Hayasızca hareketler suçu (TCK 225), alenen cinsel ilişkide bulunma veya teşhircilik eylemlerini kapsayan ve uygulamada en sık araçta yakalanma, otopark veya tenha alan baskınları sonucunda gündeme gelen bir suç tipidir. Bu suçun oluşup oluşmadığını belirleyen tek kriter, eylemin “alenen” yani belirsiz sayıda kişi tarafından görülebilir biçimde işlenip işlenmediğidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, aracın camlarının filmli olması, mekânın ıssız ve karanlık olması gibi somut koşullar aleniyet unsurunu ortadan kaldırabilirken; herkesin geçebileceği bir otopark veya yol kenarı bu unsuru gerçekleştirebilmektedir. Bu makalede hayasızca hareketler suçunun ceza miktarı, aleniyet unsurunun sınırları, teşhircilik ile cinsel taciz arasındaki fark ve güncel Yargıtay kararları bir arada ele alınmaktadır. Hayasızca hareketler suçu isnadıyla karşılaşan kişiler için en kritik savunma noktası, olay yerinin somut görülebilirlik koşullarının doğru biçimde ortaya konmasıdır.
TCK m. 225 — Hayasızca Hareketler: Alenen cinsel ilişkide bulunan veya teşhircilik yapan kişi, 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suç, toplumun genel ahlak, edep ve haya duygularını korumayı amaçlayan bir “soyut tehlike” suçudur.
Aleniyet Unsuru: Fiilin, gerçekleştiği koşullar itibarıyla belirli olmayan birden fazla kişi tarafından algılanabilir (görülebilir) olması demektir. Fiilin fiilen birileri tarafından görülmüş olması şart değildir; görülme ihtimalinin bulunması yeterlidir.
TCK m. 105/2-e — Teşhir Suretiyle Cinsel Taciz: Eylem belirli bir kişiyi hedef alıyorsa ve teşhir suretiyle işleniyorsa, bu durum cinsel taciz suçunun ağırlaştırıcı sebebidir. Burada aleniyet şartı aranmaz; eylemin mağdur tarafından algılanması yeterlidir.
TCK m. 44 — Fikri İçtima: Eylem hem aleni bir yerde işlenmiş hem de belirli bir kişiyi hedef almışsa, daha ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur.
TCK m. 34 (Alkol) ve TCK m. 32 (Akıl Hastalığı): İradi olarak alınan alkolün etkisiyle işlenen fiillerde ceza sorumluluğu kalkmaz. Kişinin fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamadığı durumlarda ise ceza verilmez, güvenlik tedbirine hükmolunur.
CMK m. 251 — Basit Yargılama Usulü: TCK 225 kapsamındaki suçlarda bu usul uygulanabilir ve cezada 1/4 oranında indirim yapılabilir.
Ön Ödeme: TCK 225’in üst sınırı 1 yıl olduğu için bu suç ön ödeme kapsamında değildir.
Hayasızca hareketler suçunun amacı bağlamında bu düzenlemenin toplum kültürünün önemli bir kısmını oluşturan edep, iffet, ar ve haya duyguları ile edep törelerini korumayı ve bu değerlere saldırı niteliği taşıyan hareketleri yasaklamayı amaçladığı belirtilmiştir.
Kamuya Açık Alanda (Araba, Orman, Park) Cinsel İlişkiye Girmenin Cezası Nedir?
TCK 225 uyarınca kamuya açık alanda cinsel ilişkiye girmenin cezası, yani hayasızca hareketler suçunun cezası, 6 ay ile 1 yıl arası hapistir. Ancak bu cezanın uygulanabilmesi için eylemin mutlaka “alenen” işlenmiş olması şarttır. Aleniyet, fiilin gerçekleştiği koşullar itibarıyla belirli olmayan birden fazla kişi tarafından algılanabilir olması anlamına gelmektedir; fiilin fiilen birileri tarafından görülmüş olması gerekmemekte, yalnızca görülme ihtimalinin bulunması yeterli sayılmaktadır. Bu nedenle hayasızca hareketler suçu davalarında savunmanın odak noktası, eylemin gerçekleştiği yerin somut koşulları itibarıyla gerçekten “görülebilir” olup olmadığıdır.
Aleniyet unsurunun kapsamı bağlamında aleniyetin, fiilin gerçekleştiği koşullar itibarıyla belirli olmayan birden fazla kişi tarafından algılanabilir olması demek olduğu; fiilin fiilen görülmüş olmasının şart olmadığı, görülme ihtimalinin bulunmasının yeterli olduğu hükme bağlanmıştır.
Kendi Aracının İçinde (Camlar Filmliyken) Yakalanmak “Aleniyet” Unsurunu Oluşturur mu?
Araç içi eylemlerde aleniyet, aracın konumu ve fiziksel özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmektedir. Aracın camlarının siyah filmli olması, çevrenin ağaçlık veya ıssız olması ve eylemin gece geç saatte gerçekleşmesi durumunda, dışarıdan içerinin görülmesi mümkün olmadığından Yargıtay aleniyet unsurunun oluşmadığına hükmetmektedir. Bu üç unsurun (cam filmi, ıssızlık, gece vakti) bir arada bulunması, hayasızca hareketler suçu davalarında en güçlü savunma argümanlarından birini oluşturmaktadır.
Araç içi eylemlerde aleniyet bağlamında aracın camlarının siyah filmli olması, çevrenin ağaçlık/ıssız olması ve eylemin gece geç saatte gerçekleşmesi durumunda aleniyet unsurunun oluşmadığı hükme bağlanmıştır.
Otopark, Tenha Sokak veya Ormanlık Alanda Yakalanan Çiftler İçin Hapis Cezası Uygulanır mı?
Bu sorunun cevabı, mekânın somut görülebilirlik koşullarına göre değişmektedir. Herkesin geçebileceği bir otoparkta veya anayol kenarında park hâlindeki araçta, dışarıdan bakıldığında içerisi görülebiliyorsa aleniyet oluşmakta ve suç sübut bulmaktadır. Buna karşılık aracın yoldan 70-80 metre gibi bir mesafede uzakta olması ve içerisinin ancak özel bir çaba harcanarak yaklaşıldığında görülebilmesi durumunda aleniyetin oluşmadığı kabul edilmektedir. Ormanlık ve tenha alanlarda da benzer bir değerlendirme yapılmakta; polis devriyesinin özel çabasıyla (örneğin cama yaklaşıp ışık tutarak) eylemi fark etmesi, aleniyet unsurunun oluşması için tek başına yeterli görülmemektedir.
| Mekân / Koşul | Aleniyet Değerlendirmesi |
|---|---|
| Otopark / yol kenarı, dışarıdan görülebilir | Aleniyet var — suç oluşur |
| Araç camları filmli, ıssız alan, gece vakti | Aleniyet yok — beraat |
| Yoldan 70-80 metre uzaklık, özel çaba gerektiriyor | Aleniyet yok — beraat |
| Polis devriyesinin özel çabasıyla fark etmesi | Tek başına aleniyet oluşturmaz |
Herkese açık mekânlarda aleniyet bağlamında herkesin geçebileceği bir otoparkta veya anayol kenarında park hâlindeki araçta, dışarıdan bakıldığında içerisi görülebiliyorsa aleniyetin oluşacağı ve suçun sübut bulacağı hükme bağlanmıştır.
Yol kenarında görülebilirlik bağlamında herkesçe görülebilir bir yerde işlenen eylemde aleniyetin gerçekleştiği aynı doğrultuda kabul edilmiştir.
Uzaklığın aleniyete etkisi bağlamında aracın yoldan 70-80 metre uzakta olması ve ancak özel çaba harcanarak yanına gelindiğinde içerisinin görülebilmesi durumunda aleniyetin oluşmadığının kabul edildiği belirtilmiştir.
Karakolda Verilen İfade veya Açılan Dava Aileye Haber Verilir mi?
CMK m. 95 uyarınca, bir kişi yakalandığında veya gözaltına alındığında bir yakınına gecikmeksizin haber verilmesi zorunludur. Ancak bu bildirim yalnızca yakalama veya gözaltı aşamasına özgüdür. Dava aşamasında sanık reşit ise mahkeme tarafından ayrıca aileye bir ihbar yapılmamaktadır; yani dava süreci, sanığın rızası dışında ailesine resmî bir yazıyla bildirilmemektedir.
Teşhircilik (Cinsel Organı Gösterme) Ne Zaman Suç Sayılır?
Teşhircilik, kişinin cinsel tatmine ulaşmak amacıyla cinsel organını veya vücudunun mahrem bölgelerini alenen, yani belirsiz sayıda kişinin algılayabileceği şekilde göstermesidir. Burada da belirleyici unsur yine aleniyettir; eylem belirli bir kişiye değil topluma karşı yöneliktir. Teşhircilik eylemi, aleniyet unsuru gerçekleştiği sürece hayasızca hareketler suçunu (TCK 225) oluşturmaktadır.
Teşhircilik kavramı bağlamında belirli bir kişinin hedef alınmadığı, eylemin topluma karşı (alenen) yapıldığı; kişinin cinsel tatmine ulaşmak için cinsel organını veya vücut bölgelerini alenen göstermesinin teşhircilik oluşturduğu belirtilmiştir.
Cinsel Taciz (TCK 105) ile Teşhircilik (TCK 225) Arasındaki Hukuki Fark Nedir?
Bu iki suç arasındaki temel fark, eylemin hedef aldığı kişi sayısı ve aleniyet şartıdır. Teşhircilikte (TCK 225) belirli bir kişi hedef alınmaz, eylem topluma karşı yapılır ve suçun oluşması için aleniyet şarttır. Cinsel taciz suçunda (TCK 105) ise eylem belirli bir kişiyi hedef almaktadır; teşhir suretiyle işlenmesi (TCK 105/2-e) ağırlaştırıcı bir sebep olup, burada aleniyet şartı aranmamakta, yalnızca eylemin mağdur tarafından algılanmış olması yeterli görülmektedir. Dolayısıyla eylem araç içerisinden belirli bir kişiye karşı cinsel organ gösterme şeklinde gerçekleşmişse, bu artık hayasızca hareketler değil, teşhir suretiyle cinsel taciz suçunu oluşturmaktadır.
Teşhircilik ile cinsel taciz ayrımı bağlamında eylemin araç içerisinden belirli bir mağdura cinsel organ gösterme şeklinde gerçekleşmesi hâlinde, bunun TCK 105/2-e kapsamındaki teşhir suretiyle cinsel taciz suçunu oluşturduğu hükme bağlanmıştır.
TCK 105 ve TCK 225 arasındaki ayrım bağlamında TCK 105’teki teşhir ile TCK 225’teki teşhircilik kavramlarının aynı unsurları taşımadığı netleştirilmiştir.
Kendi Evinin Balkonunda veya Penceresinde Çıplak Gezmek Suç mudur?
Kişinin kendi evi hukuken özel alan sayılsa da, balkon veya pencere gibi kısımlarda yapılan bir eylem, dışarıdan (sokaktan veya komşu binalardan) belirsiz sayıda kişi tarafından görülebilecek şekilde icra ediliyorsa hayasızca hareketler suçu (TCK 225) kapsamında suç teşkil edebilmektedir. Burada da belirleyici kriter yine aynıdır: eylemin, evin dışından geçen veya komşu binalarda bulunan belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilir olup olmadığı. Perdesi kapalı veya dışarıdan görülmesi fiilen mümkün olmayan bir alanda gerçekleşen eylem, aleniyet şartını taşımadığından bu suçu oluşturmamaktadır.
Alkol veya Akıl Sağlığı Sorunlarının Teşhircilik Suçuna Etkisi Var mıdır?
TCK m. 34 uyarınca, iradi olarak alınan alkolün etkisiyle işlenen fiillerde ceza sorumluluğu ortadan kalkmamaktadır; yani kişinin kendi isteğiyle alkol alıp bu suçu işlemesi bir mazeret oluşturmamaktadır. Ancak irade dışı, yani zorla veya bilgisi olmadan içirilen alkolün etkisiyle işlenen fiillerde ceza verilmemektedir. TCK m. 32 kapsamında ise, kişinin fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğini ortadan kaldıran bir akıl hastalığı durumunda ceza verilmemekte, bunun yerine güvenlik tedbirine hükmolunmaktadır. Bu değerlendirme, somut olayda alınacak adli tıp veya psikiyatri raporlarına dayanmaktadır.
TCK 225 Hayasızca Hareketler Davası Nasıl Sonuçlanır?
Hayasızca hareketler suçu davalarında yargılama süreci, diğer ceza yargılamalarına kıyasla nispeten daha hızlı ve daha az ağır sonuçlar doğuran bir usul izlemektedir. Bunun temel nedeni, hayasızca hareketler suçunda öngörülen cezanın üst sınırının 1 yıl gibi görece düşük bir seviyede kalmasıdır.
Hayasızca Hareketler Suçunda Hapis Cezası İnfaz Edilir mi? (Ön Ödeme ve Adli Para Cezası)
TCK 225’in üst sınırı 1 yıl olduğu için bu suç, düşük miktarlı para cezalarını kapsayan ön ödeme kurumu kapsamında değildir. Ancak CMK m. 251 uyarınca hayasızca hareketler suçunda basit yargılama usulü uygulanabilmekte; bu usul tercih edildiğinde duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilebilmekte ve hükmedilecek cezada 1/4 oranında bir indirim uygulanabilmektedir. Hükmedilen hapis cezasının fiilen infaz edilip edilmeyeceği ise büyük ölçüde HAGB kararı verilip verilmeyeceğine ve varsa ertelemeye bağlıdır.
Yargılama usulünün etkisi bağlamında TCK 225 kapsamındaki suçlarda basit yargılama usulünün uygulanabileceği ve bu usulde cezada 1/4 oranında indirim yapılabileceği hükme bağlanmıştır.
HAGB Kararı Adli Sicil (E-Devlet Sabıka) Kaydında Görünmeyi Etkiler mi?
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti (sabıkası) yoksa, hayasızca hareketler suçundan (TCK 225) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilebilmektedir. HAGB kararı verildiğinde kişi 5 yıllık bir denetim süresine tabi tutulmakta; bu süre boyunca yeni bir kasıtlı suç işlenmezse dava düşmektedir. HAGB kararı, 5 yıllık denetim süresi boyunca standart adli sicil kaydında (e-Devlet üzerinden sorgulanan sabıka kaydında) görünmemektedir; yalnızca adli sicil arşiv kaydında yer almakta ve bu kayıt da belirli makamların özel talebi üzerine görüntülenebilmektedir.
HAGB kararının uygulanma koşulu bağlamında sanığın sabıkası bulunmaması hâlinde hayasızca hareketler suçundan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması kararı verilebileceği hükme bağlanmıştır.
Yargıtay’ın Aleniyet Unsuru Gerçekleşmediği Gerekçesiyle Verdiği Beraat Kararlarına Örnekler
Yargıtay’ın yerleşik içtihadı, “görülebilirlik” imkânını dar yorumlama eğilimindedir. Aşağıdaki örnekler, aleniyet unsurunun somut olayda gerçekleşmediği gerekçesiyle verilen beraat kararlarını göstermektedir; cinsel suçlarda beraat stratejisi hakkındaki genel rehberimiz de bu konuda yol gösterici olabilir.
Emniyet binası içindeki kapalı alanlarda aleniyet bağlamında emniyet binası içindeki ifade odasında gerçekleşen eylemde aleniyetin bulunmadığı hükme bağlanmıştır.
Karakolun halka kapalı iç kısımlarında aleniyet bağlamında karakol nezarethanesinde gerçekleşen teşhir eyleminde aleniyet unsurunun oluşmadığı belirtilmiştir.
Aleni cinsel ilişkinin ispatı bağlamında sanıklardan birinin iç çamaşırlı, diğerinin giyinik olmasının aleni cinsel ilişkiyi kanıtlamaya yeterli olmadığı hükme bağlanmıştır.
Emsal Yargıtay Kararları
Sıkça Sorulan Sorular
Bu konuda hukuki destek almak isterseniz İstanbul Ceza Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Hukuki Destek Almak İster Misiniz?
Hayasızca hareketler suçlaması, aleniyet unsurunun bulunmadığına ilişkin savunma, teşhircilik ile cinsel taciz ayrımı, basit yargılama usulü veya HAGB talebi konularında profesyonel hukuki destek için vakit kaybetmeden iletişime geçin.
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp ile Yazın
Bir yanıt yazın