ihaleye fesat karıştırma suçu
⚖️ TCK Madde 235 — İhaleye Fesat Karıştırma

Fıkra 1: Kamu kurumu veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalara ilişkin ihaleler ile yapım ihalelerine fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Fıkra 2 — Fesat Karıştırma Sayılan Eylemler (Tahdidi Liste):

a) Hileli davranışlarla: (1) Katılma yeterliliğine sahip kişilerin ihaleye katılmasını engellemek, (2) Yeterliliği olmayan kişilerin ihaleye girmesini sağlamak, (3) Şartnameye uygun malı uygun değilmiş gibi değerlendirme dışı bırakmak, (4) Şartnameye uygun olmayan malı uygunmuş gibi değerlendirmeye almak.

b) Tekliflerle ilgili gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak.

c) Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı davranışlarla katılım yeterliliğine sahip kişilerin ihaleye katılmasını engellemek.

d) İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları.

Fıkra 3 — Nitelikli Haller: (a) Cebir veya tehdit kullanılmışsa alt sınır 5 yıldan az olamaz. (b) İhale sonucunda kamu kurumu açısından zarar meydana gelmemişse ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olarak belirlenir.

Fıkra 5: Bu suç; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bunların iştirakiyle kurulmuş şirketler, kamu yararına çalışan dernekler veya kooperatiflerin ihalelerinde de uygulanır.

İhaleye fesat karıştırma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 235. maddesi kapsamında kamu ihalelerinin rekabet ortamını ve dürüstlük ilkesini bozan hileli davranışları, gizli anlaşmaları, cebir-tehdidi ve bilgi ifşasını yaptırıma bağlayan ağır bir suç tipidir. İhaleye fesat karıştırma suçunun kapsamı, cezası, danışıklı ihale, kamu zararı ve Yargıtay kararları bu makalede ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

İhaleye Fesat Karıştırma Suçu Nedir? Temel Tanım

İhaleye fesat karıştırma suçu; kamu kurum veya kuruluşları adına yürütülen mal ya da hizmet alım-satımı, kiralama veya yapım ihalelerinde kanunda tahdidi (sınırlı) olarak sayılmış hileli veya hukuka aykırı eylemlerle serbest rekabet ortamını bozma ve ihale sürecinin doğal akışını engelleme olarak tanımlanmaktadır. İhaleye fesat karıştırma suçu, kamu idaresine duyulan güveni ve kamunun mali menfaatlerini korumayı amaçlayan seçimlik hareketli bir suç tipidir.

“Fesat” kavramı sözlük anlamıyla karışıklık, hile ve ara bozuculuk demektir. Hukuki bağlamda ise ihalenin doğal rekabet sürecine dışarıdan hukuka aykırı müdahaledir. İhaleye fesat karıştırma suçu açısından önemli bir nokta şudur: her ihale usulsüzlüğü bu suçu oluşturmaz; eylemin mutlaka kanunda tahdidi olarak sayılan kategorilerden birine —hile, cebir, tehdit, gizli anlaşma veya bilgi ifşası— girmesi zorunludur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2021/304, K. 2022/687, T. 02.11.2022

İhaleye fesat karıştırma suçunun “kamu kurum veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımları ile yapım ihalelerine fesat karıştırılmasını ifade ettiği; suçun maddi unsurunun, ihaleye hileli davranışlar, gizli anlaşmalar, cebir veya tehdit gibi yöntemlerle müdahale edilmesi olduğu” vurgulanmıştır. İhaleye fesat karıştırma suçunun tanımını ve temel unsurlarını ortaya koyan bağlayıcı CGK kararıdır.

Anayasa Mahkemesi — B. 2013/6796, T. 15.10.2015

İhaleye fesat karıştırma suçunun kapsamına ilişkin olarak; “hileli davranışlar, ihale mevzuatına göre gizli tutulması gereken bilgilerin sızdırılması, cebir veya tehdit kullanılması ya da fiyatı etkilemek amacıyla firmalar arasında açık veya gizli anlaşma yapılmasının bu suçun unsurları arasında yer aldığı” belirtilmiştir.

Hangi Eylemler İhaleye Fesat Karıştırma Sayılır?

İhaleye fesat karıştırma suçu bakımından hangi eylemlerin bu suçu oluşturacağı TCK m. 235/2’de tahdidi (sınırlı sayım) olarak belirlenmiştir. Bu sınırlı sayım, ceza hukukunun kanunilik ilkesinin zorunlu bir gereğidir; yani listede yer almayan bir eylem, ihale kurallarını ne kadar açıkça çiğnerse çiğnediğini bu suç kapsamında değerlendirilemez.

a) Hileli Davranışlar

İhaleye fesat karıştırma suçu kapsamındaki hileli davranışlar dört biçimde gerçekleşebilir: katılma yeterliliğine sahip kişileri ihale dışında bırakmak; yeterliliği olmayan kişileri ihaleye dahil etmek; şartnameye uygun malı uygun değilmiş gibi eleyerek değerlendirme dışı bırakmak; şartnameye uymayan malı uygunmuş gibi kabul etmek.

b) Gizli Bilgilerin İfşası

Tekliflerle ilgili olup ihale mevzuatı veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere —yaklaşık maliyet dahil— başkalarının ulaşmasını sağlamak ihaleye fesat karıştırma suçunu tamamlar.

c) Cebir veya Tehdit

Katılma yeterliliğine sahip kişilerin cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka davranışlarla ihale dışında bırakılması bu kategoriye girmektedir. İhaleye fesat karıştırma suçunun bu halinde ceza alt sınırı beş yıldan az olamaz.

d) Gizli Anlaşma (Danışıklı İhale)

İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek amacıyla aralarında açık ya da gizli anlaşma yapmaları doğrudan ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturmaktadır.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2012/4679, K. 2012/6085, T. 01.06.2012

TCK m. 235/2’nin a, b, c ve d bentlerinde ihaleye fesat karıştırma sayılacak eylemlerin tek tek sayıldığı; bu tahdidi listenin dışındaki eylemlerin ihaleye fesat karıştırma suçu kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir. İhaleye fesat karıştırma suçunda kanunilik ilkesinin belirleyici rolünü ortaya koyan temel karardır.

İhaleye Fesat Karıştırma Suçunun Cezası Ne Kadardır?

İhaleye fesat karıştırma suçunun cezası, eylemin niteliğine ve kamu zararı oluşup oluşmadığına göre üç farklı kademede belirlenmektedir.

HalCeza (TCK m. 235)
Temel ihaleye fesat karıştırma suçu (m. 235/1)3 yıldan 7 yıla kadar hapis
Cebir veya tehdit kullanılmışsa (m. 235/3-a)Alt sınır 5 yıldan az olamaz
Kamu zararı oluşmamışsa (m. 235/3-b)1 yıldan 3 yıla kadar hapis

6459 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesinde ihaleye fesat karıştırma suçunun cezası 5 yıldan 12 yıla kadar hapis iken, değişiklikle temel ceza 3-7 yıl bandına çekilmiş ve “kamu zararı oluşmaması” hali önemli bir indirim sebebi olarak eklenmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2021/304, K. 2022/687, T. 02.11.2022

İhaleye fesat karıştırma suçunun cezasının “6459 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesinde ‘beş yıldan on iki yıla kadar hapis cezası’ iken, değişiklik sonrası temel ceza ‘üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası’ olarak belirlendiği” açıklanmıştır. Ceza değişikliğini somut biçimde ortaya koyan temel CGK kararıdır.

Anayasa Mahkemesi — B. 2014/306, T. 03.02.2016

İhaleye fesat karıştırma suçundan sanıkların “TCK m. 37 delaletiyle m. 235/1-2d uyarınca 5’er yıl hapis cezasıyla” cezalandırıldığı, ardından TCK m. 62 kapsamında altıda bir indirimle “4’er yıl 2’şer ay hapis cezasına” hükmedildiği görülmektedir.

Firmalar Arasında Gizli Anlaşma (Danışıklı İhale) Suç mudur?

Evet. İhaleye fesat karıştırma suçunun en yaygın işleniş biçimlerinden biri danışıklı ihaledir. TCK m. 235/2-d bendi uyarınca, ihaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları doğrudan ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturur.

Uygulamada “cover bidding” (birinin kazanması için diğerlerinin yüksek teklif vermesi), “bid rotation” (ihalelerin firmalara sırayla bırakılması) ve “çıkma parası” (ihaleden çekilen firmaya ödeme yapılması) gibi yöntemler bu kapsamda değerlendirilmektedir. Yargıtay, telefon kayıtları ve iletişim trafiği üzerinden bu anlaşmaların varlığını tespit etmektedir.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2015/7178, K. 2017/1348, T. 11.04.2017

Sanıkların “ihale öncesinde gizli anlaşmalar yapmak suretiyle ihalenin daha önceden anlaşmalar uyarınca belirlenen firma tarafından kazanılmasını sağlamak suretiyle fesat karıştırdıkları” eylemlerinin TCK m. 235/2-d kapsamında ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturduğu vurgulanmıştır. Mahkeme; sanıkların telefon görüşmeleri aracılığıyla ihaleleri kendi aralarında paylaştıkları, diğer firmaları ihaleden çekilmeye zorladıkları veya ihaleye girmemeleri için ikna etmeye çalıştıkları durumların da bu suç kapsamında olduğunu belirtmiştir.

Danıştay 13. Daire — E. 2022/1271, K. 2022/1963, T. 09.05.2022

İhalenin önceden yapılan anlaşma doğrultusunda belirli bir şirkete bırakıldığı ve “ihale öncesinde anlaşılan ‘çıkma’ tabir edilen paraların ödenmesi ile ilgili olarak sanıklar arasında telefon görüşmelerinin yapıldığı, bu şekilde sanıkların ihale öncesi anlaşarak hileli davranışlarla ihalenin serbest rekabet ortamında yapılmasını engelleyip TCK m. 235/2-d kapsamında ihaleye fesat karıştırma suçunu işledikleri” anlaşılmıştır.

Başka Firmaları İhaleye Girmekten Engellemek Suç mudur?

Evet. İhaleye fesat karıştırma suçu kapsamında rakip firmaların ihaleye katılmasının engellenmesi iki farklı biçimde gerçekleşebilir. Hileli davranışlarla engelleme TCK m. 235/2-a/1 kapsamındadır; cebir veya tehdit kullanılarak engelleme ise TCK m. 235/2-c kapsamında olup bu halde ihaleye fesat karıştırma suçunun cezasının alt sınırı beş yıldan az olamaz.

Uygulamada başka firmalara baskı yaparak teklif vermekten vazgeçirilmesi, ihaleye katılım belgelerinin engellenmesi veya rakip firmalara ait tekliflerin aleniyetten önce deşifre edilerek zayıf teklif vermeleri sağlanması bu kategoride değerlendirilebilmektedir.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2012/11454, K. 2013/10737, T. 18.11.2013

Sanıkların eylemlerinin TCK m. 235/2-a/1’de düzenlenen “ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye veya ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek suretiyle ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturup oluşturmadığının değerlendirilmesi gerektiği” belirtilmiştir.

İhaleye Sahte Belge veya Teminat Sunmanın Cezası Nedir?

İhaleye fesat karıştırma suçuna ek olarak sahte belge boyutu da gündeme gelebilmektedir. İhale sürecinde sunulan belgeler iki farklı hukuki rejime tabidir.

Kamu görevlisi tarafından düzenlenen belgeler resmi belge niteliği taşıdığından, sahte düzenlenmesi TCK m. 204 kapsamında resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturur. Şirketler tarafından sunulan banka referans mektubu veya geçici teminat mektubu gibi belgeler özel belge niteliğinde olduğundan TCK m. 207 kapsamında özel belgede sahtecilik suçunu oluşturur. TCK m. 212 uyarınca, sahte belge ihaleye fesat karıştırma suçunun unsuru ise her iki suçtan da ayrı ayrı ceza verilir.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2013/3408, K. 2014/9410, T. 01.10.2014

İhale sürecinde sunulan banka referans mektubu ve geçici teminat mektubunun sahte olması durumunda sanık hakkında “TCK m. 207 gereğince özel evrakta sahtecilik suçundan mahkumiyetine karar verilmesi gerekirken” beraat kararı verilmesinin bozma nedeni sayıldığı görülmektedir. İhaleye fesat karıştırma davasında sahte belge boyutunun bağımsız suç oluşturduğunu somutlaştıran emsal karardır.

Yaklaşık Maliyeti veya Gizli Bilgileri Sızdırmak Suç mudur?

Evet. İhaleye fesat karıştırma suçunun en kritik işleniş biçimlerinden biri gizli bilgi sızdırmadır. TCK m. 235/2-b bendi uyarınca, tekliflerle ilgili olup ihale mevzuatı veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak ihaleye fesat karıştırma suçunu tek başına tamamlar; başka bir zarar veya sonucun gerçekleşmesi aranmaz.

Yaklaşık maliyet, diğer katılımcıların teklifleri veya ihale komisyonunun değerlendirme kriterleri bu kapsamdaki gizli bilgiler arasında en sık karşılaşılanlarıdır. Bilgiyi alan firma yetkilisinin de ihaleye fesat karıştırma suçuna azmettiren veya yardım eden sıfatıyla iştirak ettiği kabul edilmektedir.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2014/2403, K. 2014/11367, T. 24.11.2014

“Yaklaşık maliyete ve sair gizli tutulması gereken bilgilerin yetkisiz kişilere verilmesiyle veya bu bilgilerin ifşa edilmesiyle ihaleye fesat karıştırma suçunun tamamlanmış olacağı” hükmüne varılmıştır. Gizli bilgi sızdırmanın ihaleye fesat karıştırma suçunu tamamlamak için yeterli olduğunu ortaya koyan temel emsal karardır.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2021/1824, K. 2021/5015, T. 26.10.2021

Bayındırlık İl Müdürlüğünde kamu görevlisi olan sanıkların “il genelinde yapılan ihalelere ilişkin gizli kalması gereken yaklaşık maliyet bilgilerini, ihalelere teklif veren veya verme hazırlığı yapan firma yetkilisi olan sanıklara vermek ve firma yetkilisi olan sanıkların da bu bilgileri almak suretiyle ihaleye fesat karıştırdıkları” iddia edilmiş; hem bilgiyi veren kamu görevlilerinin hem de bilgiyi alan firma yetkililerinin aynı davada yargılandığı görülmüştür.

Kamu Zararı Oluşmadıysa Ceza İndirilir mi?

Evet. İhaleye fesat karıştırma suçunda kamu zararının gerçekleşip gerçekleşmediği, ceza miktarı üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. TCK m. 235/3-b uyarınca, ihale sonucunda ilgili kamu kurumu açısından bir zarar meydana gelmemişse fail hakkında —cebir veya tehdit halleri hariç— 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Bu düzenleme pratik açıdan son derece önemlidir. Temel ihaleye fesat karıştırma suçunun cezası 3-7 yıl iken, kamu zararı oluşmadığının ispatlanması cezayı 1-3 yıl bandına çekmekte ve HAGB ile erteleme gibi kurumların uygulanabilirliğini de doğrudan etkilemektedir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — E. 2021/304, K. 2022/687, T. 02.11.2022

İhaleye fesat karıştırma sonucunda ilgili kamu kurumu açısından bir zarar meydana gelmemiş ise “bu fıkranın (a) bendinde belirtilen hâller hariç olmak üzere, fail hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur” hükmü teyit edilmiştir. Kamu zararı olmayan hallerde indirimli ceza bandının uygulanacağını belirleyen bağlayıcı CGK kararıdır.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2021/1824, K. 2021/5015, T. 26.10.2021

“Davaya konu ihaleler nedeniyle kurum zararı oluşmadığı nazara alındığında; sanıklara isnat edilen ihaleye fesat karıştırma eylemlerinin sübutu halinde TCK m. 235/3-b maddesi kapsamında düzenlenen ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturacağı” değerlendirmesinde bulunulmuştur.

İhale Komisyon Memurları ile Firma Yetkilileri Birlikte mi Yargılanır?

Evet. İhaleye fesat karıştırma suçu uygulamada çoğunlukla kamu görevlileri ile özel sektör temsilcilerinin birlikte hareket ettiği davalar olarak karşımıza çıkmaktadır. İhale komisyonundaki memurlar ile ihaleye giren firma yetkilileri, eylem birliği içinde hareket ettikleri iddiasıyla aynı davada birlikte yargılanmaktadır.

Hukuki açıdan bu ilişki şu şekilde kurulmaktadır: ihaleye fesat karıştırma suçu bazı bentler bakımından “özgü suç” niteliği taşıdığından, kamu görevlisi olmayan firma yetkilileri doğrudan fail olarak değil; TCK m. 40/2 uyarınca azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulmaktadır.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2018/2370, K. 2018/4336, T. 07.06.2018

İhaleye fesat karıştırma davalarında “görevli mahkemenin Ağır Ceza Mahkemesi” olduğu ve yargılama sürecinde kamu görevlileri ile şirket yetkililerinin birlikte yargılandığı görülmektedir.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2015/6048, K. 2020/10073, T. 12.03.2020

İhale sürecinde görev alan kamu görevlilerinin işleyebileceği ihaleye fesat karıştırma suçuna, “kamu görevlisi olmayan kişilerin de azmettiren veya yardım eden sıfatıyla iştirak edebileceği” belirtilmiştir.

İhaleye Fesat Karıştıran Şirketler Kamu İhalelerinden Yasaklanır mı?

Evet. İhaleye fesat karıştırma suçundan mahkûmiyet yalnızca hapis cezasını değil, aynı zamanda kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanma yaptırımını da beraberinde getirmektedir. Bu yaptırım iki farklı kaynaktan doğmaktadır.

4734 sayılı KİK m. 58 kapsamında idari yoldan 1-2 yıl yasaklanma kararı verilebilmektedir. Mahkeme kararıyla ise KİK m. 59 uyarınca 1-3 yıl, mükerrer ihlallerde ise sürekli olarak yasaklanma söz konusudur. Yargıtay, ihaleye fesat karıştırma davalarında mahkûmiyet kararının yanı sıra yasaklama kararının da verilmesi gerektiğini, verilmemesini bozma nedeni saymaktadır.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2014/5402, K. 2015/16280, T. 16.11.2015

İhaleye fesat karıştırma suçundan mahkûm edilen sanıklar hakkında “yasaklama kararına hükmedilmemesi” bozma nedeni sayılmıştır. “İhaleye fesat karıştırdığı kabul edilen sanıklar hakkında bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına” şeklinde karar verilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Anayasa Mahkemesi — B. 2013/6796, T. 15.10.2015

4734 sayılı KİK m. 58 ve 59 uyarınca “ihaleye fesat karıştırdığı tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler hakkında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği” belirtilmiştir.

Özel Şirketler Arasındaki İhalelerde Bu Suç Oluşur mu?

Kural olarak hayır. İhaleye fesat karıştırma suçu yalnızca kamu kaynaklı ihaleler için uygulanmaktadır. Tamamen özel iki şirket arasındaki ihaleye müdahale bu suç kapsamında değerlendirilemez.

Bununla birlikte TCK m. 235/5, uygulama alanını belirli kurumsal yapılara genişletmektedir: kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (barolar, odalar vb.), bunların iştirakleriyle kurulmuş şirketlerin, kamu yararına çalışan derneklerin ve kooperatiflerin ihalelerinde bu suç oluşabilmektedir.

Anayasa Mahkemesi — B. 2013/6796, T. 15.10.2015

İhaleye fesat karıştırma suçunun kapsamının kamu kurum ve kuruluşlarının yanı sıra “kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların iştirakiyle kurulan şirketleri de içerdiği” belirtilmiştir.

Her İhale Usulsüzlüğü Fesat Suçu mudur?

Hayır. İhaleye fesat karıştırma suçunun en kritik savunma argümanlarından biri budur. Her ihale kuralı ihlali ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturmaz. TCK m. 235, kanunilik ilkesi gereğince yalnızca madde metninde tahdidi olarak sayılmış eylemleri —hile, cebir, tehdit, gizli anlaşma veya bilgi ifşası— kapsamaktadır.

Örneğin teknik şartname hatası, ilan süresinin kısaltılması veya ihale komisyonunun oluşumundaki usul aksaklıkları, eğer bu sayılan kategorilere girmiyorsa ihaleye fesat karıştırma suçunu değil; koşullara göre görevi kötüye kullanma veya başka idari yaptırımları gündeme getirebilir.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi içtihadından (Literatür Raporu)

“Yasa koyucu tarafından öngörülen bu çerçevenin genişletilmesi, kanunilik ilkesi ile bağdaşmamaktadır. Bunun bir sonucu olarak da ihale ilkelerine aykırılığın bulunduğu her halde ihaleye fesat karıştırma suçunun oluştuğu yönünde bir değerlendirme yapılması mümkün olmamaktadır.”

⚠️ Savunmada Kritik Nokta: Tahdidi Liste

İhaleye fesat karıştırma suçuna yönelik bir davada savunmanın ilk yapması gereken şey, eylemin TCK m. 235/2’deki sınırlı sayım listesinde yer alıp almadığını sorgulamaktır. Listede olmayan usulsüzlükler ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturmaz; kanunilik ilkesi bu konuda mutlak bir güvence sağlamaktadır.

Görevli Mahkeme Hangisidir? HAGB ve Erteleme Mümkün mü?

Görevli Mahkeme

İhaleye fesat karıştırma suçuna ilişkin davalar, 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca Ağır Ceza Mahkemesi‘nde görülmektedir. Bu kural hem kamu görevlileri hem de ihaleye fesat karıştırma suçuna iştirak eden firma yetkilileri için geçerlidir.

HAGB ve Erteleme

HAGB ve erteleme kararları, ihaleye fesat karıştırma suçunda yalnızca belirli koşulların birleşmesi halinde mümkündür. Temel suçta ceza 3-7 yıl bandında olduğundan HAGB eşiği olan 2 yılın çok üzerinde kalmaktadır. Ancak kamu zararı oluşmayan hallerde ceza 1-3 yıl bandına inebildiğinden, bu durumda HAGB veya erteleme hukuken mümkün hale gelebilmektedir.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2017/679, K. 2018/6326, T. 27.09.2018

İhaleye fesat karıştırma suçundan mahkûm olan sanıkların “10’ar ay hapis cezaları TCK m. 51’e göre ertelenen sanıklar” ifadesine yer verilmiştir. Kamu zararı oluşmayan hallerde düşük ceza verildiğinde ertelemenin uygulanabildiğini gösteren emsal karardır.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi — E. 2018/11895, K. 2020/13948, T. 02.12.2020

Adli sicil kaydında yer alan HAGB kararının mahkûmiyet hükmü niteliğinde olmayıp “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yasal engel teşkil etmediği” belirtilmiştir. İhaleye fesat karıştırma suçundan önceki HAGB kararının yeni HAGB uygulamasını engellemeyeceğini netleştiren emsal karardır.

Emsal Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Kararları

Yargıtay CGK — E. 2021/304, K. 2022/687, T. 02.11.2022 | Suçun Tanımı + Ceza Değişikliği
İhaleye fesat karıştırma suçunun tanımı, unsurları ve 6459 sayılı Kanun ile yapılan ceza değişikliği ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Temel cezanın 3-7 yıl olarak belirlendiği ve kamu zararı yoksa 1-3 yıl bandının uygulanacağı teyit edilmiştir. İhaleye fesat karıştırma suçunun temel hukuki çerçevesini belirleyen bağlayıcı CGK kararıdır.
Anayasa Mahkemesi — B. 2013/6796, T. 15.10.2015 | Kapsam + İhale Yasağı
İhaleye fesat karıştırma suçunun unsurları (hileli davranış, gizli bilgi sızdırma, cebir-tehdit, gizli anlaşma) ve meslek kuruluşları ile iştirak şirketlerinin de kapsama dahil olduğu belirtilmiştir. KİK m. 58-59 kapsamında ihale yasağı kararı verilebileceği de teyit edilmiştir.
Yargıtay 5. CD — E. 2015/7178, K. 2017/1348, T. 11.04.2017 | Danışıklı İhale — Telefon Trafiği
Sanıkların telefon görüşmeleri aracılığıyla ihaleleri kendi aralarında paylaştıkları, diğer firmaları ihaleden çekilmeye zorladıkları veya ikna etmeye çalıştıklarının TCK m. 235/2-d kapsamında ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturduğu vurgulanmıştır. Gizli anlaşmanın telefon trafiğiyle ispat edildiği emsal karardır.
Danıştay 13. Daire — E. 2022/1271, K. 2022/1963, T. 09.05.2022 | Çıkma Parası
İhale öncesinde yapılan anlaşma doğrultusunda belirli bir firmanın ihalenin kazanacağının belirlenmesi ve “çıkma” tabir edilen paraların ödenmesiyle ilgili telefon görüşmelerinin TCK m. 235/2-d kapsamında ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturduğu anlaşılmıştır. Çıkma parası uygulamasını bu suç kapsamında değerlendiren emsal karardır.
Yargıtay 5. CD — E. 2014/2403, K. 2014/11367, T. 24.11.2014 | Yaklaşık Maliyet Sızdırma
“Yaklaşık maliyete ve sair gizli tutulması gereken bilgilerin yetkisiz kişilere verilmesiyle ihaleye fesat karıştırma suçunun tamamlanmış olacağı” hükme bağlanmıştır. Gizli bilgi sızdırmanın ihaleye fesat karıştırma suçu için başka bir sonucun gerçekleşmesini gerektirmeksizin suçu tamamladığını ortaya koyan temel karardır.
Yargıtay 5. CD — E. 2021/1824, K. 2021/5015, T. 26.10.2021 | Bilgi Sızdırma + Kamu Zararı Yok
Bayındırlık İl Müdürlüğü görevlilerinin yaklaşık maliyet bilgisini firma yetkililerine verdiği vakada kurum zararı oluşmadığı için TCK m. 235/3-b kapsamında indirimli ceza uygulanması gerektiği değerlendirilmiştir. Hem gizli bilgi sızdırma hem de kamu zararının yokluğunun birlikte ele alındığı emsal karardır.
Yargıtay 5. CD — E. 2013/3408, K. 2014/9410, T. 01.10.2014 | Sahte Teminat Mektubu
İhale sürecinde sunulan banka referans mektubu ve geçici teminat mektubunun sahte olması durumunda TCK m. 207 kapsamında özel belgede sahtecilik suçundan mahkûmiyet kararı verilmesi gerekirken beraat kararı verilmesinin bozma nedeni sayıldığı görülmektedir. Sahte belgenin ihaleye fesat karıştırma suçundan bağımsız ayrı suç oluşturduğunu netleştiren emsal karardır.
Yargıtay 5. CD — E. 2014/5402, K. 2015/16280, T. 16.11.2015 | İhale Yasağı Zorunluluğu
İhaleye fesat karıştırma suçundan mahkûm edilen sanıklar hakkında yasaklama kararına hükmedilmemesinin bozma nedeni sayıldığı; bir yıl süreyle tüm kamu ihale ve kuruluşlarının ihalelerinden yasaklanma kararı verilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Yasaklama kararının ihaleye fesat karıştırma davalarında zorunlu olduğunu ortaya koyan emsal karardır.
Yargıtay 5. CD — E. 2015/6048, K. 2020/10073, T. 12.03.2020 | Firma Yetkilisinin İştiraki
İhaleye fesat karıştırma suçunda ihale sürecindeki kamu görevlilerine “kamu görevlisi olmayan kişilerin de azmettiren veya yardım eden sıfatıyla iştirak edebileceği” belirtilmiştir. Firma yetkililerinin iştirak sorumluluğunu somutlaştıran temel karardır.
Yargıtay 5. CD — E. 2017/679, K. 2018/6326, T. 27.09.2018 | Erteleme
İhaleye fesat karıştırma suçundan mahkûm olan sanıkların “10’ar ay hapis cezalarının TCK m. 51’e göre ertelendiği” görülmektedir. Kamu zararı oluşmayan ihaleye fesat karıştırma davalarında kısa süreli ceza verildiğinde ertelemenin uygulanabildiğini gösteren emsal karardır.

Sıkça Sorulan Sorular

İhaleye fesat karıştırma suçunun cezası nedir?
Temel ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapistir. Cebir veya tehdit kullanılmışsa alt sınır 5 yıldan az olamaz. İhale sonucunda kamu kurumu açısından zarar oluşmamışsa ise ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis olarak belirlenir. Mahkûmiyet halinde ayrıca kamu ihalelerinden yasaklama kararı da verilmektedir.
Danışıklı ihale yaptım, bu ihaleye fesat karıştırma suçu mudur?
Evet. TCK m. 235/2-d uyarınca firmalar arasında ihale şartlarını veya fiyatı etkilemek amacıyla yapılan açık ya da gizli anlaşmalar doğrudan ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturur. Yargıtay, telefon görüşmeleri ve iletişim trafiği üzerinden bu anlaşmaları tespit etmektedir.
Yaklaşık maliyeti sızdırdım, suç işledim mi?
Evet. TCK m. 235/2-b uyarınca gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak tek başına ihaleye fesat karıştırma suçunu tamamlar; başka bir zarar veya sonucun gerçekleşmesi aranmaz. Bilgiyi alan firma yetkilisi de iştirak hükümleri kapsamında sorumlu tutulabilir.
Her ihale usulsüzlüğü bu suçu oluşturur mu?
Hayır. İhaleye fesat karıştırma suçu yalnızca TCK m. 235/2’de tahdidi olarak sayılan eylemleri kapsar: hileli davranışlar, gizli bilgi ifşası, cebir-tehdit ve gizli anlaşma. Bu listede yer almayan usulsüzlükler, ihale kurallarını ne kadar açıkça ihlal ederse etsin ihaleye fesat karıştırma suçunu oluşturmaz.
Firma yetkilisi olarak ihaleye fesat suçundan yargılanabilir miyim?
Evet. Kamu görevlisi olmayan firma yetkilileri, ihaleye fesat karıştırma suçunun doğrudan faili olmasa da TCK m. 40/2 uyarınca azmettiren veya yardım eden sıfatıyla yargılanabilir. İhale komisyon memurları ve firma yetkilileri genellikle aynı davada birlikte yargılanmaktadır.
İhaleye fesat karıştırma suçunda HAGB kararı verilebilir mi?
Temel suçta ceza 3-7 yıl olduğundan HAGB eşiği olan 2 yılın üzerinde kalır. Ancak kamu zararı oluşmayan hallerde ceza 1-3 yıl bandına inebildiğinden bu durumda HAGB veya erteleme hukuken mümkün hale gelebilmektedir. Yargıtay, kamu zararı oluşmayan davalarda 10 ay gibi kısa cezaların ertelenebildiğini kabul etmektedir.

Hukuki Destek Almak İster Misiniz?

İhaleye fesat karıştırma suçu, danışıklı ihale, yaklaşık maliyet sızdırma veya ihale yasağı konularında doğru savunma stratejisi için vakit kaybetmeden profesyonel avukatlık desteği alın.

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp ile Yazın
Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her hukuki uyuşmazlık kendine özgü koşullar içermekte olup hak kaybı yaşamamak adına bir avukattan profesyonel destek almanız önerilir. Av. Turgut Ekrem — turgutekrem.av.tr
Paylaş: 𝕏

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu konuda hukuki destek mi gerekiyor?

Davanızın özelliklerini değerlendirmek için randevu talebinizi gönderin.

Randevu Al