Yabancı Tahdit Kodları Nedir? Türkiye’ye Giriş Yasağının Kaldırılması Davası

Danıştay 10. Daire, idarenin soyut değerlendirmelerinin yeterli olmadığını vurgulayarak “bu durumda, davacı hakkında yurda giriş yasağı uygulanmasına neden olacak somut bir tespitin bulunmadığı dikkate alındığında, dava konusu işlemin iptali istemine yönelik davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır” tespitini yapmıştır. Bu karar, idarenin sistem üzerinde bir tahdit kodu tesis etmesinin tek başına yeterli olmadığını, kararın dayandığı somut olgunun (fiil, tarih, kişiyle bağlantı) idare mahkemesi önünde kanıtlanması gerektiğini gösteren temel bir emsaldir. Avukat için pratik sonucu şudur: dava dilekçesinde idareden, tahdit kodunun dayandığı somut bilgi ve belgenin dosyaya sunulmasını talep etmek davanın seyrini büyük ölçüde belirler.

AYM, güvenlik gerekçesiyle tesis edilen işlemlere dair “kamu makamlarının soyut şekilde kişinin millî güvenlik bakımından tehlike oluşturduğunu ileri sürmeleri de yeterli değildir; kamu makamlarının mutlaka somut olayın koşulları içinde kişinin millî güvenliği tehlikeye atacak nitelikteki faaliyetlerde bulunduğuna dair yeterli ve ciddi bilgileri yargı mercilerine sunması gerekir” tespitini yapmıştır. Bu ilke, “istihbarat böyle diyor” savunmasının tek başına bir tahdit kodunu hukuka uygun kılmadığını, mahkemenin idareden somut ve denetlenebilir veri talep etmesi gerektiğini ortaya koyar. Aynı ilke AYM’nin 27.11.2024 (B. No: 2021/2290) ve 28.01.2026 (B. No: 2021/14332) tarihli kararlarında da yinelenmiştir; bu üç karar birlikte, istihbari bilgiye dayalı tahdit kodu işlemlerinde yargısal denetimin çıtasını netleştirmektedir.

Danıştay 10. Daire, ikamet izni ve giriş yasağı ilişkisine dair “6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 33. maddesi, 1. fıkrası, (ç) bendinde, hakkında geçerli giriş yasağı kararı bulunan yabancılara kısa dönem ikamet izni verilemeyeceğinin düzenlendiği dikkate alındığında” mahkemenin işlem tarihinde aktif bir giriş yasağı bulunup bulunmadığının esas alınması gerektiğini tespit etmiştir. Karar, geçmişteki tahdit kaydının kaldırılması halinde “işlem tarihi itibarıyla davacı hakkında yurda giriş yasağı bulunmadığı açıktır” tespitiyle, idarenin “davacı hakkında yurda giriş yasağı bulunduğu” gerekçesine dayalı ret işleminin hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir. Bu içtihat, tahdit kaydının sistemde görünmesinin değil, işlem tarihinde fiilen geçerli bir giriş yasağı olup olmadığının belirleyici olduğunu gösterir; kaldırılmış eski bir kodun ikamet başvurusuna gerekçe yapılması hukuka aykırıdır.

Danıştay 10. Daire, idari para cezasının ödenememesi sebebiyle beş yıllık giriş yasağı tesis edilmesini ölçülülük ilkesi yönünden incelemiş ve “Anayasanın 17. maddesine göre, seyahat özgürlüğü de dahil olmak üzere temel hak ve özgürlüklerin, yabancılar için milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabileceği, dolayısıyla, Kanunda öngörülmeyen bir sınırlama neden ve yönteminin idari düzenleme ile getirilmesinin olanaklı bulunmadığı” tespitini yapmıştır. Aynı kararda mahkeme, “salt yurt dışına çıkış yapacağı esnada üzerinde yeterli parasının olmadığından bahisle hakkında verilen cezalı ikamet harcı ile ikamet tezkere bedeli olan 407,65 TL + DEF tutarındaki para cezasını ödeyememesi nedeniyle Ç-120 suç tahdit kodu belirlenerek davacının ülkeye girişinin 5 yıl yasaklanmasına yönelik işlemin ölçülülük ilkesiyle bağdaşmayacağı” gerekçesiyle “anılan düzenleme esas alınarak tesis edilen ve yasal dayanağı bulunmayan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı” sonucuna varmıştır. Bu karar, yalnızca birkaç yüz liralık ödenmemiş bir harç/ceza nedeniyle yıllarca süren bir giriş yasağının ölçüsüz ve hukuka aykırı olabileceğini gösteren güçlü bir emsaldir.

Danıştay 10. Daire, “Anayasa ile güvence altına alınan seyahat özgürlüğünün ancak ilgili anayasa maddesinde gösterilen neden veya nedenlere bağlı olarak kanunla sınırlanabileceği, dolayısıyla, Kanunda öngörülmeyen bir sınırlama neden ve yönteminin idari düzenleme ile getirilmesine olanak bulunmadığı” ilkesini tekrarlamış ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesinin son fıkrası hükmüyle “idari yargı yerlerine, yasalara açıkça aykırı düzenlemeleri, bu düzenlemeler dava konusu edilmeyip, sadece uygulama işlemleri dava konusu edilmiş olsa bile, ihmal etmek suretiyle uyuşmazlığın çözümlenmesine olanak tanınması karşısında” bir takım fiiller nedeniyle belirli sürelerde yurda giriş yasağı konulmasını öngören genelgenin dikkate alınmaması gerektiğini vurgulamıştır. Bu karar, idare mahkemesinin somut davada kanuna aykırı bir genelgeyi doğrudan iptal etmese dahi, o genelgeye dayanan uygulama işlemini denetlerken genelgeyi tamamen göz ardı edebileceğini gösterir – yani “genelgede öyle yazıyor” savunması tek başına bir giriş yasağını hukuka uygun kılmaz.

Danıştay 10. Daire, G-87 kodunun niteliğine ilişkin olarak “G-87 tahdit kodunun (Genel Güvenlik) Türkiye’nin kamu düzeni veya güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye’ye girmesinde sakınca görülen yabancılar hakkında Türkiye’ye giriş yasağı alınmasında esas alınan veri girişi kodu olduğunu” ve bu kodun “jeopolitik konumu gereği Türkiye’yi çatışma bölgelerine geçiş güzergahı için kullanan, böylece ülkeye giriş çıkış yapan yabancıların, ülkeye giriş yapmalarını, ülkeyi güzergah olarak kullanmalarını, ülkede terör faaliyetlerinde bulunmalarını önlemek amacıyla” kullanıldığını belirtmiştir. Ancak aynı kararda mahkeme, “anılan idareler tarafından verilen ara kararı cevaplarında davacı hakkında tahdit kodu konulmasına gerekçe teşkil edecek somut bilgi ve belge sunulamadığı” tespitinde bulunarak, “davacı hakkındaki tahdit kodlarının hangi gerekçeler ile kaldırıldığı da araştırılarak yeniden bir karar verilmesi gerektiği” sonucuna varmıştır. Bu karar, mahkemenin idareye ara karar yazarak somut bilgi/belge talep etme yetkisini fiilen kullandığı ve idarenin bu talebi karşılayamadığında kodun sebep unsurundan yoksun kaldığı net biçimde gösteren güçlü bir emsaldir.

Ankara BİM 10. İdari Dava Dairesi, “Yabancılar Hukuku açısından devletin hükümranlık hakları dikkate alındığında, anılan madde ile yabancıların ülkeye girişi ve ülkede kalıp, kalmaması konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı açıktır” ve “G-87 tahdit kodunun (Genel Güvenlik) Türkiyenin kamu düzeni veya güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiyeye girmesinde sakınca görülen yabancılar hakkına Türkiyeye giriş yasağı alınmasında esas alınan veri girişi kodu olduğu” ifade etmiş; istihbari raporların kamu güvenliği riskini somutlaştırması halinde “hakkında istihbari bilgiler bulunduğu anlaşılan davacının, ülkemizdeki kamu düzeni ve güvenliğinin riske atılmaması amacıyla idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında tesis edilen dava konusu yurda giriş yasağı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır” demiştir. Bu karar, G-87 kodunun her zaman iptal edilmesi gereken bir işlem olmadığını; istihbari raporun somut, güncel ve kişiye özgü risk unsurları içerdiği hâllerde idarenin takdir yetkisinin mahkemece de desteklenebileceğini göstermektedir – dava stratejisi kurulurken bu ihtimal de gözetilmelidir.

AYM, devletin egemenlik takdiri ile usul güvenceleri arasındaki dengeyi şu şekilde çizmiştir: “Anayasa vatandaşlara ülkeye giriş ve ülkeden çıkarılma konusunda mutlak bir hak vermiş iken yabancılar farklı bir rejime tabi tutulmuştur. Uluslararası hukukta da kabul edildiği üzere bu husus, devletin egemenlik yetkisi kapsamında kalmaktadır. Dolayısıyla devletin yabancıları ülkeye kabul etmekte veya sınır dışı etmekte takdir yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur.” Aynı kararda AYM, “kamu düzeni veya güvenliğine tehdit oluşturan eylem ya da davranışların çeşitli ve öngörülemez niteliğinden kaynaklanan durum nedeniyle kanun koyucunun kavramların içeriğini tek tek belirlememesi, diğer yandan egemenlik yetkisi kapsamında da bu sebeplere dayalı olarak bir yabancıyı sınır dışı etmek istemesi makul karşılanmalıdır” ancak “kamu makamları sınır dışı etme kararına gerekçe teşkil eden eylem ve davranışları somut şekilde belirlemeli, ayrıca bunlar da 6458 sayılı Kanun’un 54. maddesinin (1) numaralı fıkrasında düzenlenen sınır dışı sebepleriyle makul seviyede ilintili olmalıdır” tespitini yapmıştır. Bu karar, devletin egemenlik yetkisinin sınırsız bir keyfilik anlamına gelmediğini, her G-87 işleminin somut ve makul bir bağlantıya dayanması gerektiğini teyit eder.

AYM, MİT yazısına istinaden tesis edilen bir G-87 koduna ilişkin olarak, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün Millî İstihbarat Teşkilatı’nın yazısına dayanarak ülkeye giriş yasağı koyduğu bir olayda, ilk derece mahkemesince “yapılan araştırmada başvurucu hakkında somut bir tespitin olmadığı, ilgili kaydın sehven konulmuş olabileceği gerekçesine” dayanılarak işlemin iptal edildiğini; AYM’nin ise “kişinin yaşamının tehlikeye girebileceğine, kötü muameleye tabi tutulacağına veya aile bütünlüğünün bozulacağına dair risk bulunan bir ülkeye sınır dışı edilmesine karar verildiği durumlarda bu kapsamdaki ihlal iddialarının incelenebilmesi için sınır dışı kararının uygulanmış olması ya da uygulanmasının önünde bir engel bulunmaması gerekir” ve “bireysel başvuruya konu edilen genel güvenlik tahdit kodu nedeniyle sınır dışı etme kararının uygulanma ihtimalinin ortadan kalktığı” gerekçesiyle başvurunun düşmesine karar verdiğini tespit etmiştir. Bu karar, bir G-87 kodu ilk derece mahkemesinde zaten iptal edilmişse, aynı konudaki bireysel başvurunun konusuz kalacağını ve bu durumda enerjinin idare mahkemesi sürecine odaklanması gerektiğini gösterir.

AYM, sınır dışı ve tahdit süreçlerinde “bir yabancının sınır dışı edileceği ülkede Anayasa’nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı bir muameleye uğrayacağı konusunda gerçek bir riskle karşı karşıya kalacağına inanılması için esaslı gerekçelerin gösterildiği hâllerde yabancının sınır dışı edilmesi kötü muamele yasağını ihlal edebilir” uyarısı yapmış; yargı mercilerinin “gerçek riskin varlığı konusunda titiz bir inceleme yapmalıdır” yükümlülüğünü yerine getirmeyerek “başvurucunun bireysel koşullarını, menşe ülkedeki güncel insan hakları durumunu ve uluslararası raporları dikkate almaksızın karar vermiş; geri gönderilmesi hâlinde maruz kalabileceği riske ilişkin özenli ve titiz bir değerlendirme yapmamıştır” tespitiyle hak ihlali kararı vermiştir. Bu karar, G-87 gibi güvenlik temelli kodların bazen bir yabancının menşe ülkesine geri gönderilmesi riskiyle iç içe geçebildiğini ve böyle durumlarda derece mahkemelerinin yalnızca “kamu güvenliği tehdidi” gerekçesini değil, geri gönderme riskini de ayrıca ve titizlikle değerlendirmesi gerektiğini göstermektedir.

AYM, bu kararında Ç-114 ve G-87 kodlarının uygulanışını şöyle belirtmiştir: “Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, başvurucu hakkında 15/10/2014 tarihinde Ç-114 (haklarında adli işlem yapılan yabancılar-süreli yurda giriş yasağı) ve 23/10/2014 tarihinde G-87 (genel güvenlik nedeniyle yurda giriş yasağı) tahdit kodları oluşturmuştur.” Aynı kararda idarenin kamu güvenliğini koruma amacına değinilerek “somut olayda, Emniyet Genel Müdürlüğü İnterpol-Europol Dairesi Başkanlığı’nın… yazısı göz önünde bulundurularak terörist faaliyetlere iştiraklerin önlenmesi, çatışma bölgelerine seyahatlerin engellenmesi ve ülke güvenliğinin korunması bağlamında, davacı hakkında devlet güvenlik birimlerinin raporları dikkate alınmak suretiyle hükümranlık yetkisi dahilinde tesis olunduğu anlaşılan dava konusu işlemde ulusal ve uluslararası metinlere aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır” denilmiş, sınır dışı değerlendirmelerinde ise “ispat külfetinin başvurucuya ait olduğu” belirtilmiştir. Bu karar, Ç-114 ve G-87 kodlarının birlikte tesis edildiği durumlarda, başvurucunun sadece beraat kararını sunmasının yeterli olmayabileceğini; G-87 boyutunun ayrıca ve bağımsız olarak çürütülmesi gerektiğini gösterir.

Ankara BİM 10. İdari Dava Dairesi, “ülkeye yasal giriş ve çıkış hükümlerini ihlal eden, yalan beyanda bulunan ve bu eylemleri nedeniyle de hakkında sınırdışı kararı verilen davacının çalışma izin başvurusuna İçişleri Bakanlığı tarafından olumsuz görüş verilmesi neticesinde başvurusunun reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği” gerekçesiyle Ankara 7. İdare Mahkemesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğuna ve istinaf isteminin reddiyle onanmasına karar vermiştir. Somut olayda Ç-120 (Vize ve İkamet İhlali) ve Ç-113 (Yasadışı Giriş-Çıkış Yapan) kodlarının birlikte tesis edildiği görülmüştür. Bu karar, birden fazla ihlal kodunun (giriş-çıkış ihlali + yalan beyan) bir araya geldiği durumlarda mahkemenin idareye daha geniş bir takdir alanı tanıyabileceğini göstermektedir; savunma stratejisinde her kodun ayrı ayrı çürütülmesi önem taşır.

AYM, N-82 kodunun niteliğini açıklayarak “N-82 tahdit kodunun bir giriş yasağı kararı olmadığı, İçişleri Bakanlığı’nın izin ve bilgisi dâhilinde yabancının Türkiye’ye girişine izin verilebileceğini” ve “Anayasa vatandaşlara ülkeye giriş ve ülkeden çıkarılma konusunda mutlak bir hak vermiş iken yabancılar farklı bir rejime tabi tutulmuştur” ifadelerine yer vermiş; “başvurucular, haklarında uygulanan başvuru konusu tüm işlemlere karşı idari yargıda iptal davası süreci başlatmış ve derece mahkemeleri başvurucuların iddialarının esası hakkında, göç ve sınır kontrolleriyle ilgili idarenin geniş takdir yetkisini de dikkate alarak bir değerlendirme yapmıştır” gerekçesiyle yargısal güvencelerin sağlandığı sonucuna varmıştır. Bu karar, N-82 gibi “ön izne bağlama” niteliğindeki kodların doğrudan bir giriş yasağı olmadığını, dolayısıyla V-70/G-78 ile karıştırılmaması gerektiğini netleştirir.

Danıştay 10. Daire, “davacıya kısa süreli ikamet tezkeresi verilmemesini gerektirecek, Türkiye’de ikamet etmesine engel teşkil edebilecek nitelikte davalı idarece somut bilgi ve belgeye dayalı tespit yapılmadan davacının sadece formalite evlilik kodunu gerekçe göstererek kısa süreli ikamet tezkeresi verilmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı” tespitini yapmış ve davacının Türk vatandaşı ile evliliğinin formalite evlilik olmadığının, çekişmeli bir şekilde boşandıklarının mahkeme kararıyla sabit olduğu tespitiyle davanın reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararının onanmasına karar vermiştir. Bu karar, V-70 (formalite evlilik) kodunun tek başına, somut delil sunulmadan bir ikamet izni reddine dayanak yapılamayacağını açıkça ortaya koymaktadır; evliliğin gerçekliğine ilişkin mahkeme kararı gibi resmi belgeler dosyaya sunulduğunda idarenin soyut şüphesi çürütülebilir.

Danıştay 10. Daire, “bu tahdidin dayanağının davalı idarece somut olarak ortaya konulamadığı, nitekim boşanma davası sonucunda davacı lehine yoksulluk nafakasına hükmedildiği görülmektedir” ve “kısa dönem ikamet izni verilmesi açısından davacının gerekli şartları sağlayıp sağlamadığı hususunda değerlendirme yapılarak işlem tesis edilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu tesis edilen işlemde hukuk uygunluk bulunmadığı” sonucuna vararak işlemi iptal etmiştir. Bu karar, boşanma davasında yoksulluk nafakasına hükmedilmiş olmasının dahi evliliğin gerçekliğine işaret eden güçlü bir delil olarak kabul edildiğini gösterir; V-70 kodunun somutlaştırılmadığı her durumda idarenin eksik inceleme yaptığı ileri sürülebilir.

Danıştay 10. Daire, aile birliğinin korunması bakımından “Türk vatandaşı ile evli olan davacının, ülkemizde ailesiyle birlikte ayrılmaz bir bağ oluşturduğu, küçük çocuğunun annesi olarak çocuğunun ve eşinin yanında olmasının gerekliliğinin önemi göz önüne alındığında, Türkiye’de kalışının engellenmesinin aile bağlarının kopmasına neden olabileceği ve aile hayatının zarar göreceği” ve “giriş yasağının dayanağı Ç-120 tahdit kaydının da idarece kaldırıldığı anlaşıldığından, davacı hakkında giriş yasağı konulmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı” gerekçesiyle işlemi iptal etmiştir. Bu karar, küçük çocuğu bulunan ve Türk vatandaşı eşiyle birlikte yaşayan bir yabancı için aile bütünlüğünün, giriş yasağının kaldırılmasında belirleyici bir ağırlık taşıdığını göstermesi bakımından son derece kıymetlidir.

Danıştay 10. Daire, buna karşılık aile ikamet izninde kamu güvenliği sınırını da çizmiş ve “Türk vatandaşı bir kimsenin yabancı eşinin aile ikamet izni başvurusunun kabul edilmesi veya uzatılabilmesi için 6458 sayılı Kanun’un 7. maddesi, dolayısıyla anılan maddenin atıfta bulunduğu 15. maddesi kapsamına girmemesi (kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülmemesi) gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır” tespitini yapmıştır. Somut olayda davacı hakkında ABD adli makamlarınca yürütülen bir tahkikata esas teşkil etmek üzere “Suç Örgütüne Üye Olma ve Dolandırıcılık” suçlarından ABD İnterpol birimince yer tespiti amaçlı mavi bülten düzenlendiği, bu bültene istinaden M-kodlu tahdit kaydının tanzim edildiği ve dava konusu işlem tarihi itibarıyla davacı hakkında bu tahdit kaydının geçerli olduğu tespit edilmiştir. Bu karar, G-78/V-70 gibi aile temelli kodların aksine, yabancı hakkında uluslararası bir mavi bülten (Interpol kaydı) bulunduğunda aile bağlarının tek başına yeterli bir savunma oluşturmayabileceğini gösterir – her dosyanın kendi somut koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.

AYM, aile hayatına saygı hakkının gözetilmesi gerektiğini belirterek “Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların Türkiye’ye girişi, Genel Müdürlük veya valilikler tarafından yasaklanır”, “hakkında Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilenler”, “sınır dışı edilen yabancının ülkede güçlü ailevi bağlara sahip olduğu durumlarda aile hayatı ile sınır dışı işleminin uygulanması bağlamında gözetilen kamusal menfaat arasında adil bir denge kurulması gerekmektedir” ve “İdare Mahkemesi tarafından idari işlemin başvurucunun aile hayatı üzerinde doğuracağı etkiler bakımından bir inceleme ve dengelemenin yapılmamış olduğu, aile hayatına saygı hakkı ile ilgili hiçbir gerekçeye yer verilmediği görülmektedir” tespitinde bulunmuştur. Bu karar, idare mahkemesinin bir giriş yasağı veya sınır dışı davasında yalnızca “kamu düzeni tehdidi var mı yok mu” sorusuna değil, aynı zamanda “bu işlem aile hayatını nasıl etkiliyor” sorusuna da gerekçeli biçimde cevap vermesi gerektiğini ortaya koyar.

AYM, bu ilkeyi yinelemiş ve “devletin egemenliğinden kaynaklanan yabancıların ülkeye girişi ve ikametini denetleme yetkisi bu konuyla ilgili konulmuş kanun hükümlerine aykırı davrananlara caydırıcı yaptırımlar kapsamında kamu düzeni ve millî güvenlik yönünden tehlikeli olduğu tespit edilen yabancıların sınır dışı edilmesi mümkündür” ancak “sınır dışı edilen yabancının ülkede güçlü ailevi bağlara sahip olduğu durumlarda aile hayatı ile sınır dışı veya ülkeye girişin yasaklanması kararı bağlamında gözetilen kamusal menfaat arasında adil bir denge kurulması gerekmektedir” tespitini yapmıştır. Aynı kararda AYM, “bir yabancının terörist faaliyetlerle ilgili olarak ve millî güvenliğin korunması amacıyla sınır dışı edilmesinde veya ülkeye girişinin yasaklanmasında kamu makamlarının mutlaka somut olayın koşulları içinde kişinin millî güvenliği tehlikeye atacak nitelikteki faaliyetlerde bulunduğuna dair yeterli ve ciddi bilgileri yargı mercilerine sunması gerekir” ve “yargılama makamlarının da kamu makamlarınca müdahale ile ilgili olarak ileri sürülen sebepleri inceleyerek konuyla ilgili beyanların neden kabul edildiği veya reddedildiğine dair gerekçelerini kararlarında göstermeleri zorunludur” ilkelerini pekiştirmiştir. Bu güncel karar, G-78/V-70 kodlarına karşı açılan davalarda aile hayatı argümanının hem AYM hem de derece mahkemeleri nezdinde istikrarlı biçimde korunan bir zemin olduğunu göstermektedir.

Danıştay 10. Daire, giriş yasağı davalarının niteliğini şöyle ortaya koymuştur: “davanın konusunun sınır dışı etme işlemi olmadığı, dolayısıyla sınır dışı etme kararlarına yönelik Mahkemelerce verilen kararların kesin olduğu yönünde düzenleme ihtiva eden 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 53. maddesi, 3. fıkrasının bakılan davada uygulanma olanağının bulunmadığı anlaşıldığından…” Bu karar, tahdit kodu/giriş yasağı davalarının 6458 sayılı Kanun’un 53. maddesindeki 7 günlük kesin dava açma süresine ve istinaf/temyiz yasağına tabi olmadığını, bunun yerine İYUK m.7’deki genel 60 günlük süreye ve olağan kanun yollarına (istinaf, temyiz) tabi olduğunu netleştiren temel bir usul emsalidir. Bu ayrımı gözden kaçırmak, davanın süre veya kanun yolu bakımından reddiyle sonuçlanabilir.

Ankara BİM 10. İdari Dava Dairesi, “Genel Müdürlük, gerektiğinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak, Türkiye dışında olup da kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye’ye girmesinde sakınca görülen yabancıların ülkeye girişini yasaklayabilir” hükmüne atıfla “söz konusu takdir yetkisinin kullanılmasında somut bilgi ve belgelerle kişinin ülkeye girişinin yasaklanabileceği, bu yetkinin keyfi olarak kullanılamayacağı tabiidir” ilkesini ortaya koymuş, somut delil bulunan durumlarda ise “söz konusu güvenlik birimlerinin raporları dikkate alınmak suretiyle hükümranlık yetkisi dahilinde tesis olunduğu anlaşılan yurda giriş yasağı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır” değerlendirmesinde bulunmuştur. Bu karar, “gizli istihbari bilgi” savunmasının davacı avukatı için iki yönlü bir strateji sunduğunu gösterir: mahkemeden idareye ara karar yazarak raporun somut içeriğini talep etmesini istemek ve raporun soyut/genel nitelikte kaldığını (kişiye özgü olay bağlantısı kurulamadığını) vurgulamak.

AYM, derece mahkemelerinin gerekçeli denetim zorunluluğunu şu şekilde ifade etmiştir: “Bir yabancının terörist faaliyetlerle ilgili olarak ve millî güvenliğin korunması amacıyla sınır dışı edilmesinde veya ülkeye girişinin yasaklanmasında kamu makamlarının mutlaka somut olayın koşulları içinde kişinin millî güvenliği tehlikeye atacak nitelikteki faaliyetlerde bulunduğuna dair yeterli ve ciddi bilgileri yargı mercilerine sunması gerekir”; “yurda giriş yasağı tahdit kararı ile ilgili idari ve yargısal kararda yer verilen gerekçelerin özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı bağlamında ilgili ve yeterli olmadığı, kamu düzeni ve güvenliğinin korunması hususundaki kamusal menfaat ile başvurucunun özel hayatına ve aile hayatına saygı hakkı arasında bir dengeleme yapılmadığı gibi kararlarda yer verilen unsurların bu dengelemeye imkân verecek kadar ayrıntılı ve açık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.” Bu karar, yalnızca “millî güvenlik” ibaresinin kararda geçmesinin yeterli olmadığını; kararın hem somut bilgiye hem de aile/özel hayat dengelemesine dair ayrıntılı gerekçe içermesi gerektiğini gösteren güçlü bir usul emsalidir.

AYM, 6458 sayılı Kanun’un 54. maddesi kapsamında “kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar” ile “Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar” hakkında sınır dışı işlemi yapılabileceğini, “kamu sağlığı, kamu düzeni veya güvenliği açısından Türkiye’ye girmesinde sakınca görülen yabancılar hakkında yurda giriş yasağı alınmasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı”nı belirtmiş; ancak somut olayda “başvurucunun devletin kamu düzenini korumak üzere yabancıların ülkeye girişini ve ikamet etmesini denetleme konusundaki takdir yetkisinin kötüye kullanıldığını gösteren somut ve ikna edici deliller de sunamamıştır” tespitini yapmıştır. Bu karar, dava dilekçesinde soyut “hukuka aykırı” iddiasının yeterli olmadığını; başvurucunun da kendi tarafında idarenin takdir yetkisini kötüye kullandığını gösteren somut ve ikna edici karşı deliller sunması gerektiğini hatırlatan dengeli bir emsaldir.

Danıştay 10. Daire, idarenin meşruhatlı vize uygulamasına ilişkin olarak, “Türkiye’ye giriş yasağı kapsamında bulunan yabancıların yasak süresi içerisinde ülkemize gelmek istemeleri hâlinde ülkelerinde bulunan dış temsilciliklerimizden amacına uygun özel meşruhatlı vize talebinde bulunmaları gerektiği” savunmasını aktarmış ve mahkemece dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararının onanmasına karar vermiştir. Aynı doğrultuda Danıştay 10. Daire’nin 20.10.2021 tarihli, E. 2016/1185, K. 2021/4942 sayılı kararında da idarenin, davacının vize ihlalinden kaynaklanan para cezasını ödemek ve özel meşruhatlı vize alarak giriş yasağı süresi dolmadan ülkemize girebileceği yönündeki yaklaşımı karara yansıtılmıştır. Bu iki karar birlikte, meşruhatlı vizenin salt teoride değil, idarenin kendi savunmasında dahi “giriş yasağını aşmanın resmi yolu” olarak tanımlandığını göstermektedir; giriş yasağı devam eden bir yabancı için mahkeme sürecini beklemeden meşruhatlı vize başvurusu her zaman paralel bir seçenek olarak değerlendirilmelidir.

Danıştay 10. Daire, ikamet türü geçişlerinde meşruhatlı vize dayatılması meselesini incelemiş ve “aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçişlerde, geçerli ikamet izninin verilmesine esas olan gerekçenin sona ermesi veya değişikliğe uğramasından dolayı yeni kalış amacına uygun ikamet izni almak üzere yapılacak başvurularda ikamet izni başvurularının istisnai olarak valiliklere yapılabileceğinin kurala bağlandığı” ve “17/08/2013 tarihine kadar geçerli aile ikamet izni bulunan davacının, 6458 sayılı Kanun’un 22. maddesi uyarınca bu ikamet izni kapsamında vize alarak ülkemize geldikten sonra, söz konusu ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçmek amacıyla tekrar yurt dışına çıkmasına gerek olmadan valiliğe başvuruda bulunmasında hukuki bir engel bulunmadığı” tespitiyle, geçerli ikamet hakkı olan yabancıdan mükerrer şekilde özel meşruhatlı vize istenemeyeceğini hüküm altına almıştır. Bu karar, giriş yasağı hukuken sona ermiş veya hiç var olmamış bir yabancının, salt ikamet türü değiştirmek için tekrar yurt dışına çıkıp meşruhatlı vize almaya zorlanamayacağını gösterir – idarenin bu yönde bir talebi ölçüsüz bir bürokratik engel teşkil eder.