Soybağının Reddi Davası: Şartları, Süresi ve Sonuçları

Evlilik içinde veya evliliğin bitiminden itibaren 300 gün içinde doğan her çocuk, başka bir araştırmaya gerek kalmaksızın kanunen kocanın üzerine yazılır. Bu otomatik kayıt, “babalık karinesi” adı verilen yasal bir varsayımdan doğar ve bu varsayımı ortadan kaldırmanın tek yolu soybağının reddi davasıdır. Ancak bu dava, sınırlı bir sürede açılmazsa hak tamamen kaybedilir; yanlış kişiye karşı açılırsa usulden reddedilir; DNA sonucu olmadan da hiçbir mahkeme soybağını reddetmez. Bu yazıda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri ile yerleşik Yargıtay içtihatları ışığında, bu davanın kimler tarafından, kime karşı, hangi sürede ve nasıl açılacağını adım adım ele alıyoruz.

Soybağının reddi davasını baştan sona, 6 pratik adımda özetleyelim:

1. Süreyi kontrol edin. Koca için öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl; çocuk için ergin olma (18 yaş) tarihinden itibaren 1 yıl işler. Bu, hâkimin kendiliğinden gözettiği hak düşürücü bir süredir.
2. Doğru mahkemeye, doğru dilekçeyle başvurun. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; yetkili mahkeme ise davacının dava tarihindeki veya çocuğun doğum anındaki yerleşim yeri mahkemesidir.
3. Husumeti doğru taraflara yöneltin. Kocanın açtığı davada ana ve çocuk birlikte davalı gösterilir; çocuğun açtığı davada ise koca ve ana davalı gösterilir.
4. DNA/Adli Tıp Kurumu sürecini takip edin. Mahkeme resen araştırma ilkesi gereği tarafları DNA incelemesine sevk eder; bu incelemeye katlanma yükümlülüğü kanunidir.
5. Kararın kesinleşmesini bekleyin. Karar bozucu yenilik doğurucu niteliktedir; kesinleşmeden hiçbir sonuç (nüfus kaydı değişikliği, tanıma işlemi) doğmaz.
6. Kesinleşme sonrası işlemleri tamamlayın. Nüfus kaydı, soyadı, mirasçılık ve varsa gerçek babanın tanıma işlemi bu aşamada sırayla yürütülür.

Aşağıda bu altı adımın her birini, ilgili Medeni Kanun hükümleri ve konuyu netleştiren yerleşik Yargıtay kararlarıyla birlikte ayrıntılı olarak inceliyoruz.

Bu davanın ne anlama geldiğini önce hukuki tanımıyla netleştirmek gerekir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin yerleşik bir kararında bu kavram şöyle açıklanmıştır:

Davanın hangi mahkemede görüleceği ve bu görevin niteliği de netleşmiş bir konudur. Bu dava 4787 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca aile mahkemesinde görülür; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu görev kuralının niteliğini kısa ve kesin biçimde ortaya koymuştur.

Yetkili mahkeme konusunda ise özel bir kural geçerlidir: davacının dava tarihindeki veya çocuğun doğum anındaki yerleşim yeri mahkemesi, tarafara seçimlik bir yetki imkânı tanır. Bunun yanında, bu davayla karıştırılmaması gereken ayrı bir dava türü daha vardır — bu ayrımı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu net biçimde çizmiştir:

Bu ayrım pratikte büyük önem taşır: çocuk doğduğunda hiç evlilik ilişkisi ya da babalık karinesi kurulmamışsa (örneğin nüfus memurluğunda maddi bir hata yapılmışsa) açılacak dava asliye hukuk mahkemesinde görülen bir kayıt düzeltme davasıdır; ancak yasal karine geçerli biçimde kurulmuşsa tek yol aile mahkemesinde açılacak bu davadır.

Evlilik İçi Doğan Çocuğu Nüfustan Düşürmek İçin Kimler Dava Açabilir?

Soybağının reddi davasını açabilecek kişiler kanunla sınırlı biçimde sayılmıştır: koca, ana, çocuk ve istisnai hâllerde kocanın altsoyu, anası, babası veya biyolojik baba olduğunu iddia eden üçüncü kişi. Her birinin dava açma koşulları farklıdır; aşağıda tek tek ele alıyoruz.

Babalık Karinesi Nedir? Evliyken Doğan Çocuk Neden Otomatik Olarak Kocanın Üzerine Yazılır?

Evlilik sürerken veya evliliğin bitiminden itibaren 300 gün içinde doğan çocuk, nüfus memurluğunca herhangi bir araştırma yapılmaksızın doğrudan kocanın hanesine kaydedilir. Bunun nedeni, kanun koyucunun kamu düzenini korumak, çocuğun nesepsiz kalmasını önlemek ve aile birliğinin istikrarını sağlamak amacıyla öngördüğü kesin olmayan (adi) bir karinedir.

Bu karinenin tek bir sonucu vardır: koca ile çocuk arasında bu şekilde kurulan soybağı ilişkisi, ancak bu davanın kabulüyle ortadan kalkabilir — başka hiçbir yolla değil. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bu ilkeyi açık biçimde ortaya koymuştur:

Aynı ilke, farklı bir Daire tarafından da tekrarlanarak yerleşik bir içtihat hâline gelmiştir; bu da uygulamada tutarlılığı ve öngörülebilirliği güçlendiren bir unsurdur:

Pratikte sık karşılaşılan bir yanılgı da şudur: eşlerin fiilen ayrı yaşaması ya da aralarında bir boşanma davasının derdest olması, tek başına babalık karinesini ortadan kaldırmaz; evlilik hukuken sürdüğü sürece çocuk yine kocanın üzerine kaydedilir. Ancak TMK m.288’e göre bu fiili ayrılık dönemi, kocanın ananın gebe kaldığı dönemde eşiyle cinsel ilişkide bulunmadığını ispatlamasını kolaylaştıran güçlü bir fiili karine oluşturur ve bu davadaki ispat yükünü önemli ölçüde hafifletebilir.

Aldatıldığını Öğrenen Koca, Soybağının Reddi Davasını Kime Karşı (Anneye mi, Çocuğa mı) Açar?

Kocanın açacağı davada husumet tek bir kişiye değil, hem anaya hem de çocuğa birlikte yöneltilmelidir; bu, mecburi dava arkadaşlığı niteliğindedir ve eksik taraf teşkili davanın usulden reddine yol açar.

Bu kuralın somut uygulaması Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin köklü bir kararında açıkça görülmektedir:

Dolayısıyla aldatıldığını öğrenen bir koca, dava dilekçesini yalnızca eşine karşı değil, eşi ve çocuğu birlikte hasım göstererek hazırlamak zorundadır. Tersi durumda, yani çocuğun açacağı davada ise husumet koca ve anaya birlikte yöneltilir — bu simetrik kural bir sonraki başlıkta ele alınmaktadır.

Çocuğun Dava Hakkı: Reşit Olan Çocuk Nüfustaki Babasına Karşı Bu Davayı Açabilir mi?

Evet. Çocuğun kendi soybağını sorgulama hakkı TMK m.286/2 ile kanunen tanınmıştır; reşit olan çocuk, kendi adına ve nüfustaki babasıyla anasına karşı bu davayı doğrudan ikame edebilir. Çocuk henüz ergin değilse durum farklı işler: mahkemece atanacak bir kayyım, davayı çocuk adına açar.

Reşit olan çocuk için ise ayrı ve kesin bir süre işler; bu süreye aşağıdaki “Hak Düşürücü Süreler” bölümünde, konunun en özgül karşılığı olan Yargıtay 18. Hukuk Dairesi kararıyla birlikte ayrıntılı olarak değiniyoruz.

Biyolojik (Gerçek) Baba “Bu Çocuk Benim” Diyerek Doğrudan Soybağının Reddi Davası Açabilir mi?

Hayır — kural olarak açamaz. Koca hayatta ve ayırt etme gücüne sahipken, biyolojik babanın “bu çocuk benim” diyerek doğrudan dava açma hakkı bulunmamaktadır. Bu hak, ancak kanunda sayılan istisnai hâllerde ve dar bir çerçevede tanınmıştır.

Bu istisnai dava hakkının kapsamı ve sonuçları, aşağıdaki “Gerçek Babanın Tanıma İşlemi” başlığında Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin somut bir kararıyla birlikte ele alınmaktadır; zira biyolojik babanın tanıma yapabilmesi, önce mevcut hukuki soybağının bu yollardan biriyle ortadan kaldırılmış olmasına bağlıdır.

Davanın En Büyük Engeli: Hak Düşürücü Süreler Ne Kadardır?

Soybağının reddi davasında en çok dava kaybettiren unsur, maddi gerçeğin değil, sürenin kaçırılmasıdır. Bu süreler zamanaşımı değil, mahkemece kendiliğinden (resen) gözetilmesi zorunlu hak düşürücü sürelerdir; süre geçtikten sonra açılan dava, işin esasına girilmeden reddedilir.

Koca İçin 1 Yıllık Süre Sınırı: Çocuğun Kendisinden Olmadığını Öğrenme Tarihi Nasıl İspatlanır?

Koca, çocuğun kendisinden olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak 1 yıl içinde davayı açmak zorundadır.

Bu noktada en kritik soru, “öğrenme” tarihinin nasıl ispatlanacağıdır. Yargıtay, salt şüpheyi yeterli görmeyip, öğrenmenin duraksamaya yer bırakmayacak biçimde somutlaşmasını arar; aynı kararda davanın açılış nedeni olan hakkın niteliği de vurgulanmıştır:

Öğrenme tarihinin somut bir olayla ispatlanması gerektiği, Yargıtay’ın başka kararlarında da teyit edilmiştir; örneğin zinaya dayalı bir boşanma davasında verilen kararın kocaya tebliğ edildiği tarih de öğrenme tarihi olarak kabul edilip hak düşürücü süre buna göre hesaplanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 18.02.2013 tarihli, E. 2012/1827, K. 2013/3770 sayılı karar). Dolayısıyla öğrenme tarihinin ispatında tanık beyanları, mesajlaşma kayıtları, tıbbi test tarihleri veya ceza/hukuk mahkemesi tutanakları delil olarak kullanılabilir; ancak bu delillerin, salt dedikodu veya varsayım düzeyinin ötesine geçerek somut ve inandırıcı bir öğrenme anını göstermesi gerekir.

Doğumdan İtibaren 5 Yıllık Kesin Süre Dolduğunda Dava Açma Hakkı Tamamen Biter mi?

Hayır, bitmez. TMK m.289/1’de eskiden yer alan ve dava hakkını doğumdan itibaren kesin biçimde sınırlayan “her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl” ibaresi, Anayasa Mahkemesi’nin 25.06.2009 tarihli, E. 2008/30, K. 2009/96 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Anayasa Mahkemesi bu iptal kararında, biyolojik bağı bulunmayan bir çocuğun yalnızca 5 yıllık sürenin geçmesi nedeniyle zorla kocanın nesebinde tutulmasının, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını (Anayasa m.17) ve hukuk devleti ilkesini ağır biçimde zedelediğini belirtmiştir.

Bu iptal kararının pratik sonucu şudur: doğumun üzerinden 10, 15 hatta 20 yıl geçmiş olsa dahi, koca çocuğun kendisinden olmadığını öğrendiği tarihten itibaren yine 1 yıl içinde bu davayı açabilir. Bugün geçerli olan tek sınır, öğrenme tarihinden itibaren işleyen 1 yıllık süredir.

Çocuk İçin Dava Süresi: 18 Yaşını (Erginliği) Doldurduktan Sonraki 1 Yıllık Süre Ne Zaman İşler?

Çocuk için süre, öğrenmeye değil doğrudan erginlik tarihine bağlanmıştır: reşit olan çocuk, ergin olduğu (18 yaşını doldurduğu) tarihten başlayarak en geç 1 yıl içinde bu davayı açmak zorundadır.

Bu kesin sürenin bağlayıcılığı Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin bir kararında somut bir olayla birlikte teyit edilmiştir:

Görüldüğü gibi çocuk bakımından süre, kocadan farklı olarak öznel bir “öğrenme” anına değil, nesnel ve herkes için aynı işleyen erginlik tarihine bağlıdır; bu nedenle çocuğun kendi soybağı hakkındaki şüphesini ne zaman edindiği, süre hesabında kural olarak dikkate alınmaz.

Süreyi Kaçıranlar İçin TMK 289 İstisnası: “Haklı Sebep” Sayılan Hastalık veya Zorluklar Nelerdir?

Süre geçirilmiş görünse dahi, gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa dava hakkı tamamen kaybedilmez; bu durumda 1 yıllık süre, engelin ortadan kalktığı tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar.

Ancak Yargıtay bu istisnayı dar yorumlamakta ve haklı sebebin somut biçimde ispatlanmasını aramaktadır:

Uygulamada ağır hastalık, koma hâli, kaza geçirme, akıl zayıflığı veya deprem/savaş gibi mücbir sebepler ile biyolojik gerçeğin hile, tehdit veya aldatma yoluyla davacıdan kasten gizlenmesi haklı sebep kapsamında değerlendirilir. Buna karşılık aile şerefini koruma kaygısıyla bekleme, eşin barışma vaatlerine inanıp dava açmama veya zina sebebiyle açılan boşanma davasının sonucunu bekleme gibi şahsi tercihler, objektif bir engel oluşturmadığından hak düşürücü süreyi uzatmaz.

DNA Testi ve Adli Tıp Kurumu (Mahkeme) Süreci Nasıl İşler?

Soybağının reddi davasında mahkeme, tarafların iddia ve savunmalarıyla bağlı kalmaz; maddi gerçeği kendiliğinden araştırır. Bu resen araştırma ilkesi, sürecin DNA testi etrafında şekillenmesinin temel nedenidir.

Özel Hastaneden Alınan DNA Testi Mahkemede Geçerli midir, Adli Tıp Raporu Zorunlu mu?

Özel bir hastaneden veya özel genetik laboratuvarından alınan bir DNA testi, mahkeme nezdinde tek başına hükme esas alınacak kesin bir delil değildir; ancak bu testin öğrenme tarihini başlattığı yönünde önemli bir hukuki sonucu vardır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yargılama dışında elde edilen babalık raporlarının hak düşürücü süre bakımından taşıdığı önemi birden fazla kararında istikrarlı biçimde vurgulamıştır:

Aynı ilke, kısa bir süre sonra başka bir uyuşmazlıkta da tekrarlanmıştır:

Mahkeme aşamasında ise hükme esas alınacak rapor, kural olarak resmi kurumlarca — Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin adli tıp anabilim dallarınca — düzenlenir. Aşağıdaki iki karar, mahkemelerin soybağı reddi kararını doğrudan Adli Tıp Kurumu raporuna dayandırdığını somut biçimde göstermektedir:

Özetle: özel test öğrenme tarihini başlatır ve hak düşürücü süreyi işletir; ancak davanın kabulüne ilişkin nihai kararın dayanağı, mahkemenin resmi kuruma sevkiyle alınan Adli Tıp Kurumu raporudur.

Anne veya Çocuk Mahkemenin Sevk Ettiği DNA Testi İçin Kan/Doku Vermeyi Reddederse Ne Olur?

Bu ihtimal için kanun, katılmayı reddedeni caydıracak kadar açık bir yükümlülük öngörmüştür. Sağlık yönünden bir tehlike oluşturmadığı sürece, herkes soybağının tespiti amacıyla vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır.

Bu hükme paralel olarak Medeni Kanun da aynı yükümlülüğü ve reddin sonucunu düzenlemiştir:

Uygulamada bu iki hüküm birlikte işletilir: anne veya çocuk haklı bir sebep göstermeksizin numune vermeyi reddederse, hâkim önce incelemenin zor kullanılarak (gerekirse kolluk marifetiyle) yaptırılmasına karar verebilir; bu da imkânsızlaşırsa, reddin taraf aleyhine bir sonuç doğurduğunu kabul ederek dosyadaki diğer delillere göre karar verebilir.

Bu Davada Sadece Şahit (Tanık) Beyanları, Zina veya Aldatma Mesajları Delil Olarak Yeterli midir?

Hayır, tek başına yeterli değildir. Aldatma itirafları, otel kayıtları, mesajlaşma dökümleri veya tanık anlatımları, ananın gebe kalma döneminde başka bir erkekle ilişki yaşadığını somutlaştırabilir ve davanın açılması için gereken haklı şüpheyi/öğrenmeyi ispatlayabilir; ancak bunlar, çocuğun mutlak surette o üçüncü kişiden olduğunu biyolojik olarak kanıtlamaz. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bu ayrımı çok net bir kararla ortaya koymuştur:

Sonuç olarak, mahkeme yalnızca %99,99 gibi bilimsel kesinlikte bir DNA sonucuyla babalığı olumsuzlayan bir raporla soybağının reddine karar verebilir; tanık beyanı veya dijital mesaj kayıtları, ancak bu sürecin tetikleyicisi ve destekleyici delili olabilir.

Soybağı Reddedilince Nafaka, Maddi Kayıplar ve Miras Ne Olur?

Soybağının reddi davasının kabulü, koca ile çocuk arasındaki hukuki bağı doğum anından itibaren geçmişe etkili olarak ortadan kaldıran bozucu yenilik doğurucu bir karardır. Bu geriye etkili sonucun mali ve mirasa ilişkin yansımaları aşağıda ele alınmaktadır.

Koca, Yıllarca Kendi Çocuğu Sanıp Ödediği Masrafları ve Nafakayı Biyolojik Babadan İsteyebilir mi?

Bu soruya ilişkin olarak incelenen raporlarda doğrudan bir Yargıtay kararına veya özel bir kanun hükmüne rastlanmamıştır; bu nedenle aşağıdaki değerlendirme, mevcut kararlarda kabul edilen “kararın geçmişe etkili sonuç doğurduğu” ilkesinden ve genel borçlar hukuku doktrininden hareketle sunulmaktadır, doğrudan bir emsal karara dayanmamaktadır. Soybağı geçmişe etkili olarak ortadan kalktığından, kocanın yıllarca çocuk için yaptığı bakım, iaşe, eğitim ve sağlık giderleri ile boşanma dosyasında ödediği iştirak nafakaları, hukuki sebepten yoksun hâle gelir.

Doktrinde bu durumun, Türk Borçlar Kanunu’nun vekâletsiz iş görme (TBK m.526 vd.) veya sebepsiz zenginleşme (TBK m.77 vd.) hükümlerine dayanılarak, gerçek bakım yükümlüsü olan biyolojik babaya ya da kusurunun ağırlığına göre çocuğun anasına karşı bir talep hakkı doğurabileceği ileri sürülmektedir. Bu talebin çocuğun kendisine yöneltilemeyeceği de önemle vurgulanmalıdır; zira yapılan masraflar çocuğun zorunlu ihtiyaçları için tüketilmiştir ve haksız zenginleşen taraf çocuk değil, asıl bakım borçlusu olması gereken biyolojik ebeveyndir.

Kararın Kesinleşmesiyle Çocuğun Nüfustan Düşmesi: Mirasçılık Sıfatı ve Miras Hakkı Sona Erer mi?

Evet, sona erer. Kanuni mirasçılık geçerli bir soybağı ilişkisine dayanır; bu davanın kabulüne ilişkin karar kesinleştiğinde, çocuğun kocaya olan hukuki soybağı doğum anından itibaren ortadan kalktığından, çocuğun kocaya karşı yasal mirasçılık sıfatı ve buna bağlı miras hakkı da aynı anda son bulur. Koca daha önce vefat etmiş ve çocuk bu sırada miras payı almışsa, kararın kesinleşmesiyle birlikte diğer yasal mirasçılar, haksız miras payı alan çocuğa (veya onu temsil edene) karşı miras sebebiyle istihkak davası açarak terekeden aldığı malların ve hakların iadesini talep edebilir. Buna karşılık çocuğun kocanın hanesinden düşmesi, kendiliğinden biyolojik babaya mirasçı olma sonucunu doğurmaz; biyolojik babaya mirasçı olabilmek için ayrıca tanıma veya babalık hükmüyle yeni bir soybağının kurulmuş olması şarttır.

Miras Bırakan (Muris) Ölmeden Önce Çocuğun Kendisinden Olmadığını Öğrendiyse Diğer Mirasçılar Dava Açabilir mi?

Bu, kocanın altsoyu, anası veya babasının davayı hangi koşullarda devralabileceği sorusudur ve kanunda dar bir çerçevede cevaplanmıştır. Kural olarak, koca sağlığında durumu öğrenmiş ve kendi 1 yıllık süresini dava açmadan geçirmişse, süre kocanın hayattayken düştüğü kabul edilir ve mirasçılar artık bu davayı açamaz. İstisna, kocanın öğrenme tarihinden itibaren 1 yıllık süre dolmadan vefat etmesi, gaipliğine karar verilmesi ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi hâlleridir; bu durumda kanunda sayılan yakınlar kendi adlarına dava açabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu istisnayı somut bir kararında teyit etmiştir:

Bu hâlde de süre işlemeye devam eder: kocanın altsoyu, anası veya babası, kocanın ölümünü/ehliyetsizliğini öğrendiği tarihten itibaren yine 1 yıl içinde dava açmak zorundadır; bu süre de kaçırılırsa dava hakkı nihai olarak kaybedilir.

Davanın Aile Mahkemesindeki Sonuçları ve Tazminat Hakları

Kararın kesinleşmesiyle birlikte hem nüfus kaydında hem de tarafların hukuki statüsünde geri dönüşü olmayan değişiklikler gerçekleşir; bu son bölümde soybağının reddi davasının nihai sonuçlarını ele alıyoruz.

Soybağının Reddi Kararı Kesinleştiğinde Çocuğun Soyadı ve Nüfus Kaydı Kime Geçer?

Kararın kesinleşmesiyle birlikte babalık karinesi çürütülmüş sayılır ve bu değişiklik ilgili Nüfus Müdürlüğü’ne mahkemece resen bildirilir. Çocuk, kocanın aile kütüğünden ve hanesinden tamamen çıkarılarak ananın bekârlık hanesine geçirilir, ananın bekârlık soyadını alır ve nüfus kütüğündeki koca adı silinir; yeni bir baba tanıması veya babalık hükmü kurulana kadar çocuk baba yönünden soybağı bulunmayan bir hukuki statüde kayıtlı kalır. Ayrıca gözden kaçırılmaması gereken bir sonuç daha vardır: çocuk doğumla birlikte koca üzerinden Türk vatandaşlığı kazanmış ve yabancı bir anadan doğmuşsa, soybağının geçmişe etkili olarak ortadan kalkması bu vatandaşlık statüsünü de etkileyebilir; bu ihtimalin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Aldatan Eşe (Anneye) Karşı Ayrı Bir Manevi Tazminat Davası Açılabilir mi?

İncelenen içtihat raporunda bu soruya doğrudan cevap veren, konuya özgülenmiş bir Yargıtay kararına rastlanmamıştır; nitekim yukarıda ele aldığımız Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 31.05.2023 tarihli, E. 2023/3313, K. 2023/2768 sayılı kararında da mesele yalnızca bu davanın esası ve istinaf incelemesi bakımından değerlendirilmiş, ayrı bir tazminat talebine değinilmemiştir. Bununla birlikte, kocanın biyolojik olarak kendisinden olmayan bir çocuğu yıllarca kendi çocuğu zannederek büyütmesinin, aldatılmanın ve toplum nezdinde uğradığı itibar kaybının, Türk Medeni Kanunu’nun kişilik haklarını koruyan hükümleri ile Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil sorumluluğuna ilişkin genel hükümleri kapsamında kişilik haklarına ağır ve haksız bir saldırı teşkil edebileceği doktrinde savunulmaktadır.

Bu görüşe göre koca, yaşadığı derin elem, keder, psikolojik çöküntü ve onur kırıcı durum sebebiyle çocuğun anasına karşı genel mahkemelerde ayrı bir dava ile veya derdest bir boşanma davası varsa bu davanın fer’i niteliğinde aile mahkemesinde manevi tazminat talebinde bulunabilir; ancak bu konuda henüz yerleşik bir Yargıtay içtihadının bulunmadığı açıkça belirtilmelidir.

Gerçek Babanın Çocuğu Nüfusuna Alabilmesi (Tanıma İşlemi) İçin Önce Bu Davanın Bitmesi Neden Şarttır?

Türk hukukunda soybağı mutlaklık ve teklik esasına dayanır; bir çocuğun aynı anda iki hukuki babası olamaz. Bu nedenle, çocuk nüfusta koca adına kayıtlıyken biyolojik babanın onu tanıması veya babalığının hükmen tespitini istemesi, önce bu mevcut hukuki bağın bu davayla ortadan kaldırılmış olmasına bağlıdır.

Bu kuralın pratikteki karşılığı, Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin iki farklı kararında da açıkça teyit edilmiştir. İlk olarak yukarıda değindiğimiz tanım kararında, babalığın hükmen tespiti istenen kişi ile başka bir erkek arasındaki mevcut soybağı ilişkisi geçersiz kılınmadıkça babalık davasının dinlenemeyeceği vurgulanmıştı (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2021/547, K. 2021/4022). Aynı ilke, biyolojik babanın istisnai dava hakkını düzenleyen bir başka kararda daha da somutlaştırılmıştır:

Sonuç olarak, biyolojik baba yukarıda anlatılan istisnai hâllerden birine dayanarak önce mevcut hukuki soybağını bu davayla ortadan kaldırmadan, ne tanıma yapabilir ne de babalığının hükmen tespitini isteyebilir; bu iki dava türü aynı anda ve birlikte görülemez.

Sık Sorulan Sorular

Soybağının reddi davası, sıkı sürelere tabi olması, resen araştırma ilkesi gereği DNA sürecinin doğru yönetilmesini gerektirmesi ve sonuçlarının nüfus kaydından mirasa kadar geniş bir alanı etkilemesi nedeniyle tek başına yürütülmesi risklidir. Diğer aile hukuku makalelerimizi ve miras hukuku alanındaki çalışmalarımızı inceleyebilir, büromuz hakkında detaylı bilgi için bu sayfayı ziyaret edebilirsiniz.