hükümlü sayısına ve güvenlik durumuna göre daha az uygulanabilir.
Genelgenin ortak etkinliklere ilişkin hükmüne göre güvenlik bakımından tehlike yaratmadığı ölçüde, idare ve gözlem kurulu tarafından belirlenen istekli hükümlü ve tutuklular, on kişiyi aşmayacak gruplar hâlinde ve idarenin gözetiminde, açık görüş alanlarında veya diğer ortak yerlerdeki sosyal faaliyetler çerçevesinde haftada toplam on saati aşmamak üzere sohbet amacıyla bir araya getirilebilir. Bu faaliyet açık görüş, avukat ve ziyaretçi görüşlerini aksatmayacak şekilde yaptırılır. Kanun m.74/3 de tehlikeli hükümlülerin on kişiyi aşan gruplara ayrılamayacağını söyler.
On saat bir üst sınırdır, garanti edilen süre değildir. Uygulamada kurumlar sohbet süresini fiziki yapıya, hükümlü sayısına ve personele göre planlar; kimi kurumlarda haftalık 2,5 saatlik periyotlar uygulanmıştır. Güvenlik gerekçesiyle, özellikle örgütsel bağların sürdürülmesini önlemek amacıyla gruplar üç kişiyle sınırlandırılabilir; böyle bir sınırlamaya karşı infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir, ancak sınırlamanın gerekçesi güvenlikle bağlantılı ve somutsa hukuka uygun bulunabilir.
Dikkat: Sohbet süresinin on saatten az uygulanması tek başına kötü muamele sayılmaz; hükümlünün kitap, gazete, radyo, mektup, görüş gibi diğer iletişim imkânlarından yararlanması sosyal yalnızlaştırma iddiasını zayıflatır. Sohbet ve etkinlik taleplerini yazılı yapmak ve cevabı saklamak şikâyet için önemlidir.
Tek Kişilik Oda ve “Tehlikeli Tutuklu” Statüsü Ne Anlama Gelir?
Kısa cevap: F tipi cezaevinde tek kişilik odada tutulma, ağırlaştırılmış müebbet rejiminin bir gereği olabileceği gibi tutuklu veya hükümlünün idare ve gözlem kurulu kararıyla tehlikeli statüsüne alınmasının da sonucu olabilir; bu tedbir tek başına kötü muamele sayılmaz.
Uygulamada tehlikeli statüsüne alınan kişi için idare ve gözlem kurulu, havalandırma saatlerini sınırlayabilir, odadan çıkarılırken diğer tutuklu ve hükümlülerle karşılaştırılmamasını isteyebilir ve kurum içi faaliyetlerde ek önlemler alabilir. Kanun m.63/1 de tehlikeli hâli bulunan hükümlünün ancak bir veya üç kişilik odalarda barındırılabileceğini düzenler.
Tek kişilik odada tutulmanın hukuka uygunluğu, odanın büyüklüğü, penceresi, tuvalet ve duşu, havalandırma imkânı, aile ve avukatla görüşme, mektup, kitap ve gazete gibi iletişim imkânları ve sürenin uzunluğu birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu koşullar sağlandığı sürece uygulama kötü muamele eşiğine ulaşmaz; ancak kişi tehlikeli statüsüne karşı infaz hâkimliğine başvurabilir ve statünün yeniden gözden geçirilmesini isteyebilir.
F Tipi Cezaevine Sevk ve Normal Kuruma Geçiş
Hükümlü F Tipi Cezaevine Hangi Gerekçeyle Sevk Edilir?
Kısa cevap: F tipi cezaevine sevk ya ceza türü ve suç nedeniyle m.9/2 gereği kendiliğinden gerçekleşir ya da m.9/3’teki tehlikelilik, düzeni bozma veya iyileştirmeye ısrarla karşı koyma gerekçesine dayanır; ikinci hâlde idare ve gözlem kurulu kararı ve Bakanlık onayı gerekir.
m.9/3 üç ayrı gerekçe sayar: eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hâlde bulunup özel gözetim ve denetim gerektirmek, bulunduğu kurumda düzen ve disiplini bozmak veya iyileştirme tedbir, araç ve usullerine ısrarla karşı koymak. Bu gerekçelerden biri somut olgularla ortaya konmadan F tipi cezaevine sevk yapılamaz. Hükümlünün F tipi cezaevinde kalması da bu gerekçenin devam etmesine bağlıdır. Kararı idare ve gözlem kurulu verir, Bakanlık onaylar.
Gerekçede “tehlikeli” ifadesinin soyut kalması, sevkin en çok tartışılan yönüdür. Hükümlü ve yakınları, kararı öğrendikleri tarihten itibaren şikâyet süresi içinde infaz hâkimliğine başvurabilir. Başka kurumdaki disiplin cezaları veya geçmiş dosya da gerekçeye yansıyabilir; ancak m.9/3 sevki bir ceza değil güvenlik tedbiridir ve hükümlünün somut eylem ve tutumlarına dayanmalıdır.
F Tipi Cezaevinden Normal Kapalı Kuruma veya Açık Cezaevine Geçilebilir mi?
Kısa cevap: Evet, ancak otomatik değildir: F tipi cezaevinde iyi hâlli geçirilen belirli süreden sonra başka kuruma gönderilmeye karar verilebilir; ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü ise açık kuruma ayrılamaz.
5275 sayılı Kanun m.9/5: “Müebbet hapis cezasına hükümlülerden, 107 nci maddede belirtilen koşullu salıverilme süresinin üçte ikisini, süreli hapis cezasına hükümlülerden toplam cezalarının üçte birini, üçüncü fıkrada belirtilen hükümlülerden geriye kalan toplam cezalarının üçte birini bu kurumlarda geçirerek iyi hâl gösterenlerin, tutum ve kişiliklerine uygun diğer ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine karar verilebilir.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
| Hükümlü grubu | Normal kuruma geçiş için iyi hâlli geçirilecek süre |
|---|---|
| Müebbet hapis cezasına hükümlüler | Koşullu salıverilme süresinin üçte ikisi |
| Süreli hapis cezasına hükümlüler | Toplam cezanın üçte biri |
| Tehlikeli hükümlü olarak gönderilenler (m.9/3) | Geriye kalan toplam cezanın üçte biri |
“Karar verilebilir” ifadesi, süre şartı dolsa bile geçişin otomatik olmadığını gösterir. İdare ve gözlem kurulu, hükümlüyü en geç altı ayda bir; kurallara uyumu, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, topluma bütünleşmeye hazır olup olmadığı ve tekrar suç işleme riski bakımından değerlendirir (m.89). Olumsuz değerlendirilenlerin yeniden değerlendirilme süresi bir yılı geçemez.
F tipi cezaevinden açık kuruma ayrılma ayrıca Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliğindeki şartlara bağlıdır. Yüksek güvenlikli kurumlarda cezası infaz edilenler toplam cezalarının üçte birini iyi hâlli geçirmiş ve koşullu salıverilme tarihine üç yıl veya daha az süre kalmış olmalıdır; ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri ise açık kurumlara ayrılamaz. Toplam on yıl ve üzeri cezalılar ile örgüt, kasten öldürme ve uyuşturucu imal ve ticareti suçlarından hükümlüler bakımından idare ve gözlem kurulunun açığa ayırma kararı, infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır (m.14/4).
Nakil Talebi Nasıl Yapılır?
Kısa cevap: Hükümlü, gitmek istediği kurumlardan en az üçünü belirten dilekçeyle, nakil giderini peşin ödemeyi kabul ederek ve iyi hâl şartlarını taşıyarak m.54 uyarınca kendi isteğiyle nakil talep edebilir.
5275 sayılı Kanun m.54/1: “Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken sürenin üç aydan fazla olması, d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, Gerekir.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
Nakledilen hükümlü, eğitim öğretim veya hastalık nedeniyle yapılan nakil hariç, yeni kurumda bir yıl kalmak zorundadır (m.54/2). İstenen kurumun hükümlünün sınıfına uygun olması şartı nedeniyle, m.9 rejimine tabi hükümlünün genel kapalı kuruma geçişi esas olarak nakil dilekçesiyle değil, yukarıda anlatılan m.9/5 değerlendirmesiyle gerçekleşir.
F tipi cezaevinde bulunan hükümlü için ailenin uzak olması, ziyaret imkânının fiilen kalmaması, sağlık veya can güvenliği gibi nedenler m.54’ün dışında ayrıca ileri sürülebilir. Böyle bir talebin idare tarafından soyut gerekçeyle, örneğin yalnızca yakın kurumların dolu olduğu belirtilerek reddedilmesi hâlinde ret işlemine karşı infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır; ayrıntılar Cezaevi Tipleri ve İnfaz Koşulları yazımızda yer alır.
F Tipi Cezaevine Sevke ve Kötü Koşullara İtiraz
F tipi cezaevi sevkine veya F tipi cezaevindeki koşullara karşı yapılacak başvuru, kısa sürelere bağlıdır. Aşağıdaki tablo adımları sırasıyla gösterir. Sevk, nakil ve şikâyet süreçlerinde izlenecek yol hakkında genel bilgi için İstanbul ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
| Adım | Ne yapılır | Süre ve merci |
|---|---|---|
| 1. İşlemi belgeleyin | Sevk yazısı, kurul kararı, tehlikeli statüsü kararı veya ret yazısı ile öğrenme tarihi not edilir | Öğrenme tarihi sürenin başlangıcıdır |
| 2. Dilekçe verin | Somut olgularla (statünün gerekçesi, oda ölçüsü, havalandırma ve sohbet sürelerinin fiilen kullandırılmaması gibi) şikâyet dilekçesi yazılır | İnfaz hâkimliği; öğrenmeden itibaren 15 gün, her hâlde işlemden itibaren 30 gün |
| 3. Başvuru yolunu seçin | Dilekçe doğrudan hâkimliğe verilebilir ya da Cumhuriyet başsavcılığı veya kurum müdürlüğü aracılığıyla iletilir | Hâkimlik dışına yapılan başvuru en geç 3 gün içinde hâkimliğe gönderilir |
| 4. Kararı bekleyin | İnfaz hâkimi dosya üzerinden inceleme yapar | Kural olarak 1 hafta içinde karar |
| 5. İtiraz edin | Karar şikâyetçiye tebliğ edildikten sonra ağır ceza mahkemesine itiraz edilir | Tebliğden itibaren 2 hafta |
| 6. Son çare | Başvuru yolları tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılır | Yolların tüketilmesinden ve kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün |
Dikkat: Şikâyet yoluna başvurulması sevk işleminin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İnfaz hâkimi, ancak giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması birlikte gerçekleşirse işlemin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.
Sevk ve Tehlikeli Statüsü Kararına Karşı İnfaz Hâkimliğine Şikâyet
Kısa cevap: F tipi cezaevi sevki ve tehlikeli statüsü dahil hükümlü ve tutuklular hakkındaki işlemler, öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir.
4675 sayılı Kanun m.5/1: “Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.” (4675 sayılı Kanun’u görüntüle)
Şikâyet yoluna hükümlü veya tutuklunun kendisi, eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi veya ceza infaz kurumu izleme kurulu başvurabilir. Sözlü şikâyet tutanağa bağlanır ve bir örneği başvurana verilir. İnfaz hâkimi şikâyeti yerinde görürse işlemin iptaline, faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
F tipi cezaevi sevki şikâyetinde dilekçenin içeriği belirleyicidir: sevkin hangi m.9 fıkrasına dayandığı, örgüt kapsamındaki suçun bulunup bulunmadığı, tehlikelilik gerekçesinin somut olgulara dayanıp dayanmadığı ve Bakanlık onayının alınıp alınmadığı ayrı ayrı tartışılmalıdır. Tutuklu hakkındaki tehlikeli statüsü kararında suçluluğu kabul eden ifadelerin kullanılması masumiyet karinesi bakımından ayrıca ileri sürülmelidir. Süre geçirildikten sonra yapılan başvuru esasa girilmeden reddedilir; bu nedenle öğrenme tarihi mutlaka belgelenmelidir.
Tek Kişilik Oda, Havalandırma ve Sohbet Kısıtlamasına Karşı Başvuru Yolları
Kısa cevap: Tek kişilik oda, havalandırma süresinin kısaltılması, sohbet kısıtlaması veya sağlığa aykırı koşullar için önce infaz hâkimliğine şikâyet edilir, karara karşı ağır ceza mahkemesine itiraz edilir ve yollar tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılabilir.
4675 sayılı Kanun m.4/1: “Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.” (4675 sayılı Kanun’u görüntüle)
Barınma, dışarıyla ilişkiler ve sağlık konuları infaz hâkimliğinin görev alanındadır; hâkimlik bu konulardaki şikâyeti ikna edici bir gerekçe göstermeden “görev dışı” diyerek reddedemez. Dilekçede odanın ölçüsü, kaç kişiyle ve ne kadar süredir kaldığınız, havalandırma ve sohbet sürelerinin gün ve saat olarak dökümü ile sağlık sorununa dair somut bilgi bulunmalıdır; soyut bir ifade başarı şansını düşürür.
Tek kişilik odada tutulma ve havalandırmanın tek başına yapılması, hukuken kötü muamele yasağı kapsamında değerlendirilir. Bu değerlendirmede odanın büyüklüğü, penceresi, banyo ve tuvaleti, havalandırma bahçesi, aile ve avukat görüşleri, telefon, mektup, kitap ve gazete imkânları ve sürenin uzunluğu bir bütün olarak incelenir. Yollar tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru otuz gün içinde yapılır.
Emsal Kararlar
Aşağıdaki kartlarda F tipi cezaevi ve yüksek güvenlikli kurumlara sevk, tehlikeli statüsü, tek kişilik oda, sohbet, havalandırma ve görüş konularında Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarının künyeleri, olayın özeti ve sonucu yer almaktadır. Karar adlarına tıklayarak ilgili karta gidebilirsiniz.
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 1. CD, K. 2025/9617 | Örgüte yardım suçu, m.9/2 kapsamı ve tehlikelilik kararı | Bozma isteminin reddi |
| AYM, B. 2017/32945 | F tipine yerleştirilen tutuklunun “tehlikeli tutuklu” statüsü | İhlal |
| AYM, B. 2018/23741 | F tipinde tehlikeli tutuklu statüsü ve tek kişilik oda | Kabul edilemez |
| AYM Genel Kurul, B. 2017/31996 | F tipinde tek kişilik oda ve günde bir saat tek başına havalandırma | Kabul edilemez |
| AYM, B. 2018/37854 | Aileye yakın kuruma nakil talebinin reddi | İhlal |
| Yargıtay 1. CD, K. 2023/4832 | Sohbet gruplarının üç kişiyle sınırlandırılması | Kanun yararına bozma |
| AYM, B. 2013/3550 | F tipinde sohbet süresinin aylık beş saate indirilmesi | İhlal edilmedi |
| Yargıtay 1. CD, K. 2023/7672 | Yüksek güvenlikli kurumda havalandırma hakkı | Kanun yararına bozma |
| AYM, B. 2017/8758 | Terör ve örgüt suçlarında açık görüş sınırlaması | Kanuni dayanak kabul edildi |
| AYM Genel Kurul, B. 2021/54500 | Telefon konuşmalarının dinlenip kaydedilmesi | İhlal |
Yüksek Güvenlikli Kuruma Sevk, Tehlikeli Statüsü ve Tek Kişilik Oda Kararları
Suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte yardım suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası alan hükümlü, Aksaray T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda denetimli serbestlik talep etmiş; kurum cezanın üçte birinin kapalıda geçirilmesi şartını arayarak talebi reddetmişti. İnfaz hâkimliği ve itiraz mercii kurum işlemini iptal edince kanun yararına bozma istenmiştir. Daire, örgüte yardım suçu nedeniyle cezanın m.9/2 gereği yüksek güvenlikli kurumda infaz edilemeyeceğini, m.9/3 kapsamında tehlikeli hükümlü kararı da bulunmadığını belirterek bozma istemini oy birliğiyle reddetmiştir. Karar, yüksek güvenlikli rejimin ancak Kanun’daki iki yoldan biriyle uygulanabileceğini gösterir.
Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan tutuklu başvurucu, Sincan 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna yerleştirilmiş ve idare ve gözlem kurulu kararıyla tek kişilik odaya alınmıştır. Başvurucuya “tehlikeli tutuklu” statüsü veren kararda kullanılan ifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiğine hükmedilmiş, kötü muamele iddiası ise açıkça dayanaktan yoksun bulunmuştur. Yeniden yargılama için karar Ankara Batı İnfaz Hâkimliğine gönderilmiştir. Karar, tutuklular için de tehlikelilik kararlarında kullanılan ifadelerin masumiyet karinesine uygun olması gerektiğini gösterir.
Sincan 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunan başvurucu, 2017’de tehlikeli tutuklu statüsüne alınmış ve tek kişilik odaya yerleştirilmiştir. Bakanlığa göre oda 8,29 m² kullanım alanlı, 2 m² banyo ve tuvaletli olup 25 m² havalandırma bahçesi bulunmaktadır; başvurucu günde bir saat havalandırmadan yararlanmış, çok sayıda aile ve avukat görüşü ile telefon görüşmesi yapmıştır. Mahkeme, kötü muamele yasağı için aranan asgari eşiğin aşılmadığını belirterek bu iddiayı açıkça dayanaktan yoksun bulmuştur. Tehlikeli tutuklu kararındaki ifadelere ilişkin masumiyet karinesi iddiası ise nihai kararın tebliğinden itibaren otuz günlük başvuru süresi geçirildiği için süre aşımından kabul edilemez bulunmuştur.
Sincan 1 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunan başvurucu, 2017’de idare ve gözlem kurulu kararıyla tek kişilik odaya alınmış, tehlikeli tutuklu statüsü verilmiş ve havalandırmaya günde bir saat, tek başına çıkarılmıştır. Bakanlığa göre oda 8,7 m² kullanım alanlı, banyo ve tuvaletli olup 28,4 m² havalandırma bahçesi bulunmaktadır. Genel Kurul, koşulları bir bütün olarak değerlendirmiş; ailesi ve avukatıyla çok sayıda görüş, telefon, mektup, kitap, gazete ve radyo imkânı ile komşu odalarla pencere üzerinden iletişim bulunduğundan duyusal ve sosyal izolasyon olmadığı, havalandırma bahçesine tel çekilmesinin içtihattan ayrılmayı gerektirmediği sonucuna varmış ve başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun bularak oybirliğiyle kabul edilemez saymıştır.
Başvurucu, ailesine daha yakın bir kuruma nakil taleplerinin reddedilmesine karşı dava açmış; nakil talebi yaklaşık iki yıl sonra karşılanmıştır. İdare ve infaz hâkimliği yakın kurumların doluluğunu gerekçe göstermiş, ancak mesafe, ulaşım, ailenin durumu ve ziyaret sıklığı gibi ölçütleri değerlendirmemiştir. Mahkeme, idarenin hükümlü ve tutukluların hangi kurumda bulunacağını belirlemede geniş takdir yetkisi bulunduğunu, ancak bu yetkinin objektif denetlenebilir kriterlerle kullanılması gerektiğini belirterek gerekçeli karar hakkının ihlaline ve net 18.000 TL manevi tazminata karar vermiştir.
Sohbet, Havalandırma ve Görüş Kararları
F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü, idare ve gözlem kurulunun sohbet faaliyetlerini üç kişiyle sınırlandırmasına karşı şikâyet etmiş; infaz hâkimliği şikâyeti reddetmiş, ağır ceza mahkemesi ise itirazı kabul etmişti. Daire, 45/1 sayılı Genelgenin ve 5275 sayılı Kanun m.74/3’ün yalnızca azami grup sayısını (on kişi) gösterdiğini, kurulun sınırlama gerekçesinin (terör ve çıkar amaçlı suç örgütü mensuplarının sohbet sırasında gruplaşması, slogan atma, kapıya vurma, açlık grevi ve saldırı eylemleri) kurum ve hükümlü güvenliği bakımından örgütsel bağların sürdürülmesini önlemeye yönelik olduğunu belirtmiştir. Daire, itirazın kabulünü isabetsiz bulmuş, ayrıca merciin itirazı yerinde görmesi hâlinde itiraz konusu hakkında da karar vermesi gerektiğini belirterek kararı oybirliğiyle kanun yararına bozmuştur.
Kocaeli 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu başvurucu, genelgedeki haftada on saate kadar sohbet imkânının idarece aylık beş saate indirilmesinin tecrit niteliğinde olduğunu ileri sürmüştür. Mahkeme, yüksek güvenlikli kurumda tutulmanın tek başına kötü muamele sayılamayacağını, tecritten söz edebilmek için sohbet imkânının kısıtlanmasından öte diğer iletişim imkânlarının da ortadan kalkmasının gerektiğini belirtmiştir. Başvurucu üç kişilik odada kalmakta, aylık 5 saat sohbet, 2,5 saat kapalı spor salonu ve 2,5 saat çim saha imkânından yararlanmaktaydı. Mahkeme, kötü muamele eşiğinin aşılmadığına oybirliğiyle karar vermiş; ancak sohbet gibi imkânlardan azami ölçüde yararlandırmanın tekrar sosyalleşme bakımından önemini vurgulamıştır.
Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü, 17.04.2022 tarihinde havalandırmaya çıkarılmamıştır. Kurum, havalandırma bahçesinde hafta sonu tadilat yapıldığını ve personel yetersizliği nedeniyle spor salonlarında havalandırma yapılamadığını bildirmiş; infaz hâkimliği şikâyeti kabul etmişti. Daire, günde en az bir saatlik havalandırma hakkının mümkün olan araç ve olanaklar ölçüsünde kullanılacağını, kurumların hakkın kullanımına sınırlama getirebileceğini belirterek kararı kanun yararına bozmuştur.
Terör ve örgüt suçlarından hükümlüler için açık görüşlerin idare ve gözlem kurulu kararıyla iki ayda bir yaptırılabilmesi düzenlemesi incelenmiş; Mahkeme, sınırlamanın kanunla sınırlama koşulunu karşıladığı sonucuna varmıştır. Karar, bu düzenlemenin yönetmelikte yer almasına rağmen kanuni dayanaktan yoksun sayılamayacağını gösterir.
Genel Kurul, telefon konuşmalarının dinlenip kaydedilmesi bakımından Anayasa m.20 ve m.22 çerçevesinde oybirliğiyle ihlal sonucuna varmıştır. Karar, haberleşmeye getirilen sınırlamaların açık bir yasal dayanağa ve yeterli güvencelere dayanması gerektiği yönündeki yerleşik ilkeye dayanır.
Sık Sorulan Sorular
Yakınınız ya da siz F tipi cezaevine mi sevk edildiniz? Sevk kararının hukuka uygunluğunun incelenmesi, infaz hâkimliğine şikâyet süresinin takibi, nakil ve açık kuruma geçiş değerlendirmesi ile kötü koşullara karşı başvuru yollarının planlanması için Ümraniye ve İstanbul ceza avukatı olarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Bu makale, F tipi cezaevi ve yüksek güvenlikli kurum rejimini genel bilgilendirme amacıyla açıklar; somut olayın özelliklerine, delillere ve karar tarihlerine göre hukuki sonuçlar değişebilir. Mevzuat, uygulama ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden güncel ve kişiye özel hukuki danışmanlık için bir avukata başvurulması tavsiye edilir. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve bağlayıcı hukuki görüş niteliği taşımaz. — Av. Turgut Ekrem — turgutekrem.av.tr