S tipi cezaevi, Adalet Bakanlığının “S Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu” adıyla işlettiği, iki katlı ve bir ile üç kişilik odalardan oluşan kapalı kurumdur. Kanunda “S” harfi geçmez; kurum, uygulamada 5275 sayılı Kanun m.9’daki yüksek güvenlikli kapalı kurum rejimiyle birlikte anılır. S tipi cezaevine kimin gideceğini suçun adı değil, cezanın türü ve kişinin tehlikeli sayılıp sayılmadığı belirler: ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri, örgüt faaliyeti kapsamında sayılan suçlardan mahkûm olanlar ve idare ve gözlem kurulu kararı ile Bakanlık onayıyla tehlikeli bulunanlar bu kuruma gönderilir. Uyuşturucu, cinayet veya dolandırıcılık suçundan hüküm giymek tek başına S tipi cezaevine gitmek anlamına gelmez; sevk işlemine on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir.
S Tipi Cezaevi Nedir?
S Tipi Cezaevi Ne Demek, Harf Neyi İfade Eder?
Kısa cevap: S tipi cezaevi, Adalet Bakanlığının “S Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu” adıyla anılan kapalı kurum tipidir; harf bir kanun kavramı değil, kurumun yapı tipini gösteren idari adlandırmadır.
5275 sayılı Kanun ceza infaz kurumlarını türlerine göre sayar: kapalı, yüksek güvenlikli kapalı, kadın kapalı, çocuk eğitimevi, gençlik kapalı ve açık kurumlar gibi. F, L, T, E, Y ve S harfleri bu sayımda yer almaz. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik m.5, hapis cezalarının Kanunun 8 ila 15. maddelerinde türleri sayılan kurumlarda infaz edileceğini, kurumların hangi tür olarak kullanılacağının ise ihtiyaca göre Bakanlıkça belirleneceğini söyler. Harfli adlar bu yetki çerçevesinde kullanılan idari adlardır ve kurumun yapı tipini, oda düzenini ve güvenlik donanımını anlatır.
Resmî ad “S Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu”dur ve kurumun bulunduğu yerin adı öne eklenir; Iğdır’daki kurum Bakanlığın adliye sayfasında “Iğdır S Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu” adıyla geçer. S tipi cezaevi ifadesi günlük dilde kullanılan kısa addır. Hukuki sonucu doğuran şey harf değil, hükümlünün Kanun m.9 çerçevesinde bu kuruma gönderilmiş olmasıdır.
S Tipi Cezaevinin Fiziki Yapısı ve Kapasitesi
Kısa cevap: S tipi cezaevi zemin ve birinci kattan oluşan iki katlı bir yapıdır; İnsan Hakları Derneğinin 2023 raporuna göre bir ve üç kişilik odalardan oluşur ve yaklaşık 552 kişilik kapasiteye sahiptir.
İnsan Hakları Derneğinin (İHD) 15 Eylül 2023 tarihli Yüksek Güvenlikli ve S Tipi Kapalı Hapishaneler Raporu, S tipi kurumları zemin ve birinci kattan oluşan, yaklaşık 35.811 m² inşaat alanlı ve 552 kişi kapasiteli yapılar olarak anlatır. Üç kişilik odalar yaklaşık 20 m² büyüklüğündedir. Rapora göre kurumlar F tipi kapalı kurumlara benzer şekilde inşa edilmiştir; havalandırma bölümünde ve oda içinde kamera bulunur.
Bu yapı yaşam düzenini de belirler: oda kapıları sürekli kapalıdır, hükümlü günün büyük bölümünü kendi odasında geçirir ve ortak alanlara sınırlı çıkar. Odaların bir ve üç kişilik olması, Kanundaki yüksek güvenlikli kurum tanımıyla örtüşür.
Dikkat: Kapasite, alan ve oda ölçüleri insan hakları kuruluşlarının raporlarında yer alan yaklaşık değerlerdir; yeni kurumlar açıldıkça ve kurumdan kuruma farklılaşabilir. Güncel kapasite ve doluluk bilgisi Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden öğrenilebilir.
S Tipi Cezaevi Yüksek Güvenlikli Kurum mudur?
Kısa cevap: Kanunda “S tipi” diye ayrı bir tanım yoktur; ancak S tipi cezaevi, bir ve üç kişilik odaları, sürekli kapalı kapıları ve sıkı güvenlik rejimiyle m.9/1’deki yüksek güvenlikli kapalı kurum tanımına karşılık gelir ve uygulamada bu rejimle birlikte anılır.
5275 sayılı Kanun m.9/1: “Yüksek güvenlikli kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlilerine sahip, firara karşı teknik, mekanik, elektronik ve fizikî engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları sürekli kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasların geçerli olduğu sıkı güvenlik rejimine tâbi hükümlülerin bir veya üç kişilik odalarda barındırıldıkları tesislerdir. Bu kurumlarda bireysel veya grup hâlinde iyileştirme yöntemleri uygulanır.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
S tipi, Y tipi ve yüksek güvenlikli kurumlar, İHD’nin raporlarında ve İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezinin 11 Eylül 2025 tarihli raporunda aynı grupta ele alınır. Baro raporuna göre Türkiye’de 7 S tipi, 13 Y tipi ve 23 yüksek güvenlikli kurum bulunmaktadır.
Kanun m.9/4 ayrıca bu kurumların ihtiyacı karşılamaması hâlinde diğer kapalı kurumların yüksek güvenlikli bölümlerinin kullanılacağını söyler. Dolayısıyla “yüksek güvenlikli” hem bir bina tipini hem de hükümlüye uygulanan sıkı rejimi ifade eder; S tipi cezaevinde bulunmak da hükümlünün bu rejime tabi tutulması anlamına gelir.
S Tipi Cezaevi Hangi Suçları Kapsar?
S Tipi Cezaevine Kimler Gönderilir?
Kısa cevap: Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri, örgüt kapsamında sayılan suç gruplarından mahkûm olanlar ve eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli bulunanlar yüksek güvenlikli kurumlara, yani uygulamada S, Y ve benzeri kurumlara gönderilir.
5275 sayılı Kanun m.9/2: “Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar ile süresine bakılmaksızın, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde, Türk Ceza Kanununda yer alan; a) İnsanlığa karşı suçlardan (madde 77, 78), b) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82), c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188), d) Devletin güvenliğine karşı suçlardan (madde 302, 303, 304, 307, 308), e) Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), Mahkûm olanların cezaları, bu kurumlarda infaz edilir.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
5275 sayılı Kanun m.9/3: “Eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim ve denetim altında bulundurulmaları gerekli olduğu saptananlar ile bulundukları kurumlarda düzen ve disiplini bozanlar veya iyileştirme tedbir, araç ve usûllerine ısrarla karşı koyanlar bu kurumlara gönderilirler.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
| Grup | Dayanak | Koşul |
|---|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri | m.9/2 | Suç türüne bakılmaksızın bu ceza yeterlidir |
| Örgüt kapsamında sayılan suçlardan hükümlüler | m.9/2 | Örgüt kurma, yönetme veya örgüt faaliyeti çerçevesinde insanlığa karşı suç, kasten öldürme, uyuşturucu imal ve ticareti, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar; ceza süresine bakılmaz |
| Tehlikeli hükümlüler | m.9/3 | Eylem ve tutumlarıyla tehlikeli bulunan, özel gözetim gerektiren, düzeni bozan veya iyileştirmeye ısrarla karşı koyan hükümlüler |
Yönetmelik m.5’e göre tehlikeli hâlde bulunanların yüksek güvenlikli kuruma gönderilmesi idare ve gözlem kurulunun kararı ve Bakanlık onayıyla olur. Fark önemlidir: m.9/2 grubundaki hükümlünün cezası Kanun gereği bu kurumlarda infaz edilir; m.9/3’te ise S tipi cezaevine gönderme, ayrıca verilmiş bir tehlikelilik kararına dayanır.
Uyuşturucu, Cinayet veya Dolandırıcılık Suçunda S Tipi Cezaevine Gidilir mi?
Kısa cevap: Hayır, suç tipi tek başına S tipi cezaevine gidişi belirlemez; ağırlaştırılmış müebbet cezası, suçun örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi veya tehlikelilik kararı gerekir, dolandırıcılık ise m.9/2’deki suç listesinde yer almaz.
Uyuşturucu imal ve ticareti suçu (TCK m.188) m.9/2’de sayılır, ancak yalnızca suç işlemek amacıyla kurulan örgütün kurulması, yönetilmesi veya bu örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde. Bu nedenle tek başına işlenen uyuşturucu ticaretinden hüküm giyen kişi, başka bir şart yoksa genel kapalı kurumda cezasını çeker. Ayrıntılar için Uyuşturucu Ticareti (TCK 188/3) yazımıza bakabilirsiniz.
Kasten öldürmede ayrım ceza türünden doğar. TCK m.81 kapsamındaki basit kasten öldürme müebbet hapisle, m.82 kapsamındaki nitelikli hâller ise ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırılır. Ağırlaştırılmış müebbet alan kişinin cezası örgüt şartı aranmaksızın S tipi cezaevi gibi yüksek güvenlikli kurumda infaz edilir; müebbet alan kişi ise ancak suçu örgüt faaliyeti kapsamında işlemişse veya tehlikeli bulunmuşsa buraya gönderilir. Kasten Öldürme (TCK 81) ve Nitelikli Öldürme (TCK 82) yazımız bu ayrımı ayrıntılı anlatır.
Dolandırıcılık (TCK m.157, 158) m.9/2’deki suç listesinde yoktur. Örgütlü dolandırıcılıkta bile bu madde kendiliğinden uygulanmaz; böyle bir hükümlü ancak m.9/3 kapsamında tehlikeli bulunursa S tipi cezaevine gönderilir.
Dikkat: Listede yer almayan suçlar, örneğin örgüte yardım, m.9/2 kapsamına girmez. Bu hükümlüler için sevk yalnızca tehlikelilik kararı ve Bakanlık onayıyla yapılabilir; karar yoksa ceza genel kapalı kurumda infaz edilir.
Tutuklu Olan Kişi S Tipi Cezaevine Konulabilir mi?
Kısa cevap: Evet, tutuklular da S tipi cezaevi gibi yüksek güvenlikli kurumlarda tutulabilir; m.9/2 hükümlülere ilişkin olduğundan tutuklu için ölçüt, Yönetmelik m.5’teki tehlikelilik değerlendirmesi ve Bakanlık onayıdır.
5275 sayılı Kanun m.9/2 ceza infazına ilişkindir, bu nedenle yalnızca hükümlüleri kapsar. Yönetmelik m.5 ise yüksek güvenlikli kuruma gönderilecek kişileri tarif ederken hükümlü ya da tutuklu ayrımı yapmaz: eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hâlde bulunan ve özel gözetim altında tutulması gerektiği saptananlar, idare ve gözlem kurulu kararı ve Bakanlık onayıyla yüksek güvenlikli kuruma gönderilebilir. İHD raporu da yargılaması süren tutukluların bu kurumlarda bulunduğunu belirtir.
Tutuklu hakkında masumiyet karinesi geçerlidir. Tehlikelilik gerekçesi bu karine zedelenmeden, somut olgularla yazılmalıdır; gerekçesiz veya soyut bir “tehlikeli tutuklu” kaydı, aşağıda anlatılan şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine götürülebilir.
Türkiye’deki S Tipi Cezaevleri Hangileri?
Kısa cevap: İHD’nin 2023 raporunda S tipi olarak Antalya, Manavgat, Bodrum, Iğdır, Kırşehir ve Samsun’daki kurumlar sayılır; İstanbul Barosu ise 2025’te Türkiye’de yedi S tipi cezaevi bulunduğunu açıklamıştır.
İHD raporu, S tipi kapalı kurumlar arasında Antalya, Manavgat, Bodrum, Iğdır, Kırşehir ve Samsun’daki (Kavak ve Çarşamba) kurumları anar. Baro raporu da toplam yedi S tipi kurumdan söz eder. Bu sayı, yeni kurumlar açıldıkça değişebilir.
Yakınınızın hangi kuruma sevk edildiği, sevk yazısında ve kurumun bildirdiği bilgide yer alır. Güncel kurum listesi için Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne başvurulabilir.
S Tipi, F Tipi ve Y Tipi Cezaevi Arasındaki Farklar
S Tipi ile F Tipi Cezaevi Farkı Nedir?
Kısa cevap: S tipi cezaevi ile F tipi cezaevi arasındaki fark mimaridedir; ikisinde de bir ve üç kişilik oda düzeni vardır ve uygulanan hukuki rejimi harf değil, hükümlünün Kanun m.9 ve m.25 çerçevesindeki durumu belirler.
F tipi kurumlar 2000’li yıllardan beri işletilen ilk kuşak yüksek güvenlikli kurumlardır; S tipi cezaevi ise daha yeni kuşak bir proje tipidir. İHD raporu S tipi kurumların F tipi kapalı kurumlara benzer şekilde inşa edildiğini belirtir. İstanbul Barosu da S, Y ve yüksek güvenlikli kurumları F tiplerinin devamı olarak değerlendirir.
Mimari fark, S tipinin zemin ve birinci kat olmak üzere iki katlı olması, oda ve havalandırma bölümlerinin kamera ile izlenmesidir. Hukuki bakımdan ise Kanunda F ile S arasında ayrı bir rejim yoktur: ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü hangisinde olursa olsun m.25 rejimine, tehlikeli hükümlü m.63 ve m.9/3 düzenine tabidir. F tipi cezaevinin ayrıntıları için F tipi cezaevi yazımıza bakabilirsiniz.
S Tipi ile Y Tipi ve Yüksek Güvenlikli Cezaevi Farkı
Kısa cevap: Y tipi ve yüksek güvenlikli (YGC) kurumlar da S tipi cezaevi gibi bir ve üç kişilik odalıdır; fark yapı ve kapasitededir: İHD, YGC’leri yaklaşık 487 kişilik iki katlı yapılar olarak, S tipi cezaevini ise yaklaşık 552 kişilik yapılar olarak tanımlar.
| Kurum | Kat düzeni | Kapasite | Oda düzeni |
|---|---|---|---|
| S tipi | Zemin ve 1. kat (2 kat) | Yaklaşık 552 kişi | Bir ve üç kişilik odalar; üç kişilik oda yaklaşık 20 m² |
| Yüksek güvenlikli (YGC) | 2 kat | Yaklaşık 487 kişi | A–D bloklarında tek kişilik, E bloğunda üç kişilik odalar; modül hücreleri 12–13 m² |
İHD raporuna göre YGC’lerde hücre kapıları bir kulübeden basılan düğmeyle uzaktan açılıp kapanır, havalandırma bölümü yaklaşık 63 m² büyüklüğündedir ve hücre içini görecek şekilde kameralar bulunur. S tipi cezaevinde ise rapor, havalandırma ve iç mekânda iki kamera bulunduğunu, Bodrum’daki havalandırmanın yaklaşık 25 m² olduğunu belirtir.
Y tipi kurumlar için Çağdaş Hukukçular Derneğinin ziyaret ettiği Erzurum Y tipi kurumu örnek verilebilir: üç katlı yapıdadır ve hükümlüler tek kişilik hücrelerde tutulur. Bu üç kurum tipi hukuken aynı yüksek güvenlikli kurum çerçevesinde değerlendirilir; sevk ölçütleri değişmez.
S Tipi ile T, L ve E Tipi Cezaevleri Arasındaki Fark
Kısa cevap: T, L ve E tipi cezaevleri genel kapalı kurumlardır ve çok kişilik oda ya da koğuş düzenine sahiptir; S tipi cezaevi ise bir ve üç kişilik odalardan oluşur, oda kapıları sürekli kapalıdır ve sıkı güvenlik rejimi uygulanır.
T tipi, büyük şehirlerde kurulan kampüs tipi genel kapalı kurumdur; odaların çoğu 8 ve 3 kişilik dubleks yapıdadır. L tipi, büyük kapasiteli genel kapalı kurumdur; tek kişilik, üç kişilik ve 7-8 kişilik veya daha kalabalık ortak yaşam üniteleri içerir. E tipi de genel kapalı kurum olarak işletilir. Bunların hiçbiri hükümlüye otomatik olarak yüksek güvenlikli rejim uygulamaz.
Dolayısıyla S tipi cezaevi ile bu kurumlar arasındaki esas fark, kimin nerede yattığını belirleyen ölçüttedir: genel kapalı kurumlarda ceza miktarı ve kişinin durumu, S tipi cezaevinde ise Kanun m.9 kapsamındaki ceza türü veya tehlikelilik kararı belirleyicidir. T ve L tipi kurumlar için T tipi cezaevi ve L tipi cezaevi yazılarımıza, ayrıntılı karşılaştırma için ise Cezaevi Tipleri ve İnfaz Koşulları yazımıza göz atabilirsiniz.
En Ağır Cezaevi Tipi Hangisidir?
Kısa cevap: Kanun cezaevi tipleri arasında ağırlık sıralaması yapmaz; en sıkı düzen, yüksek güvenlikli kurumlarda ağırlaştırılmış müebbet hükümlülerine uygulanan tek kişilik oda ve günde bir saat açık hava rejimidir.
“Hangi tip cezaevi daha ağır” sorusunun, S tipi cezaevi bakımından da cevabı harfte değil, hükümlüye uygulanan rejimdedir. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü m.25’e göre tek kişilik odada barındırılır, günde bir saat açık havaya çıkar ve onbeş günde bir görüş ve telefon hakkına sahiptir. Bu rejim S, Y ve F tipinde aynıdır.
Baro ve insan hakları raporları S tipi cezaevini yapısı gereği daha yalıtılmış bir düzen olarak eleştirir. Bu eleştiri, kurumun fiziki koşullarına ve sosyal temas imkânlarına ilişkindir; hukuken ise genel kapalı kurum ile S tipi arasındaki fark, ayrı bir “daha ağır ceza” değil, aynı cezanın farklı güvenlik rejimiyle infaz edilmesidir.
S Tipi Cezaevinde Yaşam Koşulları ve Haklar
Havalandırma ve Spor Hakkı Nasıl Kullanılır?
Kısa cevap: S tipi cezaevi dahil kapalı kurumdaki hükümlüye hava koşulları elverdiği ölçüde günde en az bir saat açık havada gezinme hakkı tanınır; ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsünde bu süre günde bir saattir ve iyi hâle göre uzatılabilir.
5275 sayılı Kanun m.87/2: “Açık havada çalışmayan veya kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüye, hava koşulları elverdiği ölçüde, günde en az bir saat açık havada gezinmek olanağı verilir. Bu süre içerisinde bireysel spor da yapılabilir.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü için m.25/1-(b) günde bir saat açık havaya çıkma ve spor yapma hakkı tanır; risk ve güvenlik gereklerine, iyileştirme çalışmalarındaki gayrete ve iyi hâle göre bu süre uzatılabilir (m.25/1-c). Diğer hükümlüler için bu hak m.87/2 ile Yönetmelik hükümlerine göre kullanılır.
Uygulamada havalandırma, S tipi cezaevinde odalardan ayrı, çevresi duvarlı ve üstü tellerle kapatılmış bölümlerde yapılır. İHD raporunda günlük havalandırma süresinin 1-2 saat olduğu, İstanbul Barosu raporunda ise 1-1,5 saat betonlu avluda geçirildiği ve spor hakkının ayda bir saat kullandırıldığı belirtilir. Bu fark, hakkın fiilen kısıtlandığı iddialarının başlıca konusudur ve her kısıtlama infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir.
Görüş Günleri, Telefon ve Mektup Hakkı
Kısa cevap: S tipi cezaevinde genel kural haftada bir görüştür (m.83/1); ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü ise yalnızca eşi, altsoy, üstsoy, kardeşleri ve vasisi tarafından onbeş günde bir, günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edilebilir ve onbeş günde bir en çok on dakika telefon edebilir.
5275 sayılı Kanun m.25/1-(e) ve (f): “Hükümlü, kurum idare kurulunun uygun gördüğü hâllerde ve onbeş günde bir kez olmak üzere (f) bendinde gösterilen kişilere, süresi on dakikayı geçmemek üzere telefon edebilir. Hükümlüyü; eşi, altsoy ve üstsoyu, kardeşleri ve vasisi, belirlenen gün, saat ve koşullar içerisinde onbeş günlük aralıklarla ve günde bir saati geçmemek üzere ziyaret edebilirler.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
Diğer hükümlüler için m.83/1, hükümlünün eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi tarafından haftada bir kez, ayrıca kuruma kabulde bildirdiği en fazla üç kişi tarafından yarım saatten az ve bir buçuk saatten fazla olmamak üzere ziyaret edilmesine izin verir. Hangi haftanın açık görüş olacağını kurum belirler; terör ve örgüt suçlarından hükümlüler için açık görüş idare ve gözlem kurulu kararıyla iki ayda bir yaptırılabilir.
İHD raporu S tipi cezaevinde açık görüşün 30 dakika ile 1 saat arasında camlı kabinlerde yapıldığını, aile telefon görüşmelerinin haftada bir 10 dakika uygulandığını bildirir. Kapalı kurumlarda telefon görüşmelerinin dinlenip kaydedilmesi ise Kanun m.83/4 uyarınca yalnızca terör ve örgüt suçlarından hükümlüler ile tehlikeli hâlde bulunan hükümlüler için mümkündür. Mektup ve haberleşme hakkına getirilen her sınırlama infaz hâkimliğine götürülebilir. Ayrıntılı bilgi için Cezaevi Görüş Hakları yazımıza bakın.
Odalar Kaç Kişilik, Sohbet ve Ortak Faaliyet Hakkı Var mı?
Kısa cevap: S tipi cezaevinde odalar bir veya üç kişiliktir; ortak faaliyet bakımından Adalet Bakanlığının 45-1 sayılı Genelgesi, istekli hükümlülerin on kişiyi aşmayan gruplar hâlinde haftada toplam on saate kadar sohbet amacıyla bir araya getirilmesine izin verir.
Kanun m.9/1 bir veya üç kişilik odaları öngörür; m.63/1 ise tehlikeli hâli bulunan hükümlünün ancak bir veya üç kişilik odalarda barındırılabileceğini düzenler. İHD raporu, S tipi cezaevinde üç kişilik odada dördüncü bir kişinin yatağını yere sermek zorunda kaldığını anlatan “3+1” uygulamasından söz eder. Böyle bir durum, oda kapasitesinin aşılması olarak şikâyete konu edilebilir.
Sohbet ve ortak faaliyet bakımından Bakanlığın 1 Ocak 2007 tarihli 45-1 sayılı Genelgesinin ortak etkinliklere ilişkin hükümleri esastır: idare ve gözlem kurulunun belirlediği istekli hükümlü ve tutuklular, on kişiyi aşmayan gruplar hâlinde ve idarenin gözetiminde, haftada toplam on saati aşmamak üzere sohbet amacıyla bir araya getirilebilir. Kanun m.74/3 de tehlikeli hükümlülerin bireyselleştirme çalışmalarında on kişiyi aşan gruplara ayrılamayacağını söyler.
Dikkat: İHD ve İstanbul Barosu raporları, S tipi cezaevinde sohbet hakkının fiilen kullandırılmadığını bildirir. Genelgeden doğan hakkın kullandırılmaması, hükümlü tarafından kuruma yazılı olarak bildirilmeli ve cevap alınamazsa ya da ret verilirse infaz hâkimliğine şikâyet edilmelidir.
“Kuyu Tipi” Eleştirisi Ne Anlama Geliyor?
Kısa cevap: “Kuyu tipi”, S, Y ve yüksek güvenlikli kurumlar için baroların ve insan hakları örgütlerinin kullandığı eleştirel bir addır; sınırlı doğal ışık ve havalandırma, günün 22,5-23 saatinin odada geçmesi ve sosyal temasın kısıtlılığı eleştirinin ana başlıklarıdır.
İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi, 11 Eylül 2025 tarihli raporunda bu kurumları “ağır tecrit” olarak niteler. Rapora göre pencere demirleri metal plakalarla kapatıldığından odalarda neredeyse hiç hava akımı yoktur, hükümlüler günün 22,5 ile 23 saatini tek veya üç kişilik odalarda geçirir, üç kişilik odalarda yaşam alanını izleyen kameralar bulunur ve oda kapıları başka bir bölümdeki kontrol odasından elektronik olarak açılır.
Baro, bu düzenin insan onuruyla bağdaşmadığını, kamera ile sürekli izlemenin ve uzaktan kapı sisteminin hukuki dayanağının bulunmadığını savunur; yeni kurum yapılmamasını ve mevcutların kapatılmasını önerir. Çağdaş Hukukçular Derneği de aynı kurumları F tipinin daha ağır bir devamı olarak niteler. Bu görüşler eleştiri niteliğindedir; bir uygulamanın hukuka aykırı olup olmadığı somut olayda infaz hâkimliği veya Anayasa Mahkemesi tarafından belirlenir.
S Tipi Cezaevine Sevk ve Normal Kuruma Geçiş
Hükümlü S Tipi Cezaevine Hangi Gerekçeyle Sevk Edilir?
Kısa cevap: S tipi cezaevine sevk ya ceza türü ve suç nedeniyle m.9/2 gereği kendiliğinden gerçekleşir ya da m.9/3’teki tehlikelilik, düzeni bozma veya iyileştirmeye ısrarla karşı koyma gerekçesine dayanır; ikinci hâlde idare ve gözlem kurulu kararı ve Bakanlık onayı gerekir.
m.9/3 üç ayrı gerekçe sayar: eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli hâlde bulunup özel gözetim ve denetim gerektirmek, bulunduğu kurumda düzen ve disiplini bozmak veya iyileştirme tedbir, araç ve usullerine ısrarla karşı koymak. Bu gerekçelerden biri somut olgularla ortaya konmadan S tipi cezaevine sevk yapılamaz. Hükümlünün S tipi cezaevinde kalması da bu gerekçenin devam etmesine bağlıdır. Kararı idare ve gözlem kurulu verir, Bakanlık onaylar; hükümlünün hangi eylem ve tutumlarının tehlikeli sayıldığı yazılı gerekçede gösterilmelidir.
Gerekçede “tehlikeli” ifadesinin soyut kalması, sevkin en çok tartışılan yönüdür. Hükümlü ve yakınları, kararı öğrendikleri tarihten itibaren şikâyet süresi içinde infaz hâkimliğine başvurabilir. Başka kurumdaki disiplin cezaları veya geçmiş dosya da gerekçeye yansıyabilir; ancak m.9/3 sevki bir ceza değil güvenlik tedbiridir ve hükümlünün somut eylem ve tutumlarına dayanmalıdır.
S Tipi Cezaevinden Normal Kapalı Kuruma veya Açık Cezaevine Geçilebilir mi?
Kısa cevap: Evet, ancak otomatik değildir: S tipi cezaevinde iyi hâlli geçirilen belirli süreden sonra başka kuruma gönderilmeye karar verilebilir; ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü ise açık kuruma ayrılamaz.
5275 sayılı Kanun m.9/5: “Müebbet hapis cezasına hükümlülerden, 107 nci maddede belirtilen koşullu salıverilme süresinin üçte ikisini, süreli hapis cezasına hükümlülerden toplam cezalarının üçte birini, üçüncü fıkrada belirtilen hükümlülerden geriye kalan toplam cezalarının üçte birini bu kurumlarda geçirerek iyi hâl gösterenlerin, tutum ve kişiliklerine uygun diğer ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine karar verilebilir.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
| Hükümlü grubu | Normal kuruma geçiş için iyi hâlli geçirilecek süre |
|---|---|
| Müebbet hapis cezasına hükümlüler | Koşullu salıverilme süresinin üçte ikisi |
| Süreli hapis cezasına hükümlüler | Toplam cezanın üçte biri |
| Tehlikeli hükümlü olarak gönderilenler (m.9/3) | Geriye kalan toplam cezanın üçte biri |
“Karar verilebilir” ifadesi, süre şartı dolsa bile geçişin otomatik olmadığını gösterir. İdare ve gözlem kurulu, hükümlüyü en geç altı ayda bir; kurallara uyumu, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, topluma bütünleşmeye hazır olup olmadığı ve tekrar suç işleme riski bakımından değerlendirir (m.89). Olumsuz değerlendirilenlerin yeniden değerlendirilme süresi bir yılı geçemez.
S tipi cezaevinden açık kuruma ayrılma ayrıca Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliğindeki şartlara bağlıdır. Yüksek güvenlikli kurumlarda cezası infaz edilenler toplam cezalarının üçte birini iyi hâlli geçirmiş ve koşullu salıverilme tarihine üç yıl veya daha az süre kalmış olmalıdır; ağırlaştırılmış müebbet hükümlüleri ise açık kurumlara ayrılamaz. Toplam on yıl ve üzeri cezalılar ile örgüt, kasten öldürme ve uyuşturucu imal ve ticareti suçlarından hükümlüler bakımından idare ve gözlem kurulunun açığa ayırma kararı, infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır (m.14/4).
Nakil Talebi Nasıl Yapılır?
Kısa cevap: Hükümlü, gitmek istediği kurumlardan en az üçünü belirten dilekçeyle, nakil giderini peşin ödemeyi kabul ederek ve iyi hâl şartlarını taşıyarak m.54 uyarınca kendi isteğiyle nakil talep edebilir.
5275 sayılı Kanun m.54/1: “Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken sürenin üç aydan fazla olması, d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, Gerekir.” (5275 sayılı Kanun’u görüntüle)
Nakledilen hükümlü, eğitim öğretim veya hastalık nedeniyle yapılan nakil hariç, yeni kurumda bir yıl kalmak zorundadır (m.54/2). İstenen kurumun hükümlünün sınıfına uygun olması şartı nedeniyle, m.9 rejimine tabi hükümlünün genel kapalı kuruma geçişi esas olarak nakil dilekçesiyle değil, yukarıda anlatılan m.9/5 değerlendirmesiyle gerçekleşir.
S tipi cezaevinde bulunan hükümlü için ailenin uzak olması, ziyaret imkânının fiilen kalmaması, sağlık veya can güvenliği gibi nedenler m.54’ün dışında ayrıca ileri sürülebilir. Böyle bir talebin idare tarafından soyut gerekçeyle reddedilmesi hâlinde ret işlemine karşı infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır; ayrıntılar Cezaevi Tipleri ve İnfaz Koşulları yazımızda yer alır.
S Tipi Cezaevine Sevke ve Kötü Koşullara İtiraz
S tipi cezaevi sevkine veya S tipi cezaevindeki koşullara karşı yapılacak başvuru, kısa sürelere bağlıdır. Aşağıdaki tablo adımları sırasıyla gösterir. Sevk, nakil ve şikâyet süreçlerinde izlenecek yol hakkında genel bilgi için İstanbul ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
| Adım | Ne yapılır | Süre ve merci |
|---|---|---|
| 1. İşlemi belgeleyin | Sevk yazısı, kurul kararı veya ret yazısı ile öğrenme tarihi not edilir | Öğrenme tarihi sürenin başlangıcıdır |
| 2. Dilekçe verin | Somut olgularla (oda ölçüsü, kişi sayısı, havalandırma sürelerinin fiilen kullandırılmaması gibi) şikâyet dilekçesi yazılır | İnfaz hâkimliği; öğrenmeden itibaren 15 gün, her hâlde işlemden itibaren 30 gün |
| 3. Başvuru yolunu seçin | Dilekçe doğrudan hâkimliğe verilebilir ya da Cumhuriyet başsavcılığı veya kurum müdürlüğü aracılığıyla iletilir | Hâkimlik dışına yapılan başvuru en geç 3 gün içinde hâkimliğe gönderilir |
| 4. Kararı bekleyin | İnfaz hâkimi dosya üzerinden inceleme yapar | Kural olarak 1 hafta içinde karar |
| 5. İtiraz edin | Karar şikâyetçiye tebliğ edildikten sonra ağır ceza mahkemesine itiraz edilir | Tebliğden itibaren 2 hafta |
| 6. Son çare | Başvuru yolları tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılır | Yolların tüketilmesinden ve kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün |
Dikkat: Şikâyet yoluna başvurulması sevk işleminin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İnfaz hâkimi, ancak giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması birlikte gerçekleşirse işlemin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.
Sevk Kararına Karşı İnfaz Hâkimliğine Şikâyet
Kısa cevap: S tipi cezaevi sevki dahil hükümlü ve tutuklular hakkındaki işlemler, öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir.
4675 sayılı Kanun m.5/1: “Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.” (4675 sayılı Kanun’u görüntüle)
Şikâyet yoluna hükümlü veya tutuklunun kendisi, eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi veya ceza infaz kurumu izleme kurulu başvurabilir. Sözlü şikâyet tutanağa bağlanır ve bir örneği başvurana verilir. İnfaz hâkimi şikâyeti yerinde görürse işlemin iptaline, faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
S tipi cezaevi sevki şikâyetinde dilekçenin içeriği belirleyicidir: sevkin hangi m.9 fıkrasına dayandığı, örgüt kapsamındaki suçun bulunup bulunmadığı, tehlikelilik gerekçesinin somut olgulara dayanıp dayanmadığı ve Bakanlık onayının alınıp alınmadığı ayrı ayrı tartışılmalıdır. Süre geçirildikten sonra yapılan başvuru esasa girilmeden reddedilir; bu nedenle öğrenme tarihi mutlaka belgelenmelidir.
Kalabalık Oda ve Sağlığa Aykırı Koşullar İçin Başvuru Yolları
Kısa cevap: S tipi cezaevinde kalabalık oda, havalandırma eksikliği veya sağlığa aykırı koşullar için önce infaz hâkimliğine şikâyet edilir, karara karşı ağır ceza mahkemesine itiraz edilir ve yollar tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılabilir.
4675 sayılı Kanun m.4/1: “Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.” (4675 sayılı Kanun’u görüntüle)
S tipi cezaevi koşulları dahil barınma, beslenme ve sağlık konuları infaz hâkimliğinin görev alanındadır; hâkimlik bu konulardaki şikâyeti ikna edici bir gerekçe göstermeden “görev dışı” diyerek reddedemez. Dilekçede kişi sayısı, oda ölçüsü, kaldığınız süre, havalandırma ve sağlık sorununa dair somut bilgi bulunmalıdır; “kalabalık” gibi soyut bir ifade başarı şansını düşürür.
Kişi başına düşen alan ölçüsü kötü muamele yasağı bakımından belirleyicidir. Çok kişilik odalarda kişi başına 3 m²’den az alan, ihlal yönünde güçlü bir karine doğurur; karine ancak alan azalmasının kısa süreli, küçük çaplı ve ara sıra olması, bunun yeterli oda dışı dolaşım ve etkinliklerle dengelenmesi ve kişinin genel olarak uygun bir kurumda tutulması şartlarının birlikte bulunmasıyla ortadan kalkar. 3 ile 4 m² arasında alan, diğer olumsuz koşullarla birleşirse ihlal doğurabilir. Yollar tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru otuz gün içinde yapılır.
Emsal Kararlar
Aşağıdaki kartlarda yüksek güvenlikli kuruma sevk, tehlikelilik, nakil, havalandırma, görüş ve oda koşullarına ilişkin Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarının künyeleri, olayın özeti ve sonucu yer almaktadır. Karar adlarına tıklayarak ilgili karta gidebilirsiniz.
| Karar | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 1. CD, K. 2025/9617 | Örgüte yardım suçu, m.9/2 kapsamı ve tehlikelilik kararı | Bozma isteminin reddi |
| AYM, B. 2017/32945 | F tipine yerleştirilen tutuklunun “tehlikeli tutuklu” statüsü | İhlal |
| AYM, B. 2018/37854 | Aileye yakın kuruma nakil talebinin reddi | İhlal |
| AYM, B. 2021/36035 | Ziyaretin imkânsız hâle geldiği durumda nakil talebinin reddi | İhlal |
| Yargıtay 1. CD, K. 2022/840 | Koğuş yerleştirmesinde idarenin takdiri | Kanun yararına bozma |
| Yargıtay 1. CD, K. 2022/7298 | Açığa ayrılma onayında infaz hâkiminin denetimi | Kanun yararına bozma |
| Yargıtay 1. CD, K. 2023/7672 | Yüksek güvenlikli kurumda havalandırma hakkı | Kanun yararına bozma |
| AYM Genel Kurul, B. 2019/34408 | Kalabalık odada kişisel alan, 3 m² ve 3-4 m² dönemleri | Kısmen ihlal |
| AYM, B. 2019/25763 | 3 m² altı alan için güçlü karine | İhlal |
| AYM, B. 2019/13793 | Kişisel alan ve karinenin ortadan kalkma şartları | İhlal |
| AYM, B. 2021/50620 | 356 gün 2-3 m² alanda tutulma | İhlal |
| AYM, B. 2020/39604 | Kalabalık oda şikâyetinin görev dışı gerekçesiyle reddi | İhlal |
| AYM Genel Kurul, B. 2019/1278 | Kalabalık oda ve sağlık şikâyeti, infaz hâkimliğinin görevi | İhlal |
| AYM, B. 2017/8758 | Terör ve örgüt suçlarında açık görüş sınırlaması | Kanuni dayanak kabul edildi |
| AYM Genel Kurul, B. 2021/54500 | Telefon konuşmalarının dinlenip kaydedilmesi | İhlal |
Yüksek Güvenlikli Kuruma Sevk ve Tehlikelilik Kararları
Suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte yardım suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası alan hükümlü, Aksaray T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda denetimli serbestlik talep etmiş; kurum cezanın üçte birinin kapalıda geçirilmesi şartını arayarak talebi reddetmişti. İnfaz hâkimliği ve itiraz mercii kurum işlemini iptal edince kanun yararına bozma istenmiştir. Daire, örgüte yardım suçu nedeniyle cezanın m.9/2 gereği yüksek güvenlikli kurumda infaz edilemeyeceğini, m.9/3 kapsamında tehlikeli hükümlü kararı da bulunmadığını belirterek bozma istemini oy birliğiyle reddetmiştir. Karar, yüksek güvenlikli rejimin ancak Kanun’daki iki yoldan biriyle uygulanabileceğini gösterir.
Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan tutuklu başvurucu, Sincan 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna yerleştirilmiş ve idare ve gözlem kurulu kararıyla tek kişilik odaya alınmıştır. Başvurucuya “tehlikeli tutuklu” statüsü veren kararda kullanılan ifadeler nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiğine hükmedilmiş, kötü muamele iddiası ise açıkça dayanaktan yoksun bulunmuştur. Yeniden yargılama için karar Ankara Batı İnfaz Hâkimliğine gönderilmiştir. Karar, tutuklular için de tehlikelilik kararlarında kullanılan ifadelerin masumiyet karinesine uygun olması gerektiğini gösterir.
Başvurucu, ailesine daha yakın bir kuruma nakil taleplerinin reddedilmesine karşı dava açmış; nakil talebi yaklaşık iki yıl sonra karşılanmıştır. İdare ve infaz hâkimliği yakın kurumların doluluğunu gerekçe göstermiş, ancak mesafe, ulaşım, ailenin durumu ve ziyaret sıklığı gibi ölçütleri değerlendirmemiştir. Mahkeme, idarenin hükümlü ve tutukluların hangi kurumda bulunacağını belirlemede geniş takdir yetkisi bulunduğunu, ancak bu yetkinin objektif denetlenebilir kriterlerle kullanılması gerektiğini belirterek gerekçeli karar hakkının ihlaline ve net 18.000 TL manevi tazminata karar vermiştir.
Mahkeme, ziyaret hakkının kullanımının çok zor veya imkânsız hâle geldiğinin anlaşılabildiği durumda nakil talebinin reddinin aile hayatına saygı hakkına müdahale oluşturabileceğini belirtmiş ve ihlal sonucuna varmıştır.
Terör suçundan hükümlünün açık ceza infaz kurumuna ayrılabilmesi için örgütten ayrıldığının tespiti gerekiyordu. Merci, hükümlünün bağımsız bir koğuşa alınarak gözlemlenmesi gerektiği gerekçesiyle itirazı kabul etmişti. Daire, koğuş yerleştirmesinde cezaevi yönetiminin 5275 sayılı Kanun’un 24 ve 63. maddeleri ile yönetmelik hükümleri kapsamında takdir hakkına sahip olduğunu, bağımsız koğuşa alınmayı gerektiren kanuni bir zorunluluk bulunmadığını belirterek kararı kanun yararına bozmuştur.
Kasten öldürme, kasten yaralama ve 6136 sayılı Kanun’a muhalefet suçlarından T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan hükümlü hakkında idare ve gözlem kurulu açık kuruma ayrılma kararı vermiş; infaz hâkimliği onay talebini hükümlünün disiplin cezaları ve firarı gerekçesiyle reddetmiştir. Daire, infaz hâkiminin idare ve gözlem kurulunun yerine geçerek esastan inceleme yapamayacağını, yalnızca açığa ayrılma şartlarının ve şekli koşulların bulunup bulunmadığını denetleyebileceğini belirterek kararı kanun yararına bozmuştur.
Havalandırma, Görüş ve Oda Koşullarına İlişkin Kararlar
Sincan 2 Nolu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü, 17.04.2022 tarihinde havalandırmaya çıkarılmamıştır. Kurum, havalandırma bahçesinde hafta sonu tadilat yapıldığını ve personel yetersizliği nedeniyle spor salonlarında havalandırma yapılamadığını bildirmiş; infaz hâkimliği şikâyeti kabul etmişti. Daire, günde en az bir saatlik havalandırma hakkının mümkün olan araç ve olanaklar ölçüsünde kullanılacağını, kurumların hakkın kullanımına sınırlama getirebileceğini belirterek kararı kanun yararına bozmuştur.
Başvurucu, ceza infaz kurumunda kalabalık odada tutulduğunu ileri sürmüştür. Mahkeme, temizlik, havalandırma ve aydınlatma gibi genel koşulların yeterli olduğunu, başvurucuya yatak ve yatak takımı sağlandığını belirtmiş; 3 m²’den az kişisel alan bulunan dönem bakımından kötü muamele yasağının ihlal edildiğine, 3 m² ile 4 m² arasında alan bulunan dönem bakımından ise ihlal edilmediğine oy birliğiyle karar vermiştir. Başvurucuya net 100.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmedilmiştir.
Karar, çok kişilik koğuşlarda mahpus başına düşen yüzey alanının 3 m²’den az olması, her mahpusun ayrı bir uyku yerinin bulunmaması veya koğuşun serbest harekete izin vermemesi hâlinde kötü muamele yasağının ihlal edildiği yönünde güçlü bir karine oluştuğunu belirtir. Karine ancak alan azalmasının kısa süreli, küçük çaplı ve ara sıra olması, bunun yeterli koğuş dışı dolaşım ve etkinliklerle desteklenmesi ve kişinin genel olarak uygun bir kurumda tutulması şartlarının birlikte bulunmasıyla ortadan kalkar. 3 ile 4 m² arasında ise alan faktörü, uygunsuz koşulların diğer yönleriyle birleşmesi hâlinde ihlal doğurur.
Mahkeme, çok kişilik koğuşlarda kişi başına 3 m²’den az alan bulunması hâlinde ortaya çıkan güçlü karinenin yalnızca üç unsurun birlikte bulunmasıyla ortadan kalkabileceği ilkesini yinelemiş ve kalabalık koğuş koşullarında kötü muamele yasağının ihlal edildiğine karar vermiştir. Karar, kapasite fazlası şikâyetlerinin metrekare hesabıyla ispatlanabileceğini gösterir.
Başvurucu, ceza infaz kurumunda toplam 356 gün boyunca 2 ile 3 m² arasında yüzey alanına sahip olmuştur. Mahkeme, bu sürenin kısa süreli, küçük çaplı ve ara sıra olarak değerlendirilemeyeceğini, bu nedenle güçlü karinenin ortadan kalkması için aranan ilk unsurun gerçekleşmediğini belirtmiş ve diğer iki unsuru incelemeden kötü muamele yasağının ihlal edildiği sonucuna varmıştır.
Antalya L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu veya hükümlü olarak kalan başvurucu, odadaki kişi sayısının azaltılmasını istemiş; infaz hâkimliği şikâyeti infaz hâkimliklerinin görev alanına girmediği gerekçesiyle esasa girmeden reddetmiştir. Mahkeme, reddin ilgili ve yeterli gerekçe içermediğini, itiraz mercii ağır ceza mahkemesinin de eksikliği gidermediğini belirterek kötü muamele yasağıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlaline ve net 100.000 TL manevi tazminata karar vermiştir.
Marmara (Silivri) 2 No.lu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda kalan başvurucu, kalabalık oda, yetersiz yemek ve sağlık hizmeti şikâyetleriyle infaz hâkimliğine başvurmuş; hâkimlik görevsizlik kararı vermiştir. Genel Kurul, 4675 sayılı Kanun’un 4. maddesinin infaz hâkimliklerine barınma, beslenme ve sağlık konularında geniş bir görev alanı tanıdığını belirterek şikâyetin esasının incelenmemesi nedeniyle etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine oy çokluğuyla karar vermiştir.
Terör ve örgüt suçlarından hükümlüler için açık görüşlerin idare ve gözlem kurulu kararıyla iki ayda bir yaptırılabilmesi düzenlemesi incelenmiş; Mahkeme, sınırlamanın kanunla sınırlama koşulunu karşıladığı sonucuna varmıştır. Karar, bu düzenlemenin yönetmelikte yer almasına rağmen kanuni dayanaktan yoksun sayılamayacağını gösterir.
Genel Kurul, telefon konuşmalarının dinlenip kaydedilmesi bakımından Anayasa m.20 ve m.22 çerçevesinde oybirliğiyle ihlal sonucuna varmıştır. Karar, haberleşmeye getirilen sınırlamaların açık bir yasal dayanağa ve yeterli güvencelere dayanması gerektiği yönündeki yerleşik ilkeye dayanır.
Sık Sorulan Sorular
Yakınınız ya da siz S tipi cezaevine mi sevk edildiniz? Sevk kararının hukuka uygunluğunun incelenmesi, infaz hâkimliğine şikâyet süresinin takibi, nakil ve açık kuruma geçiş değerlendirmesi ile kötü koşullara karşı başvuru yollarının planlanması için Ümraniye ve İstanbul ceza avukatı olarak bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Bu makale, S tipi cezaevi ve yüksek güvenlikli kurum rejimini genel bilgilendirme amacıyla açıklar; somut olayın özelliklerine, delillere ve karar tarihlerine göre hukuki sonuçlar değişebilir. Mevzuat, uygulama ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden güncel ve kişiye özel hukuki danışmanlık için bir avukata başvurulması tavsiye edilir. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve bağlayıcı hukuki görüş niteliği taşımaz. — Av. Turgut Ekrem — turgutekrem.av.tr