Sabıka kaydı silme konusu, e-Devlet’te “sabıkam yok ama arşiv kaydım var” ibaresini gören pek çok kişide ciddi bir kafa karışıklığına yol açmaktadır. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu, iki aşamalı bir sistem öngörmektedir: cezanın infazı tamamlandığında kayıt önce adli sicilden silinip arşive taşınır; arşivdeki kaydın tamamen ortadan kalkması için ise suçun niteliğine göre 5, 15 veya 30 yıllık ek bir sürenin dolması gerekmektedir. Bu makalede sabıka kaydı silme sürecinin aşamaları, HAGB kararlarının sabıka kaydındaki durumu, silinme süreleri ve memuriyet hedefleyenler için yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) davası güncel Yargıtay kararlarıyla ele alınmaktadır.
Sürecin önceki adımları için rehberlerimiz: karakol/savcılık ifade süreci için Karakoldan veya Savcılıktan İfadeye Çağrıldım Ne Yapmalıyım? ve soruşturmanın başlangıcı için Savcılığa Şikayet (Suç Duyurusu) Nasıl Yapılır? yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
5352 Sayılı Kanun m. 4, 5, 6: Disiplin suçları, tazyik hapsi kararları, idari para cezaları, beraat ve takipsizlik (KYOK) kararları adli sicile hiç kaydedilmez.
5352 Sayılı Kanun m. 9: Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanmasıyla (cezanın çekilmesi, paranın ödenmesi, şikayetten vazgeçme, genel af vb.) kayıt adli sicilden silinerek arşive alınır.
5352 Sayılı Kanun m. 12: Genel arşiv kaydı, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle silinir. Yüz kızartıcı/anayasal suçlarda bu süre, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa 15 yıl, alınmamışsa 30 yıldır.
5352 Sayılı Kanun m. 13/A (Memnu Hakların İadesi): İnfazın bitmesinden itibaren 3 yıl geçmesi, yeni bir suç işlenmemesi ve iyi hâlli yaşandığına dair mahkemede kanaat oluşması şartıyla yasaklanmış haklar geri verilebilir.
CMK m. 231/13: HAGB kararları adli sicil kaydında görünmez; hâkim ve savcıların erişebildiği özel bir bölümde tutulur.
6290 Sayılı Kanun: Adli sicil ve arşiv kayıtlarını silme yetkisi münhasıran Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne verilmiştir; mahkemelerin doğrudan sicil/arşiv kaydı silme yönünde karar vermesi hukuka aykırıdır.
Adli Sicil Kaydı (Sabıka) ile Arşiv Kaydı Arasındaki Hukuki Fark Nedir?
Adli sicil sistemi iki temel kategoriden oluşmaktadır: infazı devam eden veya henüz arşive alınmamış kesinleşmiş mahkûmiyet bilgilerini içeren “adli sicil kaydı” (sabıka kaydı) ve infazı tamamlanmış ancak yasal silinme süreleri henüz dolmamış “arşiv kaydı”. Bu ayrım, e-Devlet sorgularında görülen “sabıkam yok ama arşiv kaydım var” gibi ifadelerin temel kaynağıdır.
Ceza İnfaz Edildikten Sonra Sicil Kaydı Neden Otomatik Olarak Arşive Düşer?
Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanmasıyla (cezanın çekilmesi, paranın ödenmesi, şikayetten vazgeçme, genel af vb.) bu sabıka kaydı bilgileri kanunen kendiliğinden adli sicilden silinerek arşive alınmaktadır; bunun için ayrıca bir başvuru yapılmasına gerek yoktur. Adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümler ise adli sicil kaydına hiç alınmadan doğrudan arşive kaydedilmektedir.
Sabıka kaydı silme sürecinin ilk aşaması bağlamında, cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanmasıyla bu bilgilerin adli sicilden silinerek arşive alınacağı hükme bağlanmıştır.
Bazı hükümlerin sicile hiç girmemesi bağlamında, adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin hükümlerin adli sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedildiği belirtilmiştir.
HAGB Kararları Adli Sicilde mi Yoksa Özel Bir Sistemde mi Görünür?
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararları, sabıka kaydında hiç görünmemektedir; CMK m. 231/13 uyarınca bu kararlar, hâkim ve savcıların erişebildiği özel bir bölümde tutulmaktadır. 5 yıllık denetim süresi sonunda davanın düşmesiyle bu kayıtlar işlevsiz kalır. Ancak arşivden silinmiş ve tekerrür süreleri geçmiş kayıtlar dahi, yeni bir yargılamada HAGB kararı verilmesine veya hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesine mutlak bir engel teşkil etmemektedir; hâkim bu geçmiş kaydı değerlendirirken somut olayın koşullarını dikkate almaktadır.
Arşivdeki eski kayıtların yeni yargılamaya etkisi bağlamında, adli sicilden silinerek arşive alınmış ve tekerrür süreleri geçmiş kayıtların, yeni bir yargılamada HAGB kararı verilmesine veya hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesine mutlak bir engel teşkil etmeyeceği hükme bağlanmıştır (aynı yönde: Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2024/1110, K. 2024/2301, T. 26.02.2024).
Beraat, Takipsizlik (KYOK) veya Düşme Kararları E-Devlet Sabıka Kaydında Çıkar mı?
Hayır. Disiplin suçları, tazyik hapsi kararları, idari para cezaları, beraat ve takipsizlik (KYOK) kararları sabıka kaydına hiç kaydedilmemektedir. Ayrıca fiilin sonradan suç olmaktan çıkması veya yargılamanın yenilenmesi sonucu beraat verilmesi hâlinde, önceki kayıtlar herhangi bir talebe gerek kalmaksızın re’sen ve derhal silinmektedir.
- Disiplin suçları
- Tazyik hapsi kararları
- İdari para cezaları
- Beraat kararları
- Takipsizlik (KYOK) kararları
- Davanın düşmesi kararları
Sabıka Kaydı Kaç Yıl Sonra ve Hangi Şartlarda Tamamen Silinir?
Arşivdeki bir kaydın tamamen ortadan kalkması, mahkûmiyetin niteliğine ve hak yoksunluğu doğurup doğurmadığına göre farklı sürelere tabidir. Sabıka kaydı silme sürecinin bu ikinci aşaması, genellikle kişilerin en çok merak ettiği kısımdır.
| Kayıt Türü / Durum | Silinme Şartı ve Süresi |
|---|---|
| Adli Sicil Kaydı | İnfazın tamamlanması, şikayetten vazgeçme, etkin pişmanlık, zamanaşımı veya genel af ile derhal arşive alınır |
| Genel Arşiv Kaydı | Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle silinir |
| Özel Süre (Hak Yoksunluğu/Yüz Kızartıcı Suçlar) | Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşuluyla 15 yıl |
| Özel Süre (Karar Olmaksızın) | Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmaksızın 30 yıl |
| İstisnai Durumlar | Fiilin suç olmaktan çıkması veya yargılamanın yenilenmesi sonucu beraat hâlinde re’sen/derhal silinir |
Adli Para Cezaları Ödendikten Hemen Sonra Sabıka Kaydından Düşer mi?
Evet, adli para cezaları zaten baştan itibaren “sabıka” (adli sicil kaydı) kısmında görünmemekte, doğrudan arşiv kısmına kaydedilmektedir. Yani adli para cezasına mahkûm olan bir kişinin e-Devlet sorgusunda sabıka kaydı hiç oluşmaz; yalnızca arşiv kaydı görülür ve bu kayıt da yukarıdaki genel 5 yıllık süreye tabi olarak zamanla tamamen silinir.
Hapis Cezalarının İnfazı Bittikten Sonra Geçmesi Gereken Yasal Süre Ne Kadardır?
Hapis cezasının infazı (yatarı veya denetimli serbestlik süresi) tamamlandığında sabıka kaydı önce arşive geçer; bu arşiv kaydının tamamen silinmesi için ise genel kural olarak 5 yıl daha geçmesi gerekmektedir. Ancak bazı özel istisnalar da bulunmaktadır: 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen suçlara ilişkin arşiv kayıtlarının silinmesinde istisnai olarak mahkemeler yetkili kılınmıştır. Ayrıca hırsızlık gibi bazı suçlar için (Anayasa m. 76 kapsamındaki suçlar) arşiv kaydının tamamen silinmesine yasal olanak bulunmadığı, bu kayıtların yalnızca arşivde tutulmaya devam edeceği yönünde kararlar da mevcuttur.
Silme yetkisinin istisnası bağlamında, 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen suçlara ilişkin arşiv kayıtlarının silinmesinde mahkemelerin yetkili kılındığı belirtilmiştir.
Anayasa m. 76 kapsamındaki suçlar bağlamında, bu suçlar (örneğin hırsızlık) için arşiv kaydının tamamen silinmesine yasal olanak bulunmadığı, bu kayıtların ancak arşivde tutulabileceği hükme bağlanmıştır.
Yüz Kızartıcı Suçlar Arşiv Kaydından Kaç Yıl Sonra Silinebilir?
Yüz kızartıcı suçlarda (dolandırıcılık, hırsızlık, rüşvet gibi) veya hak yoksunluğu doğuran diğer suçlarda, arşiv kaydının silinme süresi genel 5 yıldan çok daha uzundur. Eğer kişi mahkemeden “yasaklanmış hakların geri verilmesi” kararı almışsa süre 15 yıla inmektedir; böyle bir karar alınmamışsa süre 30 yıl olarak uygulanmaktadır. Bu büyük süre farkı, memuriyet gibi hedefleri olan kişiler için memnu hakların iadesi davasının neden stratejik bir öncelik taşıdığını açıklamaktadır.
Hak yoksunluğu doğuran suçlarda silinme süresi bağlamında, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşuluyla arşiv kaydının 15 yıl sonra silineceği belirtilmiştir.
Karar alınmadan geçen sürede, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmaksızın arşiv kaydının 30 yıl sonra silineceği hükme bağlanmıştır.
E-Devlet Üzerinden Sicil Silme Başvurusu Yeterli midir Yoksa Dava mı Açılmalıdır?
Adli sicil ve arşiv kayıtlarını silme yetkisi, 2012 yılındaki 6290 sayılı Kanun değişikliği ile münhasıran Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Bu nedenle, doğrudan mahkemeye “sicil silme davası” açmak usulen yanlıştır; mahkemelerin bu yönde karar vermesi hukuka aykırı kabul edilmektedir.
Silme yetkisinin idari niteliği bağlamında, mahkemelerin doğrudan sicil veya arşiv kaydı silme yönünde karar vermesinin hukuka aykırı olduğu hükme bağlanmıştır (aynı yönde: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2024/3260, K. 2024/5486, T. 03.04.2024).
Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne Verilecek Kayıt Silme Dilekçesi Nasıl Yazılır?
Süreç, yasal şartların (infazın tamamlanması, gerekli sürenin geçmiş olması) oluşması hâlinde bir mahkeme kararı gerektirmeksizin idari bir işlem olarak yürütülmektedir. Ancak sistemdeki teknik gecikmeler nedeniyle e-Devlet’te hâlâ sabıka kaydı olarak görünmeye devam eden kayıtlar için, infaz evrakı ve kimlik bilgileriyle birlikte doğrudan Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne başvuru yapılması gerekmektedir. Dilekçede, ilgili mahkeme kararının esas/karar numarası, infazın tamamlandığı tarih ve kaydın halen sistemde görünmeye devam ettiği belirtilmelidir.
Hukuken silinmesi gereken bir kaydın e-Devlet’te görünmeye devam etmesi, çoğu zaman bir “idari hata”dan kaynaklanmaktadır. Bu durumda dava açmaya gerek yoktur; doğrudan infaz evrakıyla Genel Müdürlüğe başvuru yeterlidir.
Memuriyete Girmek İsteyenler İçin “Memnu Hakların İadesi” Davası Hangi Mahkemeye Açılır?
Adli Sicil Kanunu dışındaki kanunların (Milletvekili Seçimi Kanunu, Devlet Memurları Kanunu vb.) öngördüğü hak yoksunluklarını gidermek için bu yola başvurulmaktadır. Yargıtay, mahkûmiyet kararında açıkça bir hak yoksunluğu belirtilmemiş olsa dahi, arşiv kaydının varlığını “yasaklanmış hak” kapsamında değerlendirmektedir. Bu davanın açılabilmesi için infazın bitmesinden itibaren 3 yıl geçmesi, yeni bir suç işlenmemesi ve kişinin hayatını iyi hâlli olarak sürdürdüğüne dair mahkemede kanaat oluşması gerekmektedir. Yetkili mahkeme, hükmü veren mahkeme veya ilgilinin ikametgâhındaki aynı dereceli mahkemedir.
Memnu hakların iadesi başvurusunun kapsamı bağlamında, mahkûmiyet kararında açıkça bir hak yoksunluğu belirtilmemiş olsa dahi, arşiv kaydının varlığının “yasaklanmış hak” kapsamında değerlendirileceği hükme bağlanmıştır.
Bu davanın koşulları bağlamında, infazın bitmesinden itibaren 3 yıl geçmesi, yeni bir suç işlenmemesi ve kişinin iyi hâlli yaşadığına dair mahkemede kanaat oluşması gerektiği belirtilmiştir.
Sicil Sildirme Süreci Bir Ceza Avukatı Aracılığıyla Yapıldığında Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?
İncelenen yargı kararlarında, sabıka kaydı silme sürecinin avukat aracılığıyla ne kadar sürede sonuçlanacağına dair kesin bir teknik detay yer almamaktadır; süreç idari şartların oluşmasına bağlı bir işlemdir. Ancak uygulamada, doğru hukuki nitelendirme yapılması (örneğin başvurunun yanlışlıkla dava olarak açılmaması, hangi sürenin hangi suça uygulandığının doğru tespiti) sürecin gecikmesini önlemekte ve genellikle ortalama 1-3 ay içinde sonuçlanmasını sağlamaktadır. Özellikle memnu hakların iadesi davası gibi mahkeme süreci gerektiren işlemlerde, dilekçenin ve delillerin (iyi hâllilik belgeleri, infaz evrakı) doğru hazırlanması bu süreyi kısaltan en önemli faktördür.
Emsal Yargıtay Kararları
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda hukuki destek almak isterseniz İstanbul Ceza Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sabıka Kaydı Silme veya Memnu Hakların İadesi Konusunda Destek Alın
E-Devlet’te görünen bir sabıka kaydının gerçek hukuki durumunu doğru tespit etmek, hangi sürenin sizin durumunuza uygulandığını belirlemek ve gerekiyorsa memnu hakların iadesi davasını doğru mahkemeye açmak, sürecin hızlı ve doğru sonuçlanması için kritik önem taşır.
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp ile Yazın
[…] Telefonla İfadeye Çağırır mı? ve dava sonrasında adli sicil kaydının durumu için E-Devlet Adli Sicil (Sabıka) ve Arşiv Kaydı Nasıl Silinir? yazılarımızı […]