korsan otoparkçılık

Korsan otoparkçılık, İstanbul başta olmak üzere pek çok büyükşehirde günlük hayatın sıradan bir parçası hâline gelmiş olsa da, hukuken açıkça suç teşkil eden bir eylemdir. Halk arasında “değnekçilik” olarak adlandırılan bu uygulamada, herhangi bir resmî yetkisi bulunmayan kişiler sokağa park eden sürücülerden ikna yoluyla veya zorlayıcı ifadelerle ücret talep etmektedir. Bu makalede korsan otoparkçılığın hangi hâllerde suç oluşturduğu, ne kadar hapis cezası öngörüldüğü, tehdit veya darp unsuru eklendiğinde yağma suçuna nasıl dönüştüğü, restoran valelerinin hukuki durumu ve mağdurların hangi yollarla şikayette bulunabileceği güncel Yargıtay içtihatları ışığında ele alınmaktadır.

⚖️ Yasal Dayanak: Korsan Otoparkçılık ve Değnekçilik Suçları

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.79/1 — Yetki Münhasırlığı: Karayolu üzerindeki park yerlerinde ücret toplama yetkisi yalnızca park yerini tespite yetkili idareye veya bu idarenin usulüne uygun şekilde işletme izni verdiği gerçek ya da tüzel kişilere aittir; bunların dışında hiçbir kişi herhangi bir şekilde park ücreti talep edemez.

2918 sayılı KTK m.79/2 — Temel Ceza: Bu yetkiye sahip olmaksızın park ücreti alan veya almaya teşebbüs eden kişiler, fiilleri daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

5216 sayılı Kanun m.7/f ve 5393 sayılı Kanun m.15/p — Belediyelerin Yetkisi: Büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri, cadde, sokak ve meydanlar üzerindeki park alanlarını tespit etmek, işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek konusunda kanunla yetkilendirilmiştir; yetki devredilse dahi tahsilatı fiilen yapan kişinin belediyece görevlendirilmiş olması şarttır.

Kabahatler Kanunu m.38 — Yol İşgali: Cadde, sokak veya kaldırımların yetkili makamların izni olmaksızın araç park engeli (duba, bariyer vb.) konularak işgal edilmesi, ayrı bir suç değil kabahat niteliğindedir ve idari para cezasını gerektirir.

TCK m.148-149 (Yağma) ve TCK m.154/1 (Hakkı Olmayan Yere Tecavüz) — Nitelikli Hâller ve Şikayet Farkı: Para talebi tehdit veya cebirle desteklenirse eylem yağma suçuna dönüşür ve ceza altı yıldan on beş yıla kadar çıkabilir; KTK m.79/2 kapsamındaki suç şikayete tabi değilken, TCK m.154/1 kapsamına giren hâller mağdurun şikayetine bağlıdır.

Evimin Önüne veya Sokağa Aracımı Park Ederken Ücret Ödemek Zorunda mıyım?

Bu soru, korsan otoparkçılık uygulamasıyla karşılaşan hemen her sürücünün aklına gelmektedir. Kısa cevap: Hayır, kural olarak hiçbir sürücü, yetkili idare veya bu idarenin usulüne uygun şekilde yetkilendirdiği kişi ya da kurum dışında hiç kimseye park ücreti ödemek zorunda değildir. Evinizin önüne veya bir sokağa aracınızı bıraktığınızda, o alanın belediye tarafından ücretli otopark olarak ilan edilip edilmediği ve buna ilişkin bir tarife uygulanıp uygulanmadığı belirleyicidir; aksi hâlde talep edilen her ücret hukuka aykırıdır ve korsan otoparkçılık kapsamında değerlendirilir.

Sokağa Çekilen Araçlardan Park Ücreti Almaya Kimler Yetkilidir?

Korsan otoparkçılık iddialarının değerlendirilmesinde ilk bakılması gereken husus yetki meselesidir: karayolu üzerinde park ücreti tahsil etme yetkisi, kanunla münhasıran belirli mercilere tanınmıştır. Belediyeler bu yetkiyi bizzat kullanabileceği gibi üçüncü kişilere kiralama veya işlettirme yoluyla da devredebilir; ancak devir hâlinde dahi tahsilatı yapan kişinin belediyece usulüne uygun olarak görevlendirilmiş, yazar kasa fişi ve görevli kartı gibi belgelere sahip olması gerekir. Ayrıca Belediye Gelirleri Kanunu m.97 uyarınca ücret alınabilmesi için belediye meclisince kabul edilmiş bir tarifenin de önceden belirlenmiş olması zorunludur; tarife bulunmadan yapılan hiçbir tahsilat hukuki dayanağa sahip değildir.

Yargıtay 19. Ceza Dairesi — E. 2016/9552, K. 2018/12188, T. 21.11.2018 | Yetki Münhasırlığı

Bu kararda Yargıtay, karayolu üzerindeki park yerlerinde ücretin yalnızca park yerini tespite yetkili idare veya bu idarece işletme izni verilen kişilerce alınabileceğini, bunların dışında hiç kimsenin herhangi bir şekilde park ücreti alamayacağını açıkça vurgulamıştır. Karar, korsan otoparkçılık iddialarında yetki unsurunun ispatında temel referans niteliğindedir ve sanığın belediyece görevlendirilip görevlendirilmediğinin araştırılmasını zorunlu kılmaktadır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — E. 2022/2727, K. 2022/4923, T. 24.05.2022 | Yolun Otopark Olarak Kiralanması

Bu kararda imar planında yol olarak geçen bir yerin, imar planındaki amacı dışında otopark olarak tahsis edilip üçüncü kişilere kiraya verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı tespit edilmiştir. Yargıtay, bu tür bir uygulamanın yol kullanımını kısıtladığını ve idarenin dahi kendi yetkisini imar mevzuatına aykırı biçimde kullanamayacağını belirtmiştir; bu nedenle bir alanın “resmî otopark” ilan edilmiş olması tek başına yeterli olmayıp, tahsisin de mevzuata uygun yapılmış olması gerekir.

Ayrıca belirtmek gerekir ki KTK m.79/2 kapsamındaki suçun oluşabilmesi için ücretin talep edildiği alanın hukuken “karayolu” vasfı taşıması gerekmektedir; nitekim bir kararında Yargıtay 7. Ceza Dairesi, ücretin talep edildiği yerin karayolu sayılmadığının tespiti hâlinde beraat kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 7. CD, E. 2022/4659, K. 2022/14725, T. 25.10.2022).

Görevli Kartı ve Yazar Kasası Olmayan (İzinsiz) Kişilerin Park Parası İstemesi Yasal mıdır?

Hayır, kesinlikle yasal değildir. Uygulamada, ücret talep eden kişinin belediyece verilmiş bir görevli kartı ile yazar kasa fişi veya makbuz sunamaması, eylemin korsan otoparkçılık olduğunun en güçlü karinesi kabul edilmektedir. Bazı olaylarda ise bu durum daha da ileri gidip, kişinin kendisini gerçek bir görevliymiş gibi tanıtarak sürücüleri kandırması nedeniyle ayrı bir suç türüne, dolandırıcılığa dönüşebilmektedir.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi — E. 2013/11193, K. 2015/25004, T. 06.05.2015 | Sahte Fişle Dolandırıcılık

Bu olayda sanığın, park eden araç sahiplerinin yanına elinde bir park fişi koçanıyla giderek kendisini o sokağın park görevlisi gibi göstermek suretiyle onları ikna ederek para aldığı ve söz konusu sokakla hiçbir ilgisi bulunmayan farklı bir otoparkın fişini verdiği tespit edilmiştir. Yargıtay bu eylemi yalnızca KTK m.79/2 kapsamında değil, TCK m.157-158 uyarınca dolandırıcılık suçu olarak nitelendirmiştir; zira burada salt yetkisiz ücret talebi değil, hileli davranışla sürücülerin kandırılması söz konusudur.

“Buraya Çekemezsin, Bizim Dükkanın Önü” Diyen Esnafın Sokağı Dubalarla Kapatması Suç mu?

Bir esnafın, iş yerinin önündeki kamu yoluna sırf kendi müşterilerine yer ayırmak amacıyla duba, zincir veya benzeri bir engel koyması yasal değildir; ancak bu eylem KTK m.79/2 anlamında korsan otoparkçılık suçundan ziyade, Kabahatler Kanunu kapsamında bir kabahat olarak değerlendirilmektedir. Kamu yolu, hiçbir özel veya tüzel kişinin tekeline bırakılamaz; “burası bizim dükkanın önü” gerekçesi hukuken herhangi bir üstünlük sağlamaz.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi — E. 2021/9170, K. 2023/17332, T. 24.04.2023 | Duba ile Yol İşgali

Bu olayda, sanığın kendisine ait iş yerinin önündeki karayoluna araçların park etmesini engellemek amacıyla duba koyduğu, olay yerinde görevli trafik polislerinin dubaların kanuna aykırı olması nedeniyle kaldırılmasını sanıktan istediği tespit edilmiştir. Yargıtay bu tür bir işgalin mevzuata aykırılığını teyit etmiş; ancak eylemin niteliği gereği bu durum ayrı bir ceza davası değil, Kabahatler Kanunu m.38 uyarınca idari para cezası ile sonuçlanmaktadır. Eylem sürücüye yönelik tehdit veya engelleme boyutuna ulaşırsa TCK m.154/1 kapsamında değerlendirme yapılması da mümkündür.

İzinsiz Park Ücreti Alan veya İsteyenlere (Değnekçilere) Verilecek Hapis Cezası

Korsan otoparkçılık ve değnekçilik eylemlerinde uygulanacak ceza, olayın somut gelişimine göre kademeli olarak ağırlaşabilmektedir. Sadece para istemekle başlayan bir eylem, kullanılan söz veya harekete göre çok daha ağır bir suça dönüşebilir.

Eylem TipiHukuki DayanakÖngörülen Ceza
İzinsiz ücret alma / almaya teşebbüs2918 sayılı KTK m.79/26 aydan 2 yıla kadar hapis + 5.000 güne kadar adli para cezası
Sözle tehdit (“arabanı çizerim” vb.)TCK m.106 veya yağmaya teşebbüs (TCK m.148-149)Somut olaya göre değişir
Cebir/darp ile para almaTCK m.148-149 (Yağma)6 yıldan 10 yıla veya 10 yıldan 15 yıla kadar hapis
Sahte fiş/kart ile aldatmaTCK m.157-158 (Dolandırıcılık)1 yıldan 5 yıla veya 3 yıldan 10 yıla kadar hapis

Korsan Otoparkçılık (Değnekçilik) Yapmanın veya Paraya Teşebbüs Etmenin Cezası Nedir? (6 Aydan 2 Yıla Hapis)

KTK m.79/2 uyarınca, yetkisi olmadığı hâlde park ücreti alan veya almaya teşebbüs eden kişi, fiili daha ağır bir suç oluşturmadığı sürece altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Kanun koyucu burada önemli bir ayrıntıya yer vermiştir: paranın fiilen alınmış olması şart değildir; sürücüden para istemek, yani almaya teşebbüs etmek de aynı ceza kapsamındadır. Dolayısıyla “parayı almadım, sadece istedim” savunması cezayı ortadan kaldırmamaktadır.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi — E. 2022/4857, K. 2024/9940, T. 19.11.2024 | Temel Suçun Uygulanması

Bu kararda, herhangi bir cebir, tehdit veya hile unsuru bulunmaksızın yalnızca sürücülerden park ücreti talep edilmesi eyleminin KTK m.79/2 kapsamında hapis cezasını gerektirdiği teyit edilmiştir. Karar, korsan otoparkçılığın en yalın hâlinin dahi -nitelikli bir unsur eklenmese bile- adli para cezası değil doğrudan hapis cezası öngören bir suç olduğunu göstermesi bakımından önemlidir.

“Arabanı Çizerler, Sorumluluk Almam” Demek Şantaj veya Tehdit Suçuna Girer mi?

Evet, ancak bu tür bir ifade genellikle sanıldığından çok daha ağır bir suça, yağmaya kalkışma suçuna girmektedir. Yargıtay uygulamasında, para vermeyi reddeden bir sürücüye yönelik “aracına zarar gelir”, “arabanı çizerler” türünden ifadeler, salt bir tehdit (TCK m.106) olarak değil; parayı zorla almaya yönelik bir cebir/tehdit unsuru olarak, yani yağmaya teşebbüs (TCK m.148-149) olarak nitelendirilmektedir.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi — E. 2015/3492, K. 2016/767, T. 15.02.2016 | Tehditle Yağmaya Kalkışma

Bu olayda, para vermek istemeyen sürücüye “yoksa arabana zarar veririm” diyen sanığın eylemi, ilk derece mahkemesince hafife alınmış; ancak Yargıtay, sanığın sabit olan eylemlerinin yağmaya kalkışma suçunu oluşturduğunun gözetilmemesini, kanıtların takdirinde ve suç vasfında yanılgıya düşülerek yerinde ve yeterli olmayan gerekçeyle hüküm kurulmasını bozma nedeni saymıştır. Bu karar, korsan otoparkçılık sırasında söylenen basit görünümlü bir tehdidin dahi, para talebiyle birleştiğinde çok daha ağır bir suça (yağma) evrilebileceğini net biçimde ortaya koymaktadır.

Park Parasını Vermeyi Reddeden Sürücünün Darp Edilmesi (Gasp/Yağma Suçuna Dönüşme Tehlikesi)

Korsan otoparkçılık sürecinde para talebine fiziksel müdahalenin, yani darbın eşlik etmesi durumunda eylem artık tartışmasız biçimde yağma suçunu oluşturur ve KTK m.79/2’deki nispeten hafif ceza rejimi tamamen devre dışı kalır. Failin niyeti başlangıçta yalnızca “otoparkçılık” olsa dahi, parayı almak için cebir kullanılması suçun vasfını değiştirmektedir.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi — E. 2017/1776, K. 2020/133, T. 16.01.2020 | Darp Sonucu Yağma

Bu kararda, park ücreti ödemeyi reddeden sürücüye yönelik fiziksel müdahalede bulunularak zorla para alınmaya çalışılması eyleminin, KTK m.79/2 kapsamındaki basit suç değil TCK m.148-149 uyarınca yağma suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir. Karar, cebir unsuru gerçekleştiği andan itibaren failin altı aydan iki yıla kadar değil, altı yıldan on beş yıla kadar hapis riskiyle karşı karşıya kalabileceğini göstermesi bakımından mağdurlar ve şüpheliler açısından son derece önemlidir.

⚠️ Cezanın Katlanma Riski

Korsan otoparkçılık eylemi tek başına 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası gerektirse de, tehdit veya darp unsuru eklendiği anda ceza aralığı 6 yıldan 15 yıla kadar çıkabilmektedir. Bu nedenle hem mağdur hem de şüpheli açısından olayın gerçek niteliğinin (basit istem mi, tehdit mi, yoksa cebir mi) doğru tespit edilmesi savunma ve şikayet stratejisi bakımından kritik önem taşımaktadır.

Değnekçiler ve Korsan Valeler Nereye, Hangi Delillerle (Video/Ses Kaydı) Şikayet Edilmelidir?

Korsan otoparkçılık veya izinsiz vale uygulamasıyla karşılaşan bir sürücünün izlemesi gereken yol, olayın niteliğine göre değişmektedir. Tehdit veya zorlama söz konusuysa vakit kaybetmeden 155 (Polis) veya 112 (Acil) hattı aranmalı, mümkünse olay anı cep telefonuyla kayıt altına alınmalıdır. Adli nitelikteki suçlar (tehdit, yağma, KTK m.79/2) için Cumhuriyet Başsavcılığına; duba koyma gibi idari nitelikli ihlaller için ise Belediye Zabıta Müdürlüğüne başvurulması gerekmektedir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi — E. 2023/426, K. 2024/7590, T. 24.09.2024 | Delillendirme

Bu kararda Yargıtay, korsan otoparkçılık iddialarının ispatında olay tutanağının, polis ekipleri tarafından yapılan denetimin ve tanık beyanlarının temel delil olarak kabul edilebileceğini ortaya koymuştur. Karar, mağdurların yalnızca sözlü şikayetle yetinmemesi; mümkün olduğunca video/ses kaydı, tanık bilgisi ve varsa kolluk tutanağı ile şikayetlerini desteklemesi gerektiğini göstermektedir.

ℹ️ Korsan Otoparkçılık Şikayeti Öncesi Toplanması Gereken Deliller
  • Olay anına ait video veya ses kaydı (varsa)
  • Failin fiziksel eşkâli ve varsa aracının/yeleğinin fotoğrafı
  • Olayı gören tanıkların iletişim bilgileri
  • Talep edilen tutar ve kullanılan ifadelerin (tehdit unsuru varsa) not edilmesi
  • Bölgede görevli polis veya zabıta ekibinin tuttuğu tutanak

Restoran Valeleri ve AVM Çevresindeki Otopark Uygulamalarının Hukuki Durumu Nedir?

Vale hizmetinin hukuki niteliği, korsan otoparkçılık suçu bakımından hizmetin sunuluş biçimine göre önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Aynı görünümdeki bir vale hizmeti, bazı durumlarda tamamen yasal kabul edilirken bazı durumlarda KTK m.79/2 kapsamında suç oluşturabilmektedir.

Restoran ve Kafelerin Kamu Yolunu İşgal Ederek Zorunlu “Vale Ücreti” Tahsil Etmesi Yasal mıdır?

Bir işletmenin, müşterisine seçenek sunmaksızın aracını zorunlu olarak vale hizmetine teslim etmeye mecbur bırakması ve bunun karşılığında kamu yolunu işgal ederek ücret tahsil etmesi, korsan otoparkçılık suçunun unsurlarını taşıyabilir; çünkü burada da yetkisiz bir kişi tarafından kamuya ait alan üzerinden ücretlendirme yapılmaktadır. Buna karşılık, müşterinin tamamen kendi rızasıyla ve isteği üzerine sunulan, zorunlu olmayan bir vale yardımı farklı değerlendirilmektedir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi — E. 2023/153, K. 2023/3306, T. 03.04.2023 | Gönüllü Vale Hizmeti

Bu olayda, kendine özgü bir otoparkı bulunmayan ve etrafında araç park etmek için boş yer bulmanın zorluk arz ettiği merkezi bir bölgede faaliyet gösteren bir balık restoranına gelen müşterilere, rızaları dâhilinde vale hizmeti verilmesi incelenmiş; Yargıtay bu somut olayda KTK m.79/2’de tanımlanan “yetkisi olmadan otopark ücreti alma” suçunun unsurlarının oluşmadığı sonucuna varmıştır. Kararın gerekçesinde hizmetin müşterinin özgür iradesiyle talep edilmiş olması ve zorlayıcı bir unsur bulunmaması belirleyici olmuştur; ancak aynı hizmetin zorunlu tutulması veya kamu yolunun fiilen işgal edilerek herkese dayatılması hâlinde sonucun farklı olacağı açıktır.

Aracını Valeye Teslim Etmek İstemeyen Müşteriye Sokağa Park Ettirmemenin Hukuki Yaptırımı

Değerlendirdiğimiz raporlarda, korsan otoparkçılık başlığından biraz farklılaşan bu somut senaryoya (valeyi reddeden müşterinin kamu yoluna park etmesinin engellenmesi) ilişkin doğrudan bir Yargıtay kararına rastlanmamıştır; bu nedenle bu başlık altındaki değerlendirme genel hukuki ilkelere dayanmaktadır. Kamu yolu üzerinde park etme hakkı, KTK m.79/1 uyarınca herkese açık bir haktır ve bu hakkın bir işletme veya vale personeli tarafından fiilen engellenmesi, duba ile işgalde olduğu gibi Kabahatler Kanunu m.38 kapsamında idari yaptırıma; engelleme sistematik, süreklilik arz eden ve sürücüyü fiilen kamu yolundan mahrum bırakan nitelikteyse TCK m.154/1 (hakkı olmayan yere tecavüz) kapsamında cezai sorumluluğa yol açabilir. Böyle bir engellemeye tehdit veya cebir de eşlik ediyorsa, yukarıda açıklanan yağma suçu değerlendirmesi de gündeme gelebilecektir.

İzin Süresi Biten veya Ruhsatı İptal Edilen Otopark İşletmecisinin Karşılaşacağı Hapis Tehlikesi

Raporlarımızda korsan otoparkçılığın bu özel görünümüne ilişkin doğrudan bir Yargıtay kararı yer almamakla birlikte, doktrindeki hâkim görüş ve KTK m.79/1-2’nin lafzı bu konuda net bir sonuca işaret etmektedir: işletme izni belirli bir süre için verilmiş olup bu süre dolduğunda veya ruhsat iptal edildiğinde, işletmeci artık “yetkili” sıfatını kaybetmektedir. Böyle bir işletmecinin izin süresinin bitmesine veya ruhsatının iptaline rağmen ücret tahsiline devam etmesi hâlinde, ilk günkü yetkili konumundan farklı olarak KTK m.79/2 kapsamında yetkisiz kişi konumuna düşeceği ve altı aydan iki yıla kadar hapis cezası riskiyle karşılaşabileceği değerlendirilmektedir. Bu ihtimalde işletmecinin gerçek suç kastı taşıyıp taşımadığı (örneğin ruhsat yenileme sürecinin devam edip etmediği) somut olayda ayrıca araştırılması gereken bir husustur.

Haksız Yere “Değnekçilik (Korsan Otopark)” Suçlamasıyla Yargılananlar (Ceza Savunması)

Korsan otoparkçılık suçlamasıyla karşı karşıya kalan kişilerin bir kısmı, gerçekten yetkisiz ücret talep etmiş olsa da bir kısmı yalnızca iyi niyetle sürücülere yardımcı olmaya çalışmış, ancak bu yardımı ücret talebiyle karıştırılmış olabilir. Böyle bir suçlamayla karşılaşan kişilerin doğru bir ceza savunması stratejisi kurabilmesi için, mahkemelerin hangi savunmalara itibar edip etmediğini bilmesi önem taşımaktadır; bu noktada alanında deneyimli bir ceza avukatından destek alınması sürecin doğru yönetilmesi açısından tavsiye edilmektedir.

“Sadece Araçlara Park Ederken Gönüllü Yardımcı Oldum” Savunması Mahkemede Beraat Getirir mi?

Genellikle hayır. Yargıtay uygulaması, “sadece yardımcı oldum, gönüllerinden ne koparsa aldım” şeklindeki savunmalara, eylem sürekli ve sistematik bir para toplama biçimindeyse itibar etmemektedir. Bu durum, yukarıda b3-1 başlığında incelenen ve tek seferlik, gerçekten rızaya dayalı bir vale hizmetinde suçun oluşmadığına hükmedilen kararla (Yargıtay 7. CD, E. 2023/153, K. 2023/3306) karıştırılmamalıdır; zira o kararda müşterinin özgür iradesiyle talep ettiği münferit bir hizmet söz konusuydu, burada ise sokakta sürekli olarak park eden herkesten para talep edilmesi durumu değerlendirilmektedir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi — E. 2023/7403, K. 2024/2614, T. 13.03.2024 | Gönüllü Yardım Savunmasının Reddi

Bu olayda sanık, şahısların gönüllerinden ne koparsa kendisine para ya da kıyafet verdiklerini, park edenlere sadece yardımcı olduğunu beyan etmiştir. Yargıtay buna rağmen, yasal izni bulunmamasına karşın yol üzerine park eden araçlardan park ücreti talep ve tahsil ettiği anlaşılan sanığın atılı suçu işlediğinin sabit kabul edilerek hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmasında hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. Karar, “gönüllü yardım” savunmasının tek başına ve soyut biçimde ileri sürülmesinin mahkemeleri ikna etmediğini; belirleyici olanın failin fiilen ve süreklilik arz edecek şekilde para talep edip etmediği olduğunu göstermektedir.

İzinsiz Park Ücreti Alma Suçunda Şikayet Şartı Var mıdır, Yoksa Savcılık Resen (Kendiliğinden) mi Dava Açar?

KTK m.79/2 kapsamındaki korsan otoparkçılık suçu için kanunda açık bir şikayet şartı öngörülmemiştir; bu suç kamu düzenini ilgilendirdiğinden Cumhuriyet Savcılığı tarafından resen (kendiliğinden) soruşturulur. Uygulamada, 2918 sayılı Kanun m.114 uyarınca trafik zabıtasınca düzenlenen tutanaklar, yargı yetkisine giren suçlarda düzenlendiği tarihten itibaren 7 iş günü içinde mahkemeye gönderilmekte ve bu tutanaklar doğrudan kamu davasının açılmasına dayanak oluşturabilmektedir. Buna karşılık, aynı olayda TCK m.154/1 (hakkı olmayan yere tecavüz) kapsamında değerlendirme yapılması gerekiyorsa, bu suç tipi mağdurun şikayetine bağlı olarak soruşturulmaktadır; dolayısıyla mağdurun hangi suç tipinin oluştuğuna göre şikayet dilekçesi vermesi gerekip gerekmediği değişebilmektedir.

Korsan Otoparkçılıktan Alınan Hapis Cezası Paraya Çevrilir mi veya HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Verilir mi?

Evet, korsan otoparkçılık suçundan verilen ceza belirli şartlarla paraya çevrilebilir veya hakkında HAGB kararı verilebilir; ancak bu imkânlar yalnızca KTK m.79/2 kapsamındaki temel ceza için geçerlidir, eylem yağma suçuna dönüşmüşse büyük ölçüde ortadan kalkar. CMK m.231/5 uyarınca 2 yıl veya daha az süreli hapis cezalarında, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve diğer kanuni şartların gerçekleşmesi hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Ayrıca TCK m.50/1 uyarınca kısa süreli hapis cezaları, adli para cezasına veya kamuya yararlı bir işte çalıştırılmaya çevrilebilmektedir.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi — E. 2012/15575, K. 2014/6996, T. 14.04.2014 | Seçenek Yaptırıma Çevirme

Bu kararda Yargıtay, KTK m.79/2 kapsamında verilen kısa süreli hapis cezasının TCK m.50/1 uyarınca seçenek yaptırımlara, örneğin adli para cezasına veya kamuya yararlı işte çalıştırmaya çevrilebileceği yönünde hüküm kurmuştur. Karar, korsan otoparkçılık suçundan ilk kez yargılanan ve nitelikli bir unsur (tehdit, cebir, hile) taşımayan olaylarda hapis cezasının mutlaka infaz edilmesinin zorunlu olmadığını, mahkemenin somut olayın koşullarına göre seçenek yaptırım uygulayabileceğini göstermektedir.

Ceza infaz rejimindeki güncel değişiklikler ve HAGB uygulamasının kapsamı hakkında daha fazla bilgi almak isteyenler 12. Yargı Paketi ile HAGB ve tazminat düzenlemelerindeki değişiklikler başlıklı yazımızı da inceleyebilir.

Korsan Otoparkçılık ve Değnekçilik Suçlarına İlişkin Emsal Kararlar

Yargıtay 19. CD — E. 2016/9552, K. 2018/12188, T. 21.11.2018 | Yetki Münhasırlığı
Park ücreti alma yetkisinin yalnızca yetkili idareye veya bu idarece izin verilen kişilere ait olduğu, bunun dışındaki tahsilatların korsan otoparkçılık teşkil ettiği netleştirilmiştir.
Yargıtay 3. HD — E. 2022/2727, K. 2022/4923, T. 24.05.2022 | Yolun Otopark Olarak Kiralanması
İmar planında yol olarak ayrılmış bir yerin otopark olarak tahsis edilip kiraya verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı hükme bağlanmıştır.
Yargıtay 15. CD — E. 2013/11193, K. 2015/25004, T. 06.05.2015 | Sahte Fişle Dolandırıcılık
Kendini park görevlisi gibi göstererek sahte fişle para alan sanığın eyleminin dolandırıcılık suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir.
Yargıtay 4. CD — E. 2021/9170, K. 2023/17332, T. 24.04.2023 | Duba ile Yol İşgali
İş yeri önüne duba koyarak yolu işgal etmenin Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırım gerektirdiği vurgulanmıştır.
Yargıtay 7. CD — E. 2022/4857, K. 2024/9940, T. 19.11.2024 | Temel Suçun Uygulanması
Nitelikli unsur bulunmasa dahi salt ücret talebinin KTK m.79/2 uyarınca hapis cezasını gerektirdiği teyit edilmiştir.
Yargıtay 6. CD — E. 2015/3492, K. 2016/767, T. 15.02.2016 | Tehditle Yağmaya Kalkışma
“Arabana zarar veririm” türü tehdidin yağmaya kalkışma suçunu oluşturduğu hükme bağlanmıştır.
Yargıtay 6. CD — E. 2017/1776, K. 2020/133, T. 16.01.2020 | Darp Sonucu Yağma
Ödemeyi reddeden sürücüye darp uygulanarak para alınmaya çalışılmasının yağma suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir.
Yargıtay 7. CD — E. 2023/426, K. 2024/7590, T. 24.09.2024 | Delillendirme
Korsan otoparkçılık iddialarında tutanak, kolluk denetimi ve tanık beyanlarının temel delil sayılabileceği belirtilmiştir.
Yargıtay 7. CD — E. 2023/153, K. 2023/3306, T. 03.04.2023 | Gönüllü Vale Hizmeti
Müşterinin rızasıyla sunulan, zorunlu olmayan vale hizmetinde KTK m.79/2 suçunun unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır.
Yargıtay 7. CD — E. 2023/7403, K. 2024/2614, T. 13.03.2024 | Gönüllü Yardım Savunmasının Reddi
Sürekli para tahsiline dayalı eylemlerde “gönüllü yardım” savunmasının mahkûmiyeti engellemediği netleştirilmiştir.
Yargıtay 15. CD — E. 2012/15575, K. 2014/6996, T. 14.04.2014 | Seçenek Yaptırıma Çevirme
KTK m.79/2 kapsamındaki kısa süreli hapis cezasının TCK m.50/1 uyarınca seçenek yaptırıma çevrilebileceği kabul edilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Korsan otoparkçılık (değnekçilik) nedir?
Korsan otoparkçılık, yetkili idareden işletme izni almaksızın karayolu üzerindeki park yerlerinden ücret alan veya almaya teşebbüs eden kişilerin eylemidir. Halk arasında “değnekçilik” olarak adlandırılan bu eylem, 2918 sayılı KTK m.79/2 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezasını gerektiren bir suçtur.
Sokakta park parası isteyen kişiye ödeme yapmak zorunda mıyım?
Hayır. Yetkili idare veya bu idarenin usulüne uygun şekilde görevlendirdiği kişiler dışında hiç kimseye park ücreti ödeme zorunluluğunuz bulunmamaktadır. Görevli kartı veya yazar kasa fişi sunamayan kişilerin talepleri korsan otoparkçılık kapsamında yasa dışıdır.
Değnekçinin “arabana zarar veririm” demesi hangi suçu oluşturur?
Yargıtay içtihatlarına göre bu tür ifadeler, salt tehdit suçu değil; para talebiyle birleştiğinde yağmaya kalkışma suçunu (TCK m.148-149) oluşturmaktadır. Bu suçun cezası, korsan otoparkçılığın temel cezasından çok daha ağır olup 6 yıldan 15 yıla kadar hapsi bulabilmektedir.
Restoran veya kafenin zorunlu vale hizmeti sunması yasal mı?
Müşterinin özgür iradesiyle talep ettiği, zorunlu olmayan vale hizmeti Yargıtay tarafından yasal kabul edilmektedir. Ancak işletmenin müşteriye seçenek sunmadan valeyi zorunlu tutması ve kamu yolunu işgal ederek ücret tahsil etmesi korsan otoparkçılık suçunun unsurlarını taşıyabilir.
Korsan otoparkçılık suçunda şikayet şartı var mı?
Hayır, KTK m.79/2 kapsamındaki suç şikayete tabi değildir; Cumhuriyet Savcılığı tarafından resen soruşturulur. Ancak aynı olayda TCK m.154/1 kapsamında bir değerlendirme yapılması gerekiyorsa, bu suç tipi mağdurun şikayetine bağlıdır.
“Sadece yardımcı oldum” savunması beraat getirir mi?
Genellikle hayır. Yargıtay, eylem sürekli ve sistematik bir para toplama niteliğindeyse bu savunmaya itibar etmemekte ve mahkûmiyet kararını onamaktadır. Tek seferlik, gerçekten rızaya dayalı yardım ile sistematik ücret tahsili birbirinden ayrı değerlendirilmektedir.
Korsan otoparkçılıktan hapis cezası alan kişi HAGB’den yararlanabilir mi?
Evet, ceza yağma suçuna dönüşmediği sürece, CMK m.231/5 şartlarının varlığı hâlinde HAGB kararı verilebilir veya TCK m.50/1 uyarınca hapis cezası adli para cezasına ya da kamuya yararlı işte çalıştırmaya çevrilebilir.
Değnekçiyi hangi mercilere şikayet edebilirim?
Tehdit veya zorlama varsa derhal 155/112 aranmalıdır. Adli suçlar (tehdit, yağma, KTK m.79/2) için Cumhuriyet Başsavcılığına; duba koyma gibi idari ihlaller için Belediye Zabıta Müdürlüğüne başvurulmalıdır. Mümkünse video/ses kaydı ve tanık bilgisi de şikayete eklenmelidir.

Hukuki Destek Almak İster Misiniz?

Korsan otoparkçılık, değnekçilik veya izinsiz vale uygulamaları nedeniyle mağdur olduysanız ya da haksız yere bu suçlamayla yargılanıyorsanız, şikayet dilekçesi hazırlama, delil toplama ve ceza savunması konularında profesyonel hukuki destek için vakit kaybetmeden iletişime geçin.

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp ile Yazın
Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her hukuki uyuşmazlık kendine özgü koşullar içermekte olup hak kaybı yaşamamak adına bir avukattan profesyonel destek almanız önerilir. Av. Turgut Ekrem — turgutekrem.av.tr
Paylaş: 𝕏

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu konuda hukuki destek mi gerekiyor?

Davanızın özelliklerini değerlendirmek için randevu talebinizi gönderin.

Randevu Al